Việt Nam đất nước con người

Hội nghị Cà phê Quốc tế 2026 được tổ chức ngày 26/3 tại Hà Nội với sự tham dự của đại diện các phái đoàn ngoại giao. (Ảnh: VOV)

Ngày 26/3/2026 tại Hà Nội, Hội nghị Cà phê Quốc tế 2026 đã diễn ra trong không khí trang trọng với sự tham dự của 19 phái đoàn ngoại giao cùng đông đảo đại diện các cơ quan quản lý, tổ chức quốc tế, doanh nghiệp và chuyên gia trong ngành. Sự kiện không chỉ là một diễn đàn trao đổi học thuật hay xúc tiến thương mại thông thường, mà còn mang ý nghĩa như một cột mốc quan trọng khi chính thức công bố sáng kiến Liên minh Cà phê Toàn cầu, đặt nền móng cho một cấu trúc hợp tác đa phương mới trong ngành cà phê.

Trong bối cảnh ngành cà phê thế giới đang đối mặt với những thách thức ngày càng phức tạp từ biến đổi khí hậu, biến động chuỗi cung ứng, áp lực minh bạch hóa và yêu cầu phát triển bền vững, sự ra đời của một nền tảng liên kết mang tính toàn cầu được đánh giá là bước đi kịp thời và mang tính chiến lược. Liên minh không chỉ hướng tới tăng trưởng kinh tế mà còn đặt trọng tâm vào trách nhiệm xã hội, bảo vệ môi trường và nâng cao sinh kế cho hàng triệu người nông dân.

Điểm nhấn của hội nghị là nghi thức ký kết Tuyên bố Liên minh Cà phê Toàn cầu 2026 với sự tham gia của các đại sứ và đại diện ngoại giao đến từ nhiều quốc gia sản xuất và tiêu thụ cà phê lớn trên thế giới. Sự hiện diện của các quốc gia như Brazil, Colombia, Indonesia, Iran, Lào, Malaysia, Panama, Peru, Sri Lanka, Thái Lan, Timor Leste hay UAE không chỉ thể hiện tính đa dạng của hệ sinh thái cà phê toàn cầu mà còn cho thấy mức độ quan tâm ngày càng cao đối với các mô hình hợp tác xuyên biên giới. Hành động ký kết mang ý nghĩa biểu tượng nhưng đồng thời cũng là cam kết chính trị và kinh tế, mở đường cho các sáng kiến cụ thể trong tương lai.

Hội nghị Cà phê Quốc tế 2026 đánh dấu sự ra mắt của sáng kiến Liên minh Cà phê Toàn cầu. (Ảnh: Linh Vũ)

Phát biểu tại hội nghị, Đại sứ Palestine Saadi Salama nhấn mạnh rằng cà phê vượt ra ngoài khuôn khổ của một mặt hàng thương mại đơn thuần. Theo ông, cà phê là một ngôn ngữ chung của nhân loại, nơi các nền văn hóa có thể gặp gỡ, đối thoại và xây dựng niềm tin. Quan điểm này phản ánh một xu hướng mới trong tư duy phát triển ngành cà phê, khi giá trị văn hóa và ngoại giao ngày càng được đặt ngang hàng với giá trị kinh tế. Trong một thế giới phân mảnh bởi xung đột và cạnh tranh, những không gian kết nối mềm như vậy có thể đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy hợp tác và ổn định.

Ở góc độ kinh tế, các chuyên gia tại hội nghị cũng đưa ra nhiều phân tích đáng chú ý về cục diện thị trường cà phê toàn cầu. Biến động giá cả, áp lực từ các tiêu chuẩn môi trường, sự thay đổi trong hành vi tiêu dùng và cạnh tranh giữa các quốc gia sản xuất đang đặt ra những thách thức chưa từng có. Trong bối cảnh đó, việc xây dựng một liên minh có khả năng điều phối, chia sẻ thông tin và thúc đẩy tiêu chuẩn chung được xem là một giải pháp cần thiết để giảm thiểu rủi ro và tối ưu hóa lợi ích cho toàn chuỗi giá trị.

Trong bài phát biểu khai mạc, bà Lê Hoàng Diệp Thảo đã đặt vấn đề ở một tầng sâu hơn khi nhấn mạnh rằng không một quốc gia hay doanh nghiệp nào có thể tự mình vượt qua những biến động mang tính hệ thống của ngành cà phê hiện nay. Từ đó, bà định vị Liên minh Cà phê Toàn cầu như một nền tảng đối tác công tư, nơi sức mạnh của ngoại giao được kết nối với năng lực triển khai của doanh nghiệp. Cách tiếp cận này phản ánh xu hướng quản trị mới trong nền kinh tế toàn cầu, khi các vấn đề phức tạp đòi hỏi sự phối hợp giữa nhiều chủ thể thay vì phụ thuộc vào một trung tâm quyền lực duy nhất.

Bà Lê Hoàng Diệp Thảo - Nhà Sáng lập kiêm Tổng giám đốc TNI King Coffee. (Ảnh: Linh Vũ)

Tuyên bố GCA 2026 được xây dựng trên năm trụ cột chính, bao quát toàn bộ các khía cạnh của phát triển bền vững. Trước hết là bảo vệ hệ sinh thái và thúc đẩy nông nghiệp tái tạo, nhằm đảm bảo rằng sự phát triển của ngành không đánh đổi môi trường tự nhiên. Tiếp đến là đảm bảo sinh kế công bằng cho người nông dân, một yếu tố then chốt khi phần lớn giá trị gia tăng trong chuỗi cà phê hiện nay vẫn tập trung ở khâu chế biến và phân phối. Liên minh cũng nhấn mạnh vai trò của ngoại giao trong việc kiến tạo chính sách và mở rộng thị trường, đồng thời thúc đẩy đổi mới sáng tạo thông qua ứng dụng công nghệ và chia sẻ tri thức. Cuối cùng, cà phê được nhìn nhận như một di sản văn hóa, một công cụ kết nối các nền văn minh.

Từ nền tảng đó, tầm nhìn GCA 2040 được đưa ra với tham vọng xây dựng một hệ sinh thái cà phê toàn cầu lấy con người và thiên nhiên làm trung tâm, vận hành dựa trên công nghệ và hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng không. Đây không chỉ là một khẩu hiệu mà được cụ thể hóa bằng các lộ trình rõ ràng. Giai đoạn đầu tập trung vào số hóa và xây dựng nền tảng, giai đoạn tiếp theo hướng đến chuyển đổi giá trị và nâng cao chất lượng, và giai đoạn cuối cùng là hoàn thiện mô hình kinh tế tuần hoàn cho toàn ngành.

Một trong những điểm đáng chú ý là định hướng ứng dụng công nghệ vào toàn bộ chuỗi giá trị cà phê. Việc sử dụng trí tuệ nhân tạo để dự báo thị trường, cảnh báo thời tiết hay tối ưu hóa canh tác được kỳ vọng sẽ giúp nâng cao năng suất và giảm thiểu rủi ro cho người nông dân. Bên cạnh đó, công nghệ blockchain được đề xuất như một công cụ để đảm bảo truy xuất nguồn gốc minh bạch, đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe của thị trường quốc tế. Sáng kiến AI Coffee Academy cũng được xem là một bước đi quan trọng trong việc đào tạo nguồn nhân lực và chuyển giao công nghệ, tạo ra một thế hệ mới có khả năng thích ứng với nền kinh tế số.

Không dừng lại ở công nghệ, GCA còn đặt ra những mục tiêu cụ thể về kinh tế và xã hội. Việc nâng cao thu nhập cho người nông dân, mở rộng diện tích canh tác theo hướng bền vững và thúc đẩy chế biến sâu nhằm gia tăng giá trị là những ưu tiên hàng đầu. Điều này đặc biệt có ý nghĩa đối với Việt Nam, quốc gia hiện đứng thứ hai thế giới về xuất khẩu cà phê và dẫn đầu về sản lượng Robusta. Trong nhiều năm, Việt Nam chủ yếu tham gia vào chuỗi giá trị ở khâu cung cấp nguyên liệu, do đó việc chuyển dịch sang chế biến và xây dựng thương hiệu được xem là bước đi cần thiết để nâng cao vị thế.

Hội nghị cũng ghi nhận những chia sẻ từ các đại sứ và đại diện quốc gia về đặc trưng cà phê của từng vùng. Từ cà phê Arabica trồng trên núi cao của Timor Leste đến những giống cà phê đặc trưng của Haiti hay sự đa dạng của Brazil và Colombia, bức tranh toàn cầu về cà phê hiện lên với nhiều màu sắc. Những trao đổi này không chỉ mang tính học thuật mà còn mở ra khả năng hợp tác thực tiễn, từ việc lai tạo giống, chia sẻ kỹ thuật đến phát triển sản phẩm mới.

Trong tổng thể, việc ra mắt Liên minh Cà phê Toàn cầu tại Hà Nội không chỉ là một sự kiện kinh tế mà còn là một bước đi mang tính chiến lược về đối ngoại. Việt Nam không chỉ đóng vai trò là một quốc gia sản xuất mà đang từng bước định vị mình như một trung tâm kết nối của ngành cà phê toàn cầu. Thông qua việc chủ động đề xuất và dẫn dắt các sáng kiến, Việt Nam có cơ hội gia tăng ảnh hưởng trong việc định hình các tiêu chuẩn và xu hướng phát triển của ngành.

Hội nghị Cà phê Quốc tế 2026 vì vậy có thể được nhìn nhận như điểm khởi đầu của một hành trình dài, nơi cà phê không chỉ là một sản phẩm kinh tế mà trở thành cầu nối giữa các quốc gia, giữa quá khứ và tương lai, giữa truyền thống và đổi mới. Trong hành trình đó, Liên minh Cà phê Toàn cầu được kỳ vọng sẽ là nền tảng để hiện thực hóa một hệ sinh thái công bằng, minh bạch và bền vững, nơi lợi ích được phân bổ hài hòa và giá trị được gia tăng cho toàn bộ cộng đồng.