Tin nước Mỹ

Khu vực vốn đã nóng từ tháng cuối năm ngoái khi làn sóng biểu tình phản đối tại Iran bị trấn áp bằng bạo lực, nay lại đối mặt nguy cơ vượt ra ngoài khủng hoảng nội bộ để thành xung đột khu vực.

Trung Đông: "Chảo lửa" chưa hạ nhiệt

Những căng thẳng hiện nay không đơn thuần là đối đầu ngoại giao giữa hai cường quốc; nó phản ánh những xung đột sâu sắc về lợi ích chiến lược, địa chính trị và an ninh khu vực.

Mỹ và Iran vốn đã có quan hệ lạnh lẽo kéo dài hàng thập kỷ kể từ sau Cách mạng Iran 1979. Trong năm 2025 và 2026, quan hệ hai bên ngày càng xấu đi khi Mỹ tích cực chỉ trích cuộc trấn áp đẫm máu của Iran đối với biểu tình trong nước, đồng thời tăng cường áp lực ngoại giao và trừng phạt kinh tế.

Tehran, ngược lại, bác bỏ mọi điều kiện đàm phán mà Washington đặt ra và cảnh báo sẽ không chịu giảm thiểu chương trình hạt nhân và vũ khí của mình.

Hình ảnh một "chảo lửa" Trung Đông có thể phát nổ bất cứ lúc nào xuất hiện khi cả hai bên đều không lùi trong những tuyên bố chiến lược: Mỹ công khai xem xét các lựa chọn quân sự "rất cứng rắn", trong khi Iran liên tục nhấn mạnh sẵn sàng đáp trả "không giới hạn"

Mỹ gia tăng áp lực, triển khai lực lượng

Trong những tuần gần đây, Washington đã tăng cường hiện diện quân sự tại Trung Đông một cách rõ rệt:

• Nhóm tàu sân bay USS Abraham Lincoln và nhiều chiến hạm, máy bay chiến đấu, hệ thống phòng không được điều động tới vùng biển Ấn Độ Dương và gần eo biển Hormuz - tuyến hàng hải chiến lược.

• Bên cạnh đó, các lực lượng Mỹ còn triển khai ở các căn cứ trên đất liền ở khu vực, sẵn sàng can thiệp nhanh nếu cần thiết.

Một số quan chức Mỹ được trích dẫn cho biết lý do Washington chưa tiến hành một cuộc tấn công tổng lực vào Iran là vì cần bổ sung thêm hệ thống phòng không để chống lại khả năng trả đũa mạnh mẽ từ Tehran.

Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump nhiều lần nhấn mạnh rằng Washington muốn tránh chiến tranh - nhưng không loại trừ khả năng dùng vũ lực nếu lran tiếp tục cứng rắn.

Ông gọi các lựa chọn quân sự là một phần của"sức ép chiến lược" nhằm buộc Tehran quay lại bàn đàm phán với những điều kiện thuận lợi hơn.

Mỹ đe dọa sẵn sàng tấn công Iran

Những đòn đối đầu trực tiếp

Căng thẳng đã bước sang giai đoạn đối đầu trực tiếp trong những ngày gần đây.

Vào ngày 3/2, từ tàu sân bay USS Abraham Lincoln, lực lượng Mỹ bắn hạ một máy bay không người lái (UAV) ran khi thiết bị này tiếp cận chiến hạm ở Biển Ả Rập với "hành vi được coi là đe dọa". Lực lượng Mỹ nói rằng họ hành động trong khuôn khổ tự vệ.

Trước đó, có báo cáo về việc hai tàu của lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran áp sát một tàu thương mại treo cờ Mỹ ở eo biển Hormuz, buộc tàu này phải rời đi dưới sự hộ tống của tàu chiến Mỹ.

