Toàn cảnh nước mỹ

Cuộc đối thoại gián tiếp tại Oman - được cấp trung gian bởi chính quyền Oman và sự tham gia của đại diện Mỹ, Iran, cùng một số nước Trung Đông - đặt mục tiêu tìm kiếm giải pháp cho những lo ngại về chương trình hạt nhân của Iran sau khi các cam kết trước đó sụp đổ và nguy cơ xung đột gia tăng trong khu vực.

Tuy nhiên, chỉ vài giờ sau khi các cuộc đàm phán tạm kết thúc, Bộ Ngoại giao và Bộ Tài chính Hoa Kỳ thông báo mở rộng trừng phạt.

Hoa Kỳ đã thông báo mở rộng trừng phạt đối với 15 thực thể, 2 cá nhân và 14 tàu vận tải dầu mỏ liên quan đến hoạt động xuất khẩu dầu trái phép của Iran với cáo buộc Tehran sử dụng nguồn thu từ dầu mỏ để "tài trợ các hoạt động gây bất ổn toàn cầu".

Các biện pháp trừng phạt được ban hành giữa lúc quan hệ Mỹ-Iran vẫn vô cùng mong manh, chỉ vài tuần sau khi hai nước nối lại đàm phán hạt nhân tại Muscat. Đây là vòng đàm phán đầu tiên kể từ khi một cuộc chiến kéo dài 12 ngày vào tháng 6/2025 khi Mỹ và Israel tiến hành không kích nhằm vào cơ sở hạt nhân và cơ sở quân sự của Iran.

Tâm điểm là chương trình hạt nhân và áp lực kinh tế

Theo các nguồn tin quốc tế, vòng hội đàm ở Oman diễn ra trong bối cảnh nhiều bất đồng lớn: phía Mỹ - dưới quyền Tổng thống Donald Trump - đề nghị Iran ngừng hoàn toàn hoạt động làm giàu uranium và xem xét các biện pháp kiểm soát chặt chẽ hơn đối với chương trình hạt nhân. Trong khi Tehran khẳng định chỉ muốn bàn thảo về chương trình hạt nhân dân sự và tiếp tục đảm bảo quyền tự do nghiên cứu, sản xuất năng lượng hạt nhân cho mục đích hòa bình.

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi mô tả vòng đàm phán là "một khởi đầu tốt", dù ông nhấn mạnh hai bên vẫn chia rẽ sâu sắc và cần tiếp tục thảo luận tại các thủ đô của họ.

Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết các trừng phạt mới nhằm mục tiêu "chặn dòng tiền mà Iran kiếm được từ dầu mỏ - nguồn thu chính của chính quyền Tehran", đồng thời thu hẹp không gian tài chính để Tehran theo đuổi các hoạt động mà Washington gọi là "gây bất ổn khu vực".

Iran bị Mỹ trừng phạt vì vấn đề hạt nhân

Động thái nhận được phản ứng trái chiều

Ngay sau khi trừng phạt được công bố, giới phân tích quốc tế cảnh báo quyết định "áp đòn trừng phạt ngay lúc đàm phán" có thể làm suy giảm niềm tin và cản trở tiến trình ngoại giao giữa hai nước. Một số nhà quan sát cho rằng động thái này có thể được xem như chiến lược gây "áp lực tối đa" nhằm buộc lran nhượng bộ nhiều hơn trong đàm phán.

Trong khi đó, phía Iran tỏ ra thận trọng.Truyền thông nhà nước Iran trích lời một phát ngôn viên Bộ Ngoại giao cho biết các cuộc trao đổi với Mỹ "đã kết thúc ... tạm thời" và Tehran sẽ tiếp tục theo dõi diễn biến.

Thông điệp từ một số nước trung gian cũng phản ánh quan ngại về tương lai đối thoại. Các quốc gia như Qatar, Thổ Nhĩ Kỳ và Ai Cập từng đưa ra khuôn khổ đàm phán nguyên tắc vào đầu tuần - kêu gọi hai bên kiên trì đối thoại và tránh các bước đi khiến tình hình thêm phức tạp.

Căng thẳng quân sự và cảnh báo rủi ro

Bối cảnh ngoại giao đang diễn ra giữa lúc Mỹ đã tăng cường hiện diện quân sự trong khu vực với sự xuất hiện của các nhóm tác chiến tàu sân bay và các hoạt động tập trận nhằm răn đe Tehran.

Đồng thời, Washington còn kêu gọi công dân Mỹ rời Iran ngay, cảnh báo nguy cơ bạo lực và bất ổn trong nước Tehran do các cuộc đàn áp biểu tình nội bộ dữ dội.

Dù vậy, Mỹ khẳng định sẽ tiếp tục cả hai chiến lược: ngoại giao mở rộng nhưng áp lực kinh tế và, nếu cần thiết, quân sự sẽ được duy trì để buộc lran thay đổi hành vi.

Chính quyền Trump tuyên bố không loại trừ bất kỳ lựa chọn nào, bao gồm cả việc tái áp đặt trừng phạt mạnh hơn hoặc hành động quân sự nếu Tehran không đáp ứng các yêu cầu cốt lõi của Mỹ.

Trong bối cảnh địa chính trị Trung Đông đầy biến động, việc Mỹ tung thêm biện pháp trừng phạt đối với lran ngay sau vòng đàm phán hạt nhân không chỉ là một bước đi chiến lược mà còn là dấu hiệu cho thấy ngoại giao và áp lực kinh tế vẫn đang đan xen lẫn nhau trong mối quan hệ Mỹ-Iran.

Mặc dù có những tín hiệu tích cực trong đối thoại, viễn cảnh một thỏa thuận bền vững vẫn rất khó đoán nếu các bên không tìm được điểm chung, nhất là khi áp lực trừng phạt tiếp tục được Mỹ sử dụng như một công cụ đòn bẩy.