Câu chuyện Đại sứ

Cuộc khủng hoảng tại Iran đã bắt đầu từ cuối tháng 12/2025, khi làn sóng biểu tình bùng phát trên toàn quốc xuất phát từ khó khăn kinh tế nghiêm trọng - bao gồm lạm phát tăng vọt, đồng tiền mất giá mạnh và chi phí sinh hoạt leo thang - khiến người dân từ các thành phố lớn như Tehran, Isfahan tới các thị trấn nhỏ xuống đường phản đối.

Các cuộc xuống đường nhanh chóng lan rộng và trở thành phong trào đòi thay đổi chính trị, thu hút hàng chục nghìn người ở hơn 30 tỉnh, với khẩu hiệu phản đối chính quyền và kêu gọi cải tổ sâu rộng

Biểu tình lan rộng và phản ứng của chính quyền

Phản ứng của chính quyền Iran dưới sự chỉ đạo trực tiếp của Lãnh tụ tối cao Ayatollah Ali Khamenei là quyết liệt và không khoan nhượng.

Ngày 10/01/2026, ông Khamenei ra lệnh đặt Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) trong tình trạng sẵn sàng chiến đấu cao nhất, nhằm đối phó với tình trạng bất ổn ngày càng gia tăng.

Chính quyền áp đặt phong tỏa Internet toàn quốc và cắt liên lạc viễn thông để ngăn chặn việc tổ chức và lan truyền thông tin biểu tình.

Các lực lượng an ninh đã sử dụng đạn thật đối với người biểu tình, dẫn tới số lượng thương vong lớn - với con số theo một nguồn thống kê chính thức lên tới hàng nghìn người chết, và hơn 18.000 người bị bắt giữ.

Căng thắng quốc tế: Lời đe dọa và phản ứng của Hoa Kỳ

Trong bối cảnh nội bộ đầy hỗn loạn, căng thẳng giữa lran và Hoa Kỳ cũng leo thang đáng kể. Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đưa ra những lời đe dọa mạnh mẽ, cảnh báo sẽ can thiệp nếu chính quyền Tehran tiếp tục trấn áp bạo lực đối với người biểu tình.

Trump tuyên bố Mỹ đang "xem xét mọi phương án", bao gồm cả hành động quân sự nhằm gây áp lực đối với giới lãnh đạo Iran.

Trước nguy cơ leo thang xung đột, Hoa Kỳ và Vương quốc Anh đã bắt đầu rút một phần nhân sự quân sự khói các căn cứ chiến lược ở Trung Đông, trong đó có căn cứ Al-Udeid ở Qatar, như một biện pháp phòng ngừa trước khả năng căng thẳng mở rộng.

Phía Iran cũng không giữ im lặng. Các quan chức Tehran cáo buộc Washington kích động bạo lực và can thiệp vào nội bộ quốc gia, thậm chí gửi thư tới Liên Hợp Quốc yêu cầu cộng đồng quốc tế lên án "những lời đe dọa của Mỹ".

Iran trước nguy cơ tan rã và bờ vực của chiến tranh

Đóng cửa và mở lại không phận: dấu hiệu lo ngại khu vực

Một trong những biểu hiện rõ rệt nhất của mức độ căng thẳng hiện tại là việc Iran tạm thời đóng cửa không phận đối với phần lớn chuyến bay dân sự và quốc tế trong ngày 15/01/2026 - chỉ cho phép những hành trình đã được cấp phép từ trước.

Đây là động thái hiếm hoi, phản ánh mức độ bất ổn và lo ngại về an ninh hàng không trong khu vực. Sau vài giờ, không phận lran đã được mở lại, nhưng quyết định này đã khiến nhiều hãng hàng không phải tái cấu trúc lịch trình và tuyến bay.

Hành động này cũng làm dấy lên lo ngại rằng căng thẳng ngoại giao và quân sự có thể ảnh hưởng tới tuyến đường vận chuyển dầu mỏ chiến lược qua Eo biển Hormuz, tuyến trung chuyển chiếm phần lớn lượng dầu thô xuất khẩu toàn cầu, vốn đã là điểm nóng trong các xung đột trước đây giữa Tehran và các cường quốc phương Tây.

Kịch bản khu vực: Liệu chiến tranh có bùng nổ?

Các nhà phân tích và nguồn tin quốc tế cho rằng dù nguy cơ xung đột trực tiếp giữa Iran và Hoa Kỳ hoặc đồng minh như Israel chưa đạt tới mức không thể tránh, tình hình hiện tại là "đốm lửa âm ỉ" có thể bùng phát nếu một sự kiện khiêu khích xảy ra.

Căng thẳng Mỹ-Iran lan rộng tới các diễn biến khu vực, vì các lực lượng được Tehran hậu thuẫn (như Hezbollah, các nhóm vũ trang ở Syria và Yemen) vẫn giữ vai trò không thể tách rời trong cục diện chiến lược rộng hơn.

Kịch bản chiến tranh quy mô lớn, dù không phải lựa chọn mong muốn của các bên, vẫn nằm trong phạm vi lo ngại của cộng đồng quốc tế.

Hệ quả dài hạn và lời kêu gọi hòa giải

Ngoài những nguy cơ quân sự, Iran đang phải đối mặt với một khủng hoảng nhân đạo và kinh tế sâu rộng. Cuộc khủng hoảng kinh tế kéo dài, cùng với dịch chuyển xã hội do biểu tình, khiến nhiều nhà quan sát quốc tế đánh giá đây là "một cuộc khủng hoảng toàn diện" có thể dẫn tới thay đổi hệ thống lâu dài.

Giới chuyên gia và lãnh đạo một số quốc gia đang kêu gọi giảm leo thang và xúc tiến đối thoại ngoại giao, nhấn mạnh rằng các biện pháp trừng phạt và sự đối đầu quân sự chỉ làm trầm trọng thêm tình hình, gây tổn thất nặng nê cho dân thường và an ninh khu vực.