Giáo dục

Về Ngô gia Văn phái có thể hiểu theo hai nghĩa: thứ nhất là chỉ một nhóm các nhà văn thuộc dòng họ Ngô Thì tại Thanh Oai - Thanh Trì - Hà Nội (ngày nay) từ thời Trịnh - Nguyễn, Tây Sơn đến thời Nguyễn, thứ hai là chỉ tên của một bộ sách tập hợp tất cả các tác phẩm của thành viên trong Ngô gia Văn phái.

Riêng về nhóm tác giả Ngô gia Văn phái, đây là một văn phái lớn của các nhà văn kéo dài khoảng hơn 200 năm từ giữa thế kỷ 17 đến đầu thế kỷ 20. Văn phái này được khởi xướng bởi tác giả Ngô Chi Thất (đời thứ 29) và Ngô Trân (đời thứ 31).

Ban đầu văn phái này chỉ gồm các tác giả như Ngô Chi Thất, Ngô Trân, Ngô Thì Ức cho đến Ngô Thì Điển. Về sau, nó được bổ sung thêm một số tác giả khác và cuối cùng là kết thúc bởi Ngô Giáp Đậu (đời thứ 37). Tổng cộng, văn phái này có 20 tác giả thuộc 9 thế hệ của dòng họ Ngô Thì.

Tuy nhiên, điều cần chú ý đó là tên Ngô Thì hay bị nhầm lẫn với tên Ngô Thời, do kiêng húy thuở nhỏ của vua Tự Đức là Phúc Thì nên chữ Thì được đọc trại lại thành Thời.

Nhóm tác giả Ngô gia Văn phái thuộc dòng họ Ngô Thì ở huyện Thanh Oai

Trong số 20 thành viên của Ngô gia Văn phái có 15 tác giả đã được tập hợp lại trong bộ sách Ngô gia Văn phái gồm 36 quyển. Bộ sách này có tên trùng với tên của văn phái và được Ngô Thì Trí là em trai của Ngô Thì Nhậm (đời thứ 34) đề xuất và khởi công biên tập đầu tiên cùng với con trai của ông là Ngô Thì Điển (đời thứ 35) thực hiện công tác biên tập.

Bộ sách này là một tài liệu đồ sộ được sưu tập để giới thiệu và lưu truyền văn hoá và văn học của dòng họ Ngô Thì, không phải là một tập hợp tuyển hay tổng hợp của những tác giả cùng một trường phái hoặc một khuynh hướng sáng tác.

Tiêu chí về huyết thống được các tác giả lựa chọn làm yếu tố quan trọng, không bị ràng buộc về chính kiến hoặc địa vị của các thành viên trong các tập đoàn phong kiến. Các tác phẩm đều  được viết bằng chữ Hán gồm nhiều thể loại, chủ yếu nhiều nhất là thơ, tiếp theo là phú, truyện ký, tự, khải, biểu, sớ, tấu,... Thành tựu nổi bật của dòng văn Ngô gia là thể hiện ở hai bộ môn quan trọng của nền học thuật thời trung đại là Văn học và Sử học.

Ngoài ra, bộ sách còn mang đến nhiều giá trị về cả văn hoá, xã hội và phác hoạ được một bức tranh toàn cảnh về Đàng Ngoài trong thời Trịnh - Lê, Tây Sơn và triều Nguyễn từ thế kỷ 18 đến khoảng nửa đầu thế kỷ 19.

Bộ sách này đã mang đến giá trị lịch sử, văn học và xã hội trong thời kỳ Trịnh - Lê, Tây Sơn và nhà Nguyễn

Bộ sách Ngô gia Văn phái là tuyển tập bao gồm các tác phẩm văn học thuộc dòng họ Ngô Thì, nổi bật trong đó là tác phẩm “Hoàng Lê nhất thống chí”. Tác phẩm này được viết bằng hình thức chương hồi kể về những biến cố lịch sử quan trọng trong giai đoạn thống nhất đất nước của nhà Lê khi giúp đưa Đàng Ngoài và Đàng Trong thành một đất nước thống nhất. Tác phẩm được biên tập và xuất bản nhiều lần và được Ngô Tất Tố cùng một số dịch giả khác dịch sang chữ Quốc ngữ.

Hoàng Lê nhất thống chí không chỉ đem đến giá trị lịch sử và văn học mà còn là nguồn cảm hứng cho các tác phẩm nghệ thuật khác. Cốt truyện của tác phẩm này được dàn dựng thành tiểu phẩm sân khấu, điện ảnh và được công chiếu rộng rãi. Nội dung của tác phẩm kể về những biến cố lịch sử sôi động của nước ta như sự lên ngôi của Trịnh Sâm, sự sủng ái của Đặng Thị Huệ trở thành Tuyên phi, chiến thắng của Nguyễn Huệ trước quân xâm lược nhà Thanh, sụp đổ của cơ nghiệp họ Trịnh, xâm lược của quân Thanh và cuối cùng là sự thành lập nhà Nguyễn.

Với nội dung đầy tính phong phú cùng cách viết tinh tế, Hoàng Lê nhất thống chí đã trở thành tác phẩm tiêu biểu trong bộ sách Ngô gia Văn phái. Đây cũng là một trong những tác phẩm văn học có ảnh hưởng sâu sắc trong lịch sử văn học nước ta.

Hoàng Lê nhất thống chí trở thành nguồn cảm hứng cho nhiều tác phẩm khác

Để ghi nhớ nhanh những ý chính liên quan đến Ngô gia Văn Phái, bạn có thể tham khảo sơ đồ tư duy dưới đây:

Sơ đồ tư duy về tóm tắt về văn phái tiêu biểu này

Nhóm tác giả Ngô gia Văn phái gồm có 20 thành viên, nhưng tuyệt phẩm này được tổng hợp từ các tác phẩm của 15 tác giả thuộc dòng họ Ngô Thì. Dưới đây là lý lịch của một số tác giả thuộc văn phái này cho bạn tìm hiểu kỹ hơn.

Ngô gia Văn phái vừa là tên của một nhóm nhà văn tiêu biểu của thời kỳ Lê Trung Hưng đến nhà Nguyễn, lại vừa là tên một bộ sách nổi tiếng đem lại giá trị về lịch sử và văn học của đất nước. Qua đó, học sinh có thêm nhiều hiểu biết về văn học thời kỳ trung đại để mở rộng thêm vốn kiến thức của mình.