Toàn cảnh nước mỹ

Người biểu tình cầm biểu ngữ phản đối chiến tranh với Iran trước Đài tưởng niệm Lincoln ở Washington, DC. (Ảnh: AFP)

Kết quả thăm dò do Reuters phối hợp cùng Ipsos thực hiện trong khoảng thời gian từ thứ Bảy đến Chủ nhật – ngay sau khi Mỹ và Israel phát động chiến dịch quân sự quy mô lớn nhằm vào Iran và châm ngòi cho các đòn đáp trả trong khu vực – cho thấy sự ủng hộ của công chúng Mỹ đối với các cuộc không kích là rất thấp. Chỉ khoảng một phần tư số người được hỏi bày tỏ ủng hộ chiến dịch chung Mỹ–Israel.

Cuộc khảo sát được hoàn tất trước khi chính quyền của Tổng thống Donald Trump thông báo ba binh sĩ Mỹ đầu tiên đã thiệt mạng trong cuộc xung đột. Tuy nhiên, các kết quả ban đầu đã đặt ra câu hỏi lớn về mức độ đồng thuận trong nước đối với chiến lược quân sự hiện tại, nhất là khi mùa bầu cử giữa kỳ đang đến gần.

Theo dữ liệu thăm dò, 43% số người tham gia cho biết họ phản đối cuộc chiến, trong khi 29% nói chưa chắc chắn. Trong nhóm cử tri Cộng hòa, tỷ lệ ủng hộ cao hơn nhưng không áp đảo: 55% tán thành các cuộc không kích, 13% phản đối và 32% chưa có ý kiến rõ ràng. Đáng chú ý, khoảng 42% cử tri Cộng hòa cho biết họ sẽ ít ủng hộ chiến dịch hơn nếu dẫn đến việc binh sĩ Mỹ ở Trung Đông bị thương hoặc thiệt mạng.

Ở phía Dân chủ, sự phản đối thể hiện rõ rệt hơn, với 74% không tán thành chiến dịch, chỉ 7% ủng hộ và 19% chưa quyết định. Ngoài ra, 45% tổng số người được hỏi – bao gồm 34% cử tri Cộng hòa và 44% cử tri độc lập – cho biết họ sẽ ít ủng hộ chiến dịch hơn nếu giá xăng hoặc dầu tại Mỹ tăng do xung đột.

Trong bài phát biểu hôm Chủ nhật, ông Trump cam kết tiếp tục điều ông gọi là “sứ mệnh chính nghĩa” cho đến khi “mọi mục tiêu được hoàn thành”. Nhắc tới ba quân nhân Mỹ được xác nhận thiệt mạng, ông thừa nhận “có thể sẽ còn nhiều người nữa trước khi kết thúc”. Sau khi cuộc không kích chung Mỹ–Israel khiến lãnh tụ tối cao Iran Ayatollah Ali Khamenei thiệt mạng, ông Trump một lần nữa mô tả Iran là mối đe dọa mang tính sống còn đối với Mỹ, cáo buộc giới lãnh đạo Tehran “đã tiến hành cuộc chiến chống lại chính nền văn minh”.

Tuy nhiên, kết quả khảo sát cho thấy đa số người Mỹ không chia sẻ quan điểm này. Sự ra đi của các binh sĩ đã làm thay đổi đáng kể nhận thức công chúng, khi chiến tranh không còn là hình ảnh xa xôi trên màn hình mà trở thành tổn thất cụ thể về sinh mạng.

Trả lời phỏng vấn Al Jazeera, Doug Bandow – nghiên cứu viên cao cấp tại Viện Cato – nhận định việc binh sĩ Mỹ thiệt mạng “đưa cái giá của chiến tranh trở về với thực tế”. Theo ông, người Mỹ “không muốn bị cuốn vào một cuộc xung đột kéo dài ở Trung Đông”, và những tổn thất nhân mạng cho thấy đây không phải là một trò chơi chiến lược vô hình mà là một cuộc chiến thực sự.

Tính đến nay, ngoài ba quân nhân Mỹ, ít nhất 201 người đã thiệt mạng tại Iran, chín người tại Israel, hai người tại Iraq, ba người tại Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất và một người tại Kuwait. Xung đột cũng đe dọa các tuyến thương mại huyết mạch trong khu vực, khiến nhiều công ty tạm dừng vận chuyển.

Mỹ xác nhận ba binh sĩ thiệt mạng cùng năm người khác bị thương trong các cuộc tấn công liên quan đến Iran.

Trong bối cảnh đó, các nghị sĩ Mỹ đang gia tăng sức ép lên Nhà Trắng. Thượng nghị sĩ Adam Schiff tuyên bố sẽ cùng các đồng nghiệp thúc đẩy một cuộc bỏ phiếu về nghị quyết quyền lực chiến tranh tại Thượng viện. Nếu được cả Hạ viện và Thượng viện thông qua, nghị quyết này sẽ buộc tổng thống phải tìm kiếm sự chấp thuận của Quốc hội trước khi tiến hành thêm các hành động quân sự.

“Quốc hội nắm quyền tuyên chiến – không phải Tổng thống”, ông Schiff nhấn mạnh, cho biết sẽ phối hợp cùng các thượng nghị sĩ Tim Kaine, Rand Paul và Chuck Schumer để buộc Thượng viện tiến hành bỏ phiếu, nhằm khẳng định rằng Quốc hội chưa từng cho phép sử dụng quân đội trong chiến dịch này.

Thượng nghị sĩ Chris Van Hollen, người ủng hộ nghị quyết, cũng bày tỏ tiếc thương các binh sĩ thiệt mạng và cho rằng đây là “cuộc chiến do ông Trump lựa chọn”, đi ngược lại cam kết trước đây của ông về việc chấm dứt “những cuộc chiến bất tận” và theo đuổi đường lối “Nước Mỹ trên hết”.

Trong nội bộ đảng Cộng hòa, đa số nghị sĩ công khai ủng hộ Tổng thống, dù chiến dịch quân sự hiện nay có nguy cơ làm phật lòng một bộ phận cử tri theo phong trào MAGA – vốn ủng hộ lập trường hạn chế can thiệp ở nước ngoài. Một số nhà bình luận bảo thủ cảnh báo nếu chiến dịch không nhanh chóng đạt được thắng lợi rõ ràng, sự ủng hộ có thể sụt giảm mạnh và gây ra phản ứng chính trị tiêu cực.

Cuộc bỏ phiếu về nghị quyết quyền lực chiến tranh dự kiến diễn ra trong tuần này. Kết quả sẽ là phép thử quan trọng không chỉ đối với chiến lược của Nhà Trắng mà còn đối với cán cân quyền lực giữa hành pháp và lập pháp trong một thời điểm nước Mỹ đang đứng trước nguy cơ sa lầy tại Trung Đông.