Toàn cảnh nước mỹ

Dưới góc nhìn phân tích của chuyên gia có thể khẳng định rằng: Với tính chất phức tạp, đa tầng và lợi ích chồng chéo, cuộc chiến này rất khó có khả năng kết thúc trong thời gian ngắn, đặc biệt là trong vòng hai tuần như một số nhận định lạc quan.

Trước hết, cần thấy rõ rằng cuộc xung đột này không phải là sự kiện bột phát, mà là kết quả tích tụ của nhiều thập niên đối đầu chiến lược giữa các bên.

Quan hệ Mỹ - Iran đã rơi vào trạng thái đối đầu kể từ sau Cách mạng Hồi giáo năm 1979, trong khi Israel luôn coi Iran là mối đe dọa an ninh trực tiếp.

Những nỗ lực ngoại giao trước đây, như thỏa thuận hạt nhân, chỉ tạo ra khoảng lặng tạm thời chứ chưa giải quyết được mâu thuẫn cốt lõi Iran là mối đe dọa an ninh trực tiếp. Những nỗ lực ngoại giao trước đây, như thỏa thuận hạt nhân, chỉ tạo ra khoảng lặng tạm thời chứ chưa giải quyết được mâu thuẫn cốt lõi.

Chính vì vậy, khi xung đột bùng phát, nó nhanh chóng vượt khỏi khuôn khổ một chiến dịch quân sự hạn chế để trở thành một cuộc đối đầu mang tính hệ thống.

Diễn biến thực tế trên chiến trường cho thấy mức độ leo thang ngày càng nghiêm trọng.

Chỉ sau một tháng, liên quân Mỹ và Israel đã tiến hành hàng chục nghìn cuộc không kích, tấn công khoảng 4.000 mục tiêu tại Iran.

Đáp lại, Iran không những không suy yếu mà còn triển khai hàng nghìn tên lửa và máy bay không người lái (UAV) nhằm vào Israel, các căn cứ Mỹ và nhiều quốc gia trong khu vực. Xung đột vì thế không chỉ giới hạn giữa ba quốc gia mà đã lan rộng ra toàn bộ Trung Đông, từ Iraq, Liban đến các nước vùng Vịnh.

Một trong những nguyên nhân quan trọng khiến cuộc chiến khó kết thúc nhanh là do tương quan lực lượng không mang tính "đánh nhanh, thắng nhanh".

Mỹ và Israel có ưu thế vượt trội về công nghệ và không quân, nhưng Iran lại sở hữu năng lực phòng thủ chiều sâu và khả năng chiến tranh phi đối xứng đáng kể.

Đặc biệt, việc Iran sử dụng UAV giá rẻ nhưng hiệu quả cao đã tạo ra thế bất cân xứng về chi phí, buộc phía Mỹ phải sử dụng các hệ thống đánh chặn đắt đỏ để đối phó. Điều này khiến cuộc chiến có xu hướng kéo dài theo kiểu "bào mòn".

Bên cạnh đó, lran đã chứng tỏ khả năng phục hồi nhanh chóng về quân sự. Sau các đợt tấn công trước đó, nước này vẫn duy trì được năng lực sản xuất và triển khai tên lửa, đồng thời chuẩn bị kỹ lưỡng cho kịch bản xung đột kéo dài.

Điều đó cho thấy, ngay cả khi bị tổn thất nặng nề, Iran vẫn có đủ nguồn lực để tiếp tục đối đầu trong nhiều tuần, thậm chí nhiều tháng.

Một yếu tố khác không thể bỏ qua là sự thiếu vắng giải pháp chính trị. Cho đến nay, các nỗ lực ngoại giao gần như bế tắc.

Iran tuyên bố sẽ không đàm phán khi các cuộc tấn công vẫn tiếp diễn, trong khi phía Mỹ và Israel chưa có dấu hiệu xuống thang.