Những diễn biến này khiến các nhà phân tích quốc tế cảnh báo nguy cơ "đánh nhau do hiểu lầm", khi cả hai bên đều duy trì hoạt động quân sự xung quanh vùng nước hẹp nhạy cảm chiến lược toàn cầu.

Tehran kiên quyết phản kháng

Trong khi đó, lran không ngôi yên trước các động thái của Mỹ. Nhà lãnh đạo tối cao Ayatollah Ali Khamenei cảnh báo rằng bất kỳ cuộc tấn công nào của Hoa Kỳ sẽ châm ngòi một cuộc chiến tranh khu vực lan rộng hơn nhiều, chứ không chỉ là một xung đột hai nước.

Các quan chức Iran cũng chỉ ra rằng Tehran sở hữu hệ thống tên lửa đạn đạo có thể vươn tới các mục tiêu ở Israel và các căn cứ Mỹ trong khu vực và họ sẽ không ngần ngại sử dụng chúng nếu bị tấn công.

Ngoài ra, Tehran cũng lo ngại rằng bất kỳ cuộc leo thang quân sự nào sẽ tạo điều kiện cho nhóm cực đoan khác như ISIS hoặc các lực lượng vũ trang thân lran lợi dụng tình hình hỗn loạn để gây bất ổn rộng khắp vùng.

Nỗ lực ngoại giao - Hạt nhân như cầu nối hay là ngòi nổ?

Giữa lúc leo thang căng thẳng, một số dấu hiệu ngoại giao chưa hoàn toàn biến mất. Iran đã chính thức ra lệnh tái khởi động đàm phán hạt nhân với Mỹ - một bước có thể coi là nỗ lực hạn chế xung đột.

Trong khi đó, Mỹ và Iran được cho là sắp tổ chức các cuộc đàm phán ở Istanbul, có thể do sự bảo trợ của các nước trung gian như

Thổ Nhĩ Kỳ hoặc Oman. Mục tiêu ban đầu là tập trung vào chương trình hạt nhân và tìm lộ trình giảm thiểu rủi ro đối đầu.

Tuy nhiên, khác biệt sâu sắc về chương trình hạt nhân, tên lửa và vai trò của Tehran trong khu vực khiến con đường này rất gập ghềnh.

Iran kiên quyết giữ "lằn ranh đỏ" không giảm mạnh sự hiện diện tên lửa và các chính sách đối ngoại của mình, trong khi Mỹ đặt những hạn chế cứng rắn mà Tehran xem là quá mức.

Cái giá của một xung đột toàn diện

Theo giới chuyên gia, một cuộc tấn công trực diện của Mỹ vào Iran sẽ không chỉ gây tổn thất quân sự mà còn thổi bùng quan hệ sắc tộc, tôn giáo và địa chính trị tại Trung Đông.

Việc Iran có thể trả đũa bằng cách mở rộng mục tiêu sang đồng minh của Mỹ hoặc cơ sở hạ tầng chiến lược - kể cả Israel - đã tạo ra nỗi sợ về một cuộc chiến rộng hơn.

Các nước Trung Đông như Các Tiểu Vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) cũng đã lên tiếng phản đối việc dùng lãnh thổ của họ làm bàn đạp cho chiến tranh, nhấn mạnh rằng một "cuộc chiến Mỹ-Iran' là điều mà khu vực không cân và không muốn.

Trung Đông đứng trước ngưỡng cửa vận mệnh

Trong bối cảnh những diểm nóng liên tiếp xuất hiện - từ hành động quân sự trên biển đến những lời đe dọa chiến tranh khu vực - Trung Đông vẫn chưa hạ nhiệt.

Cả hai bên, Mỹ và lran, biết rõ lợi ích chiến lược và cái giá của leo thang vượt ngoài tầm kiểm soát. Tuy nhiên, sự kìm nén giữa áp lực quân sự và động thái ngoại giao rất mong manh, khiến giới quan sát quốc tế mô tả khu vực này như một "thùng thuốc súng sẵn sàng bùng nổ".