Việt Nam đất nước con người

Dù mục tiêu là nâng cấp hạ tầng kỹ thuật như cấp thoát nước, cáp điện, viễn thông hay chỉnh trang đô thị, song cách thực hiện thiếu đồng bộ, kéo dài và không đảm bảo vệ sinh môi trường đã khiến tình trạng ô nhiễm ngày càng nghiêm trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng sống của người dân.

1. Phố phường biến thành công trường.

Dạo quanh các quận nội thành như Ba Đình, Đống Đa, Hai Bà Trưng, Thanh Xuân hay Cầu Giấy, không khó để băt gặp cảnh tượng những đoạn đường bị đào xới nham nhở.

Từ các tuyến phố trung tâm như Phan Bội Châu, Trần Hưng Đạo, Nguyễn Trãi, Kim Mã cho đến các ngõ nhỏ dân cư, công trình hạ tầng mọc lên san sát, dây điện lùng lầng, vật liệu xây dựng chất đống, mặt đường bị bóc tróc, bụi mù mịt.

Nhiều tuyến đường bị đào đi đào lại nhiều lần, do thiếu sự phối hợp giữa các đơn vị thi công và chính quyền địa phương.

Có nơi vừa lát xong vỉa hè, ít lâu sau lại bị đơn vị khác đào lên để lắp đặt cáp ngàm hay ông nước. Hệ quả là nền đường bong tróc, lún sụt, không chỉ gây nguy hiểm cho người tham gia giao thông mà còn ảnh hưởng tới mỹ quan đô thị.

2. Ô nhiễm bụi bẩn và tiếng ồn ngày càng nghiêm trọng

Một trong những hệ lụy lớn nhất từ tình trạng đào đường bừa bãi là ô nhiễm môi trường.

Đất đá, cát sỏi không được che chắn kỹ, vật liệu xây dựng rơi vãi khắp nơi, tạo nên những đám bụi mù bao phủ không khí.

Nhiều người dân sống hai bên các công trình thi công phải đóng kín cửa cả ngày, thậm chí đeo khẩu trang khi ở trong nhà để tránh hít phải bụi độc hại. Theo một số khảo sát từ Trung tâm quan trắc môi trường Hà Nội, nồng độ bụi mịn PM2.5 tại các khu vực đang có công trình thi công thường cao gấp 2-3 lần mức cho phép.

Đây là một trong những nguyên nhân chính khiến chất lượng không khí của Hà Nội luôn nằm trong nhóm tệ nhất thế giới trong các bản xếp hạng thời gian gần đây. Không chỉ bụi bẩn, tiếng ồn từ máy móc thi công cũng là nỗi ám ảnh của người dân. Những tiếng khoan, tiếng đập phá, tiếng máy xúc, máy cắt... kéo dài từ sáng sớm đến tối muộn, thậm chí có nơi thi công cả ban đêm, làm đảo lộn sinh hoạt, ảnh hưởng đến sức khỏe, đặc biệt là trẻ nhỏ và người cao tuổi.

3. Mối đe dọa cho giao thông và an toàn.

Cảnh báo, rào chăn thiếu đồng bộ, biển chỉ dẫn lộn xộn khiến nhiều người tham gia giao thông rơi vào tình huống nguy hiểm. Đã có không ít vụ tai nạn xảy ra do người đi xe máy rơi xuống hố công trình, va chạm với vật liệu xây dựng hay trượt ngã do mặt đường lồi lõm.

Tình trạng ùn tắc giao thông càng thêm trầm trọng, đặc biệt vào giờ cao điểm. Những con phố bị thu hẹp, lối đi cho người đi bộ bị chiếm dụng, phương tiện phải len lỏi giữa những rào chắn và công trình thi công khiến dòng chảy giao thông bị gián đoạn nghiêm trọng.

