Toàn cảnh nước mỹ

Việc cựu tổng thống Mỹ quay sang chỉ trích nội bộ Đảng Cộng hòa không còn là điều mới mẻ, nhưng mỗi lần xảy ra đều để lại những hệ lụy sâu rộng đối với sự đoàn kết, chiến lược tranh cử và bản sắc của đảng này trong bối cảnh nước Mỹ tiếp tục bị phân cực.

Từ sau khi rời Nhà Trắng, ông Trump vẫn duy trì ảnh hưởng mạnh mẽ lên cử tri bảo thủ thông qua các cuộc vận động, mạng xã hội và những tuyên bố trực diện.

Tuy nhiên, thay vì đóng vai trò "người hòa giải" nhằm thống nhất hàng ngũ, ông thường xuyên chọn cách đối đầu với các lãnh đạo Cộng hòa mà ông cho là "không đủ trung thành" hoặc "xa rời cử tri nền tảng".

Những lời công kích nhắm vào các thượng nghị sĩ, thống đốc hay lãnh đạo quốc hội Cộng hòa đã trở thành đặc điểm quen thuộc trong phong cách chính trị của ông.

Nguyên nhân của các cuộc phản đối này bắt nguồn từ sự khác biệt về đường lối. Một bộ phận Cộng hòa truyền thống ưu tiên chính sách bảo thủ kinh tế, đối ngoại thận trọng và tôn trọng các chuẩn mực thể chế.

Ngược lại, ông Trump tiếp tục cổ vũ chủ nghĩa dân túy, nhấn mạnh thông điệp "Nước Mỹ trên hết", hoài nghi toàn cầu hóa và sẵn sàng thách thức các quy tắc vốn được coi là bất thành văn của chính trường Washington. Khoảng cách tư tưởng ấy khiến ông coi những tiếng nói ôn hòa trong đảng là lực cản đối với tham vọng chính trị của mình.

Hệ quả dễ thấy là nội bộ Cộng hòa ngày càng phân mảnh.

Một bên là các chính trị gia cố gắng mở rộng sức hút với cử tri độc lập và trung dung; bên kia là nhóm trung thành với ông Trump, coi sự cứng rắn và đối đầu là con đường duy nhất để chiến thắng.

Mỗi khi ông Trump phản đối hay "rút ủng hộ" một ứng viên Cộng hòa, cán cân quyền lực ở địa phương và cấp liên bang lại bị xáo trộn, buộc các chiến dịch tranh cử phải điều chỉnh chiến lược. Không ít nhà quan sát cho rằng việc ông Trump liên tục công kích phe mình có thể làm suy yếu đảng trong các cuộc bầu cử quan trọng.

Khi thông điệp bị phân tán và tranh cãi nội bộ lấn át chương trình hành động chung, cử tri dễ rơi vào tâm lý mệt mỏi hoặc hoài nghi.

Tổng thống Trump đang khiến nội bộ Đảng Cộng hoà chia rẽ

Ở chiều ngược lại, những người ủng hộ ông Trump lại tin rằng sự "thanh lọc" này là cần thiết để đảng Cộng hòa trở về với tiếng nói của cử tri cơ sở, thay vì thỏa hiệp với giới tinh hoa chính trị.

Đáng chú ý, phong cách phản đối của ông Trump không chỉ dừng ở lời nói. Ông sẵn sàng tham gia trực tiếp vào các cuộc bầu cử sơ bộ, ủng hộ đối thủ của những chính trị gia Cộng hòa đương nhiệm mà ông không hài lòng. Cách làm này tạo ra sức ép lớn, buộc nhiều ứng viên phải công khai thể hiện lập trường gần gũi hơn với ông, ngay cả khi điều đó khiến họ mất điểm với cử tri trung dung.

Về lâu dài, câu hỏi đặt ra là đảng Cộng hòa sẽ đi về đâu trong mối quan hệ vừa phụ thuộc vừa đối kháng với ông Trump.

Nếu tiếp tục dựa vào sức hút cá nhân của ông, đảng có thể duy trì sự nhiệt thành của cử tri nền tảng nhưng đánh đổi bằng khả năng mở rộng liên minh. Ngược lại, nếu tìm cách tách khỏi ảnh hưởng của ông, nguy cơ chia rẽ sâu sắc hơn là điều khó tránh khỏi.

Dù kịch bản nào xảy ra, việc ông Trump lại phản đối phe Cộng hòa cho thấy chính trị Mỹ vẫn đang trong giai đoạn biến động, nơi các ranh giới truyền thống bị thử thách liên tục.

Với người ủng hộ, ông là tiếng nói thẳng thắn dám phá vỡ hiện trạng.

Với người chỉ trích, ông là nguồn cơn của chia rẽ. Nhưng không thể phủ nhận, mỗi lần ông lên tiếng chống lại chính đảng của mình, cục diện chính trường Mỹ lại thêm một lần chao đảo.