Tin nước Mỹ

Tổng thống Donald Trump vừa ấn định thời hạn chót 48 giờ (kết thúc vào sáng 24/03 giờ Việt Nam), đe dọa sẽ "xóa sổ hoàn toàn" hệ thống nhà máy điện của Iran nếu Tehran không mở cửa trở lại Eo biển Hormuz.

Đáp trả tối hậu thư này, phía Iran tuyên bố sẽ nhắm trực diện vào các nhà máy khử muối tại các quốc gia Vùng Vịnh — nguồn sống duy nhất của các đồng minh Mỹ như Qatar và UAE.

Trong khi đó, các nguồn tin độc quyền từ Reuters cho biết Lầu Năm Góc đang cân nhắc triển khai bộ binh nhằm kiểm soát Đảo Kharg và các kho dự trữ Urani, thay vì tiêu diệt chúng để tránh thảm họa môi trường.

Tuy nhiên, sự tổn thất về nhân mạng của Mỹ (13 quân nhân tử trận tính đến 18/03) đang tạo ra áp lực chính trị khổng lồ lên chính quyền Trump ngay tại quê nhà.

Thế giới hiện đang nín thở theo dõi "quả bom nổ chậm" 48 giờ này, khi mọi nỗ lực ngoại giao tại Thụy Sĩ đều đã đi vào ngõ cụt.

Nguy cơ "ăn miếng trả miếng" nhắm vào hạ tầng dân sự

Triển vọng về các cuộc tấn công trả đũa nhắm vào hạ tầng dân sự đã làm chao đảo thị trường dầu mỏ. Sau hơn ba tuần hứng chịu các đợt oanh tạc dữ dội từ Mỹ và Israel — vốn được cho là đã làm suy giảm đáng kể năng lực tên lửa của Iran — Tehran vẫn tiếp tục chứng minh khả năng phản công. 

Còi báo động không kích đã vang lên khắp miền Bắc và miền Trung Israel, bao gồm cả Tel Aviv, vào đêm Chủ nhật (22/03).

Trước đó vài giờ, quân đội Israel xác nhận đã hoàn tất đợt không kích vào Tehran, nhắm vào các căn cứ quân sự cũng như các cơ sở sản xuất và lưu trữ vũ khí. 

Truyền thông Iran cho biết ít nhất một người đã thiệt mạng trong vụ không kích vào một đài phát thanh ở cảng Bandar Abbas.

Lễ tang tiễn đưa ông Ali Mohammad Naini - người phát ngôn của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo, tại Tehran ngày 21/3. (ảnh: AP)

"Tử huyệt" của các quốc gia Vùng Vịnh

Người phát ngôn quân sự Iran, Ebrahim Zolfaqari, tuyên bố: "Nếu hạ tầng nhiên liệu và năng lượng của Iran bị tấn công, tất cả hạ tầng năng lượng, công nghệ thông tin... và các cơ sở khử muối trong khu vực thuộc về Mỹ và các đồng minh sẽ trở thành mục tiêu."

Dù việc đánh phá mạng lưới điện sẽ gây tổn thương cho Iran, nhưng hậu quả đối với các nước láng giềng Vùng Vịnh sẽ mang tính thảm khốc hơn. 

Các thành phố hiện đại giữa sa mạc tại đây duy trì sự sống hoàn toàn nhờ điện năng và nước sạch từ các nhà máy khử muối:

• Bahrain và Qatar: Phụ thuộc 100% vào nước khử muối.

• UAE: Đáp ứng hơn 80% nhu cầu nước uống.

• Saudi Arabia: Đáp ứng 50% nguồn cung nước sạch.

Chủ tịch Quốc hội Iran, Mohammad Baqer Qalibaf, cảnh báo trên mạng xã hội X rằng các cơ sở hạ tầng trọng yếu tại Trung Đông có thể bị "hủy diệt không thể phục hồi" nếu các nhà máy điện của Iran bị tấn công. 

Quân đoàn Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) cũng khẳng định Eo biển Hormuz sẽ bị đóng cửa hoàn toàn cho đến khi các nhà máy điện của họ được xây dựng lại.

"Quả bom nổ chậm" đối với thị trường toàn cầu

Kể từ khi chiến sự bùng phát vào ngày 28/2, hơn 2.000 người đã thiệt mạng. 

Cuộc chiến đã đảo lộn thị trường, đẩy chi phí nhiên liệu tăng vọt và gây ra làn sóng lạm phát toàn cầu.

Chuyên gia phân tích Tony Sycamore nhận định: "Lời đe dọa của Tổng thống Trump đã đặt một quả bom nổ chậm 48 giờ với sự bất ổn cực độ lên thị trường tài chính." Việc đóng cửa Eo biển Hormuz đã gây ra cuộc khủng hoảng dầu mỏ tồi tệ nhất kể từ những năm 1970, khiến giá khí đốt tại Châu Âu tăng tới 35% trong tuần qua.

Tổng thống Trump và Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio trao đổi tại Nhà Trắng ngày 20-3 - Ảnh: AFP

Diễn biến quân sự mới

Dù Mỹ và Israel tuyên bố đã làm suy giảm năng lực của Iran, nhưng vào thứ Sáu, Tehran đã lần đầu tiên phóng tên lửa đạn đạo tầm xa (4.000 km) nhắm vào một căn cứ quân sự của Mỹ-Anh tại Ấn Độ Dương, mở rộng phạm vi tấn công ra ngoài biên giới Trung Đông.

Tại mặt trận phía Bắc, Israel đang đối đầu với Hezbollah tại Lebanon. Người phát ngôn quân đội Israel, Chuẩn tướng Effie Defrin, cho biết họ dự kiến sẽ còn "nhiều tuần chiến đấu nữa" chống lại Iran và Hezbollah. 

Israel hiện đã đẩy nhanh việc phá dỡ các ngôi nhà tại các "ngôi làng tiền tuyến" ở miền Nam Lebanon và phá hủy toàn bộ các cây cầu bắc qua sông Litani để ngăn chặn hoạt động của Hezbollah.