Ngoài ra, công tác hoàn trả mặt đường sau thi công cũng là một vấn đề nhức nhối. Nhiều tuyến phố sau khi đào xới không được khôi phục nguyên trạng, dẫn đến tình trạng "vá chỗ này, lồi chỗ kia", gây mất an toàn cho người đi đường và giảm tuổi thọ của hệ thống hạ tầng giao thông.

Phố phường Hà Nội ngổn ngang, bụi bặm do nạn đào đường: Ảnh minh họa VTC NEWS

4. Thiếu sự giám sát và phối hợp đồng bộ

Nguyên nhân dẫn đến tình trạng "công trường hóa" Hà Nội phần lớn xuất phát từ sự thiếu đồng bộ trong quản lý, quy hoạch và thi công.

Nhiều dự án do các đơn vị khác nhau đảm nhiệm, không có kế hoạch phối hợp chung, dẫn đến việc đào xới chồng chéo, làm đi làm lại gây lãng phí tài nguyên và thời gian.

Ngoài ra, việc kiểm tra, giám sát công trình còn lỏng lẻo, nhiều nơi rào chăn không đúng quy định, không có biển báo rõ ràng, che chắn sơ sài, không đảm bảo an toàn lao động và vệ sinh môi trường.

Mặc dù thành phố đã nhiều lần chỉ đạo phải có kế hoạch thi công và hoàn trả mặt đường rõ ràng, song việc thực hiện trên thực tế vẫn rất yếu kém.

5. Ý kiến từ người dân và chuyên gia

Chị NTH (phố Kim Mã) bức xúc: "Gần nhà tôi thi công cả tháng trời chưa xong, bụi bay mù mịt, con tôi bị viêm mũi suốt. Mỗi lần đi qua là lại phải bịt mũi, thậm chí đi đường vòng."

Còn ông TVL (quận Thanh Xuân) chia sẻ: "Đào xong rồi để đó cả tuần không thấy ai làm tiếp, trời mưa xuống là ngập úng, trời nắng thì bụi mù, người dân khổ đủ đường".

Các chuyên gia đô thị cho rằng, để khắc phục tình trạng này, Hà Nội cần lập kế hoạch thi công đồng bộ theo từng giai đoạn, có sự phối hợp giữa các ngành liên quan, từ điện, nước, viễn thông đến giao thông và môi trường.

Việc lập bản đồ hạ tầng kỹ thuật số thống nhất sẽ giúp tránh tình trạng đào đi đào lại, gây phiền hà cho người dân.

6. Giải pháp và khuyến nghị

- Để giải quyết triệt để vấn nạn "đào đường triền miên" và ô nhiễm môi trường đô thị, các chuyên gia đưa ra một số giải pháp:

- Lập kế hoạch đồng bộ và thống nhất giữa các đơn vị thi công, tránh trùng lặp và gây lãng phí.

- Tăng cường giám sát thi công, xử phạt nghiêm các đơn vị vi phạm về vệ sinh môi trường, an toàn lao động và hoàn trả mặt bằng không đúng quy định.

- Tham khảo mô hình quản lý đô thị tiên tiến từ các nước phát triển như Singapore, Nhật Bản để nâng cao hiệu quả quản lý hạ tầng.

- Tăng cường đối thoại với người dân, lắng nghe phản ánh để điều chỉnh kế hoạch thi công hợp lý, giảm thiểu tác động tiêu cực đến đời sống dân cư.

Hà Nội đang trên đường phát triển, việc nâng cấp hạ tầng là cần thiết, song cần phải có kế hoạch khoa học, thi công văn minh và quản lý hiệu quả.

Nếu không, đô thị sẽ mãi ngổn ngang như một công trường, người dân tiếp tục sống trong bụi bẩn, tiếng ồn và nguy cơ mất an toàn.

Phát triển đô thị bền vững không thể chỉ bằng những công trình bê tông, mà còn phải gắn liền với sự văn minh trong thi công và tôn trọng môi trường sống của người dân.