Câu chuyện Đại sứ

Tuyên bố này ngay lập tức thu hút sự quan tâm của dư luận quốc tế, đặt ra nhiều câu hỏi về năng lực công nghiệp quốc phòng của Ukraina cũng như bản chất thực sự của hoạt động "xuất khẩu vũ khí" trong điều kiện chiến tranh.

Cần nhìn nhận rõ rằng, đây không phải là một động thái thương mại đơn thuần, mà là bước đi mang tính chiến lược dài hạn, gắn liền với mục tiêu chính trị, an ninh và tái cấu trúc nền kinh tế quốc phòng của Ukraina.

Ukraina và nền công nghiệp quốc phòng kế thừa

Ukraina không phải là quốc gia không có nền tảng công nghiệp quân sự. Trước khi Liên Xô tan rã, lãnh thổ Ukraina là nơi tập trung nhiều cơ sở sản xuất then chốt phục vụ cho tổ hợp công nghiệp - quân sự Xô viết, bao gồm chế tạo động cơ hàng không, xe bọc thép, tên lửa và khí tài kỹ thuật cao.

Sau năm 1991, dù gặp nhiều khó khăn về ngân sách và quản lý, Ukraina vẫn duy trì được một bộ phận đáng kể năng lực nghiên cứu, thiết kế và sản xuất vũ khí. Khi chiến tranh nổ ra, chính nền tảng này đã được huy động và tái cơ cấu để phục vụ nhu cầu quốc phòng cấp bách.

Sản xuất vũ khí trong điều kiện chiến tranh

Khác với mô hình sản xuất tập trung truyền thống, Ukraina hiện triển khai mô hình sản xuất phân tán, thích ứng với điều kiện bị tập kích hỏa lực thường xuyên. Các cơ sở quốc phòng được chia nhỏ, bố trí ngầm hoặc di động, ưu tiên các loại vũ khí có chu kỳ sản xuất ngắn, chi phí thấp nhưng hiệu quả cao.

Trọng tâm của ngành công nghiệp quốc phòng Ukraina hiện nay là:

• Máy bay không người lái (UAV) trinh sát và tấn công

• Đạn dược cỡ nhỏ và đạn pháo

• Hệ thống tác chiến điện tử

• Tên lửa và UAV tự sát tầm ngắn

Những loại vũ khí này phù hợp với chiến tranh hiện đại, cho phép triển khai nhanh, cải tiến liên tục dựa trên kinh nghiệm thực tế từ chiến trường.

Ukraina mở văn phòng vũ khí tại EU

Bản chất thực sự của hoạt động "xuất khẩu vũ khí"

Việc mở văn phòng xuất khẩu tại EU không đồng nghĩa với việc Ukraina mang vũ khí đang thiếu trên chiến trường đi bán ra nước ngoài. Trên thực tế, hoạt động này tập trung vào ba nội dung chính.

Thứ nhất, xuất  khẩu công  nghệ và trí thức chiến tranh. Ukraina hiện sở hữu lượng lớn kinh nghiệm tác chiến thực tế trong điều kiện xung đột cường độ cao - điều mà nhiều quốc gia châu Âu chưa từng trải qua. Các thiết kế UAV, phần mềm điều khiển, giải pháp tác chiến điện tử và cải tiến chiến thuật là những "sản phẩm" có giá trị lớn.

Thứ hai, sản xuất chung với các đối tác châu Âu. Các văn phòng xuất khẩu đóng vai trò cầu nối giữa doanh nghiệp quốc phòng Ukraina và các tập đoàn công nghiệp EU, thúc đẩy hình thành liên doanh, chuyển giao dây chuyền sản xuất sang lãnh thổ an toàn hơn. Vũ khí mang hàm lượng công nghệ Ukraina nhưng được sản xuất tại châu Âu sẽ giảm thiểu rủi ro an ninh, đồng thời đáp ứng tiêu chuẩn NATO.

Thứ ba, chuẩn bị cho giai đoạn hậu chiến. Chiến tranh không thể kéo dài mãi. Ukraina đang chủ động xây dựng vị thế trong cấu trúc công nghiệp - an ninh châu Âu, hướng tới trở thành đối tác quan trọng của NATO trong tương lai.

Không có mâu thuẫn giữa viện trợ và xuất khẩu

Một số ý kiến cho rằng việc Ukraina vừa kêu gọi viện trợ vũ khí, vừa nói đến xuất khẩu là mâu thuẫn. Tuy nhiên, cần khẳng định rằng hai vấn đề này không đối lập, mà bổ trợ cho nhau.

Viện trợ quân sự từ phương Tây nhằm đáp ứng nhu cầu cấp bách trước mắt: phòng không, đạn dược và trang bị hạng nặng để duy trì năng lực chiến đấu.

Trong khi đó, chiến lược xuất khẩu hướng tới mục tiêu dài hạn: tạo nguồn thu, giữ chân nhân lực kỹ thuật cao, duy trì năng lực công nghiệp và nâng cao vị thế quốc tế của Ukraina.

Lợi ích song phương với Liên minh châu Âu

Đối với EU, hợp tác với Ukraina mang lại nhiều lợi ích chiến lược: tiếp cận kinh nghiệm chiến tranh thực tế, đa dạng hóa chuỗi cung ứng quốc phòng và củng cố an ninh khu vực sườn phía Đông. Ukraina, từ một quốc gia tiếp nhận viện trợ, đang từng bước chuyển mình thành đối tác sản xuất và chia sẻ công nghệ.

Việc Ukraina mở các văn phòng xuất khẩu tại EU không phải là dấu hiệu của sự dư thừa vũ khí, mà là bước đi chiến lược mang tính chủ động và dài hạn.

Trong hoàn cảnh chiến tranh khốc liệt, Ukraina không chỉ tập trung vào mục tiêu trước măt là phòng thú, mà còn chuấn bị cho tương lai hậu xung đột, từng bước khẳng định vai trò trong cấu trúc an ninh quốc phòng châu Âu.

Đây là lựa chọn mang tính tất yếu của một quốc gia đang tìm cách vừa tồn tại trong chiến tranh, vừa định hình vị thế của mình trong trật tự khu vực mới.