Nhịp cầu doanh nghiệp

 Trong bối cảnh toàn cầu hóa, chuyển đối số, biến đổi khí hậu và cạnh tranh quốc tế ngày càng gay gắt, phát triển kinh tế không chỉ đơn thuần là tăng trưởng GDP mà còn đòi hỏi sự bền vững, công bằng và minh bạch. Muốn đạt được điều này, mỗi quốc gia phải xây dựng được tư duy phát triển mới cùng với một môi trường pháp lý sạch, đủ sức bảo vệ lợi ích công, tạo niềm tin cho doanh nghiệp và người dân, đồng thời thu hút đầu tư quốc tế.

Ở Việt Nam, sau gần 40 năm đổi mới, nền kinh tế đã có những bước phát triển mạnh mẽ, song vẫn tồn tại nhiều hạn chế như cơ chế quản lý còn chồng chéo, thủ tục hành chính rườm rà, tình trạng "xin - cho", tham nhũng, lợi ích nhóm... Những tồn tại đó không chỉ kìm hãm sáng tạo và năng suất mà còn làm méo mó cạnh tranh, ảnh hưởng tới uy tín quốc gia. Do đó, đổi mới tư duy phát triển kinh tế và làm sạch môi trường pháp lý chính là "chìa khóa" để chuyển sang giai đoạn phát triển mới.

Tư duy phát triển kinh tế hiện nay - yếu tố quyết định 

Trước đây, tư duy phát triển chủ yếu tập trung vào tăng trưởng nhanh, coi GDP là chỉ số hàng đầu. Tuy nhiên, kinh nghiệm quốc tế cho thấy mô hình này dễ dẫn tới bất bình đẳng, khai thác cạn kiệt tài nguyên và phá vỡ cân bằng môi trường. Ngày nay, các nền kinh tế hiện đại chuyển sang hướng phát triển bền vững, gắn tăng trưởng với bảo vệ môi trường, tiến bộ xã hội, và đổi mới công nghệ. Việt Nam cũng đã cam kết đạt mức phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, điều này đòi hỏi tư duy mới về quy hoạch phát triển ngành nghề,  chuyển đổi năng lượng, khuyến khích kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn.

Tư duy kiến tạo, không can thiệp hành chính quá mức

Một tư duy tiến bộ phải coi Nhà nước là "kiến tạo phát triển" chứ không chỉ "quản lý, cấp phép". Nhà nước kiến tạo nghĩa là tạo lập hạ tầng, luật chơi minh bạch, khuyến khích đổi mới sáng tạo, tháo gỡ rào cn chứ không can thiệp hành chính quá sâu vào hoạt động của doanh nghiệp. Điều này phù hợp xu hướng quản trị công hiện đại trên thế giới, tăng tính hiệu quả của thị trường và giảm chi phí không chính thức.

Tư duy số hóa, đổi mới sáng tạo

Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn... đang tạo ra môi trường cạnh tranh hoàn toàn mới. Tư duy phát triển kinh tế hiện nay phải đặt đổi mới sáng tạo làm trung tâm. Chính phủ cần tạo điều kiện cho các doanh nghiệp khởi nghiệp công nghệ, phát triển hệ sinh thái đổi mới, hỗ trợ vốn mạo hiểm, và đào tạo nhân lực chất lượng cao.

Tư duy coi con người là trung tâm

Con người - bao gồm cả người lao động và doanh nhân - là yếu tố then chốt của phát triển. Muốn phát triển kinh tế nhanh và bền vững, cần nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo nghề, bảo đảm an sinh xã hội, giảm bất bình đẳng vùng miền, giới tính. Khi con người được trao cơ hội công bằng, năng lực sáng tạo sẽ phát triển và góp phần thúc đẩy nền kinh tế.

Cần những chính sách hiệu quả và thiết thực nhằm thúc đẩy kinh tế

Môi trường pháp lý sạch - nền tảng cho phát triển

Nếu tư duy phát triển là "bản đồ", thì môi trường pháp lý là "con đường" để đi đến đích. Môi trường pháp lý sạch được hiểu là hệ thống luật pháp minh bạch, công băng, ít kẽ hở, thực thi nghiêm minh, chống tham nhũng và lợi ích nhóm.

Khung pháp lý minh bạch, ổn định

Một nền kinh tế thị trường cần có hệ thống luật pháp rõ ràng, dự báo được và ít thay đổi bất ngờ để doanh nghiệp yên tâm lập kế hoạch dài hạn. Khi luật pháp chồng chéo hoặc ban hành theo kiểu "chạy theo sự vụ", doanh nghiệp sẽ mất niềm tin, dẫn đến chi phí tuân thủ cao và đầu tư sụt giảm.

Cơ chế thực thi công bằng

Luật pháp không chỉ cần tốt trên giấy mà còn phải thực thi nghiêm túc. Ở Việt Nam, nhiều văn bản pháp luật tiến bộ nhưng thực thi chưa đồng đều giữa các địa phương. Để có môi trường pháp lý sạch, cân nâng cao trách nhiệm công vụ, áp dụng công nghệ số trong quản lý (như chính phủ điện tử, một cửa điện tử), giảm tiếp xúc trực tiếp để hạn chế nhũng nhiêu.

Phòng chống tham nhũng, lợi ích nhóm

Tham nhũng và lợi ích nhóm là "kẻ thừ" của phát triển kinh tế. Một môi trường pháp lý sạch đòi hỏi cơ chế kiểm soát quyền lực, minh bạch tài sản quan chức, tăng cường giám sát của xã hội và báo chí. Khi doanh nghiệp không còn phải "bôi trơn" để được việc, chi phí kinh doanh giảm xuống, tính cạnh tranh tăng lên, từ đó thu hút đầu tư trong và ngoài nước.

Bảo vệ quyền sở hữu, quyền tài sản

Quyền sở hữu là nền tảng của kinh tế thị trường. Nhà nước cần bảo đảm quyền tài sản của doanh nghiệp, bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ, bảo vệ nhà đầu tư thiểu số... Điều này vừa tạo động lực cho đổi mới sáng tạo vừa củng cố niềm tin của các nhà đầu tư nước ngoài.

Tư pháp độc lập và cơ chế giải quyết tranh chấp hiệu quả

Một môi trường pháp lý sạch còn bao gồm hệ thống tư pháp độc lập, chuyên nghiệp, phán quyết công bằng. Cơ chế giải quyết tranh chấp nhanh chóng, chi phí thấp sẽ giúp giảm rủi ro cho doanh nghiệp, nâng cao vị thế quốc gia trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Sự kết hợp giữa tư duy mới và môi trường pháp lý sạch

Hai yếu tố này không tồn tại độc lập mà có mối quan hệ chặt chẽ:

Tư duy mới thúc đẩy việc cải cách thể chế, sửa đổi luật pháp.

Môi trường pháp lý sạch tạo điều kiện cho tư duy mới được hiện thực hóa.

Ví dụ, khi Nhà nước có tư duy khuyến khích đổi mới sáng tạo thì sẽ xây dựng luật bảo hộ sở hữu trí tuệ mạnh mẽ hơn, hỗ trợ khởi nghiệp, cải cách thủ tục đăng ký kinh doanh.

Ngược lại, nếu môi trường pháp lý thiếu minh bạch, dù có tư duy tiến bộ cũng khó triển khai hiệu quả.

Đẩy mạnh cải cách thể chế, hoàn thiện pháp luật

Rà soát hệ thống pháp luật, loại bỏ quy định chồng chéo, không còn phù hợp.

Ban hành luật mới dựa trên tham vấn rộng rãi, đánh giá tác động chính sách.

Ứng dụng công nghệ số trong quản lý và thực thi pháp luật để giảm tiêu cực.

Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ công chức

Đào tạo tư duy kiến tạo, đạo đức công vụ.

Thi tuyển cạnh tranh, đánh giá dựa trên hiệu quả, không dựa quan hệ.

Khuyến khích vai trò giám sát xã hội, báo chí và người dân

Tạo cơ chế bảo vệ người tố cáo tham nhũng.

Công khai ngân sách, dự án đầu tư công để người dân giám sát.

Thúc đẩy tổ chức nghề nghiệp, hiệp hội doanh nghiệp phản biện chính sách.

Xây dựng văn hóa kinh doanh liêm chính

Doanh nghiệp phải cam kết tuân thủ pháp luật, cạnh tranh lành mạnh.

Tạo hệ thống chứng nhận "doanh nghiệp liêm chính" để khuyến khích.

Phát triển giáo dục và đào tạo nhân lực chất lượng cao

Giáo dục tinh thần đổi mới sáng tạo, tư duy phản biện.

Kết hợp giữa nhà trường - doanh nghiệp - nhà nước để đào tạo phù hợp nhu câu thực tiễn.

Đẩy mạnh hội nhập quốc tế, học hỏi kinh nghiệm

Tham khảo mô hình pháp lý minh bạch của các nước OECD, EU.

Áp dụng tiêu chuẩn quốc tế về quản trị công, môi trường, lao động.

Tận dụng các cam kết FTA thế hệ mới (CPTPP, EVFTA) để nâng chất lượng thể chế.

Trong kỷ nguyên hội nhập sâu rộng, tư duy phát triển mới và môi trường pháp lý sạch là hai trụ cột then chốt để Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh, phát triển bền vững và hội nhập thành công. Tư duy mới hướng tới sáng tạo, bao trùm, bền vững và kiến tạo; môi trường pháp lý sạch đảm bảo minh bạch, công bằng, chống tham nhũng và bảo vệ quyền lợi của mọi chủ thể kinh tế. Khi hai yếu tố này song hành, Việt Nam sẽ có cơ hội vươn lên thành quốc gia phát triển, đáp ứng kỳ vọng của người dân và cộng đồng doanh nghiệp.