Câu chuyện Đại sứ

Tổng thống Donald Trump cho biết Tehran "đang đàm phán với chúng tôi" để tìm cách giải quyết các khác biệt, trong đó nổi bật nhất là chương trình hạt nhân của Iran và các mối đe dọa an ninh khu vực. 

Tuy nhiên, phản ứng từ phía lran lại phức tạp hơn. Các quan chức lãnh đạo quốc gia này vừa xác nhận có "tiến triển" trong các cuộc đối thoại gián tiếp với Washington, nhưng đồng thời nhấn mạnh rằng họ không bắt đầu đàm phán trực tiếp nếu Mỹ tiếp tục đe dọa hành động quân sự.

Căng thẳng quân sự - Mỹ tăng cường lực lượng ở vùng Vịnh

Trong bối cảnh đàm phán còn đầy mơ hồ, Mỹ đã triển khai lực lượng quân sự đáng kể tới khu vực Trung Đông. Nhóm tác chiến tàu sân bay USS Abraham Lincoln và các chiến hạm đi kèm được điều động tới gần lran như một dấu hiệu vừa báo hiệu sức mạnh, vừa cảnh báo Tehran.

Không chỉ vậy, Quân đội Hoa Kỳ còn tổ chức các cuộc tập trận trên không kéo dài nhiều ngày với sự tham gia của tiêm kích F-15E và các khí tài chiến lược khác - khiến nhiều quốc gia trong khu vực lo ngại nguy cơ đụng độ trực tiếp có thể xảy ra. 

Trả lời về việc này, lãnh đạo quân đội Iran tuyên bố lực lượng của họ đang trong "tình trạng sẵn sàng chiến đấu cao độ", sẵn sàng đối phó bất kỳ hành động nào từ phía Washington hoặc các đồng minh của Mỹ như Israel.

Con đường đàm phán: tiến triển nhưng đầy rủi ro

Bản chất của các cuộc đàm phán hiện vẫn là đối thoại gián tiếp thông qua bên trung gian như Qatar và Nga. Ông Ali Larijani, Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran, nhấn mạnh rằng "các thỏa thuận tổ chức cho đàm phán đang tiến triển" và rằng các bên đang nỗ lực giảm leo thang căng thẳng.

Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian thì khẳng định Tehran không hề tìm kiếm chiến tranh, và một cuộc xung đột toàn diện sẽ gây thiệt hại cho cả hai phía và toàn khu vực.

Tổng thống Trump cũng bày tỏ hy vọng Iran sẽ chọn đàm phán thay vì đối đầu quân sự, đồng thời nhấn mạnh rằng Mỹ muốn một thỏa thuận công bằng về chương trình hạt nhân, tên lửa và các ảnh hưởng chiến lược.

Mâu thuẫn sâu sắc vẫn tồn tại dù hai bên đều nói về đối thoại, những khác biệt sâu rộng vẫn là thách thức lớn:

• Iran tuyên bố sẽ không đàm phán trong bóng đe dọa, đặc biệt khi Mỹ tiếp tục gia tăng áp lực quốc tế và điều quân tới vùng Vịnh.

• Mỹ yêu cầu lran phải cắt giảm chương trình hạt nhân và tên lửa - điều Tehran xem là đòi hỏi ảnh hưởng tới chủ quyền quốc gia.

• Một số quốc gia vùng Vịnh thậm chí không cho phép Mỹ sử dụng căn cứ của họ để tấn công lran, cho thấy nỗ lực làm giảm leo thang.

Mỹ và Iran dịu giọng trước bối cảnh xung đột Trung Đông

Nguy cơ chiến tranh có thật sự hiện hữu ?

Giới phân tích cho rằng có hai kịch bản chính cho tương lai quan hệ Mỹ-Iran:

1. Đàm phán thành công: Nếu các cuộc đối thoại được mở rộng, các bên xây dựng khung pháp lý cụ thể và cả Mỹ lẫn Iran chấp nhận những nhượng bộ chiến lược, thì một thỏa thuận có thể ngăn chặn xung đột quân sự trực tiếp.

Thông tin từ Tehran và Washington đều nghiêng về mong muốn tránh chiến tranh, ít nhất là trên mặt ngoại giao công khai.

2. Chiến tranh bùng nổ: Việc Mỹ liên tục điều lực lượng quân sự, thậm chí không thông báo rõ kế hoạch cho cả đồng minh trong khu vực, khiến nguy cơ "phản ứng dây chuyền" từ một sự cố hoặc va chạm quân sự là rõ rệt.

Giới quan sát nhấn mạnh rằng chiến tranh hoàn toàn không phải là điều không thể xảy ra, nhất là khi căng thẳng không giảm và những yếu tố chủ quyền, danh dự quốc gia luôn đóng vai trò quyết định trong chính sách đối ngoại của cá hai nước.

Trong bối cảnh hiện tại, đàm phán giữa Iran và Mỹ vẫn tiếp tục diễn ra - nhưng chưa đủ rõ ràng để khẳng định một thỏa thuận bền vững sẽ được đạt được.

Cả hai phía đều thể hiện mong muốn tránh xung đột quy mô lớn, nhưng những khác biệt chiến lược sâu sắc về hạt nhân, tên lửa, và vai trò của mỗi nước tại

Trung Đông chưa được giải quyết. Chiến tranh có thể xảy ra, nhưng trong ngắn hạn, cả Washington và Tehran đều tỏ ra thận trọng: một kết quả hòa bình vẫn là lựa chọn ưu tiên - dù con đường dẫn tới đó còn đầy chông gai.