Trong bối cảnh đó, lời kêu gọi của Liên hợp quốc và cộng đồng quốc tế về việc chấm dứt xung đột vẫn chưa được các bên đáp ứng Khi kênh đối thoại bị đóng lại, chiến tranh thường có xu hướng kéo dài.

Hơn nữa, tính chất "liên kết khu vực" của cuộc xung đột khiến việc kiểm soát và chấm dứt trở nên phức tạp hơn nhiều. Trung Đông vốn là khu vực có cấu trúc an ninh chông chéo, nơi các lực lượng ủy nhiệm và liên minh đan xen.

Việc Iran có ảnh hưởng tại Liban, Iraq hay Yemen đồng nghĩa với việc bất kỳ leo thang nào cũng có thể kích hoạt phản ứng dây chuyền.

Thực tế cho thấy, các cuộc tấn công đã lan sang nhiều quốc gia, khiến nguy cơ mở rộng thành xung đột khu vực toàn diện ngày càng rõ nét.

Ngoài ra, các tính toán chiến lược của Mỹ và Israel cũng không cho thấy dấu hiệu muốn kết thúc nhanh chóng.

Một số nguồn tin cho biết Mỹ đang cân nhắc phương án triển khai chiến dịch trên bộ, dù chỉ ở quy mô hạn chế.

Nếu kịch bản này xảy ra, cuộc chiến chắc chắn sẽ bước sang giai đoạn mới với mức độ phức tạp và kéo dài hơn rất nhiều.

Xung đột tại Iran khó có thể kết thúc trong thời gian ngắn

Lịch sử cho thấy, các cuộc chiến có yếu tố can thiệp trên bộ hiếm khi kết thúc trong thời gian ngắn.

Ở chiều ngược lại, lran cũng không có động cơ nhượng bộ sớm. Đối với Tehran, đây không chỉ là cuộc chiến quân sự mà còn là vấn đề chủ quyền, an ninh chế độ và vị thế khu vực.

Việc chấp nhận xuống thang trong khi vẫn bị tấn công có thể bị xem là thất bại chiến lược. Vì vậy, Iran nhiều  khả năng sẽ tiếp tục duy trì thế đối đầu nhằm tạo sức ép buộc đối phương phải nhượng bộ.

Từ góc độ kinh tế - xã hội, chiến tranh cũng đang tạo ra những hệ lụy nghiêm trọng, nhưng chưa đủ để buộc các bên dừng lại ngay lập tức. Giá dầu biến động, chuỗi cung ứng toàn cầu bị gián đoạn, trong khi thiệt hại nhân mạng ngày càng gia tăng.

Tuy nhiên, lịch sử cho thấy những yếu tố này thường chỉ phát huy tác dụng trong trung và dài hạn, chứ không thể ngay lập tức chấm dứt một cuộc xung đột đang leo thang.

Tổng hợp các yếu tố trên có thể thấy rằng, nhận định "cuộc chiến khó kết thúc trong hai tuần" là hoàn toàn có cơ sở. Đây là cuộc xung đột mang tính chất phức hợp, vừa có yếu tố quân sự, chính trị, vừa gắn với lợi ích chiến lược lâu dài của các bên.

Khi chưa có sự thay đổi căn bản về tương quan lực lượng hoặc đột phá trong ngoại giao, triển vọng chấm dứt nhanh chóng là rất thấp.

Trong bối cảnh đó, điều cấp thiết hiện nay là cộng đồng quốc tế cần tăng cường các nỗ lực hòa giải, thúc đẩy đối thoại và kiềm chế leo thang.

Chỉ khi các bên nhận thức rõ cái giá của chiến tranh và tìm được điểm cân bằng lợi ích, cánh cửa hòa bình mới có thể mở ra.

Còn trong ngắn hạn, thực tế cho thấy Trung Đông vẫn sẽ tiếp tục là tâm điểm bất ổn của thế giới, và cuộc xung đột Mỹ - Israel- Iran khó có thể sớm đi đến hồi kết.