Câu chuyện Đại sứ

Phát biểu này không đơn thuần mang tính răn đe, mà phản ánh cách Moskva nhìn nhận vị thế địa - chính trị của mình trong trật tự thế giới hiện đại, đặc biệt trong bối cảnh căng thẳng leo thang với phương Tây.

Nga hiện sở hữu kho vũ khí hạt nhân lớn nhất thế giới, với khoảng hơn 5.500 đầu đạn, ngang bằng hoặc vượt Mỹ. Đối với Moskva, đây không chỉ là di sản của Chiến tranh Lạnh mà là trụ cột bảo đảm an ninh quốc gia trong một môi trường mà họ cho rằng ngày càng thù địch.

NATO mở rộng về phía Đông, các hệ thống phòng thủ tên lửa của Mỹ được triển khai ở châu Âu, cùng các lệnh trừng phạt kinh tế sâu rộng, đã củng cố nhận thức của Nga rằng họ đang bị bao vây chiến lược.

Từ góc nhìn của Điện Kremlin, nếu không có sức răn đe hạt nhân, Nga - với diện tích rộng lớn, đường biên giới kéo dài và dân số khiêm tốn so với quy mô lãnh thổ - sẽ trở nên dễ bị tổn thương. Vũ khí hạt nhân vì thế được coi là "tấm khiên cuối cùng", ngăn chặn mọi kịch bản can thiệp quân sự trực tiếp từ bên ngoài.

Các nhà hoạch định chiến lược Nga nhiều lần khẳng định rằng chính kho hạt nhân đã giúp duy trì thế cân bằng chiến lược, buộc các đối thủ phải cân nhắc kỹ lưỡng trước bất kỳ hành động leo thang nào.

Tuyên bố "không có vũ khí hạt nhân, Nga sẽ không tồn tại" cũng phản ánh sự hoài nghi sâu sắc của Moskva đối với các cam kết an ninh quốc tế.

Nga coi trọng vũ khí hạt nhân là yếu tố sống còn trong chiến lược bảo vệ đất nước

Sau khi Liên Xô tan rã, Nga từng kỳ vọng vào một trật tự an ninh châu Âu bao trùm, trong đó lợi ích của họ được tôn trọng.

Tuy nhiên, theo quan điểm của Nga, những kỳ vọng này đã không trở thành hiện thực. Thay vào đó là các vòng mở rộng NATO và sự suy giảm ảnh hưởng của Moskva tại không gian hậu Xô Viết.

Trong bối cảnh đó, vũ khí hạt nhân được xem là bảo đảm cuối cùng cho chủ quyền và vai trò cường quốc. Không thể phủ nhận rằng lập trường này cũng mang tính chính trị đối nội.

Việc nhấn mạnh mối đe dọa từ bên ngoài giúp chính quyền Nga củng cố sự ủng hộ trong nước, khơi dậy tinh thần đoàn kết và lòng tự hào dân tộc.

Hình ảnh nước Nga bị bao vây nhưng kiên cường, sẵn sàng bảo vệ mình bằng mọi giá, là một phần quan trọng trong diễn ngôn chính trị hiện nay.

Vũ khí hạt nhân, trong bối cảnh đó, trở thành biểu tượng của sức mạnh, độc lập và sự tiếp nối lịch sử của một cường quốc từng đóng vai trò trung tâm trong thế kỷ XX.

Tuy nhiên, lập trường cứng rắn của Nga cũng làm dấy lên lo ngại sâu sắc trong cộng đồng quốc tế. Việc nhấn mạnh vai trò sống còn của vũ khí hạt nhân khiến các nỗ lực kiểm soát vũ khí và giải trừ hạt nhân toàn cầu trở nên khó khăn hơn.

Các hiệp ước quan trọng như New START đang đứng trước nguy cơ suy yếu, trong khi lòng tin chiến lược giữa các cường quốc ngày càng xói mòn.

Nhiều chuyên gia cảnh báo rằng việc coi vũ khí hạt nhân là "bảo hiểm sinh tồn" có thể hạ thấp ngưỡng sử dụng chúng trong những tình huống khủng hoảng nghiêm trọng.

Dẫu vậy, từ góc nhìn của Nga, lựa chọn này mang tính tất yếu hơn là mong muốn. Moskva cho rằng họ không tìm kiếm xung đột hạt nhân, nhưng buộc phải duy trì khả năng đó để ngăn chặn chiến tranh. Đây là nghịch lý quen thuộc của chiến lược răn đe: hòa bình được duy trì bằng mối đe dọa hủy diệt.

Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược ngày càng gay gắt giữa các cường quốc, logic này vẫn đang chi phối tư duy an ninh của nhiều quốc gia, không chỉ riêng Nga.

Tuyên bố của Nga vì thế cần được nhìn nhận như một lời cảnh báo hơn là một lời đe dọa trực tiếp. Nó phản ánh nỗi lo sâu xa về an ninh, vị thế và tương lai của quốc gia này trong một thế giới đang biến động mạnh mẽ.

Khi Moskva khẳng định rằng không có vũ khí hạt nhân thì nước Nga sẽ không tồn tại, điều đó cũng đồng nghĩa với việc trật tự an ninh toàn cầu hiện nay vẫn chưa tìm được con đường thay thế cho sự răn đe hạt nhân.

Và chừng nào các cường quốc còn tin rằng sức mạnh hủy diệt là nền tảng của an ninh, thì bóng đen của vũ khí hạt nhân vẫn sẽ bao trùm chính trị thế giới.