Du lịch

Huyền thoại chiến mã trong tâm thức

Tiến sĩ Đinh Đức Tiến, Giảng viên khoa Lịch sử, Đại học Khoa học xã hội và nhân văn cho biết, trong lịch sử dựng nước và giữ nước, cùng với thuỷ binh, bộ binh,... kỵ binh cũng là những chiến binh làm nên lịch sử. Huyền sử nước ta có Phù Đổng Thiên Vương một trong “tứ bất tử” cưỡi ngựa sắt đánh giặc và cùng chiến mã bay về trời khi đất nước đã sạch bóng quân thù.

“Sau này kỵ binh đóng vai trò quan trọng trong lịch sử quân sự Việt Nam, nổi bật với sự cơ động cao và khả năng đột kích, tập kích nhanh. Đặc biệt dưới thời Trần, Lê và Nguyễn là các đội kỵ binh tiêu biểu bao gồm: kỵ binh nhà Trần, 5.000 thiết kỵ binh của chúa Trịnh; Ty Kỵ Xạ thời Lê; và kỵ binh ngự lâm quân thời Nguyễn… Với câu chuyện danh tướng Trần Lựu (tướng giữ ải Nam Quan) của nghĩa quân Lam Sơn trực tiếp cưỡi chiến mã chém đầu tướng giặc tại ải Chi Lăng đã khẳng định, ông cha ta từ lâu đã thuần hoá và làm chủ kỹ năng cưỡi ngựa điêu luyện” – Tiến sĩ Đinh Đức Tiến khẳng định.

Dù có vóc dáng nhỏ bé so với các giống ngựa trên thế giới nhưng bạch mã xứ Lạng lại có sức dẻo dai, vượt núi băng rừng không kém các giống ngựa quý trên thế giới.

Tiến sĩ Đinh Đức Tiến đưa ra giả định, dù không ghi chép nhiều về chiến mã vị tướng này đã cưỡi nhưng rất có thể với thổ nhưỡng, địa hình đồng cỏ quanh ải Chi Lăng, rất có thể giống bạch mã thuần chủng hôm nay là hậu duệ lâu đời của những chiến mã trong lịch sử.

Tại xã Quan Sơn (tỉnh Lạng Sơn) bà con vẫn chăn nuôi giống ngựa bạch thuần Việt trên cao nguyên Khâu Sao. Ngựa được người dân thả theo đàn trên các đồng cỏ, thảo nguyên rộng lớn hoặc các triền núi đá vôi ở độ cao từ 700 - 1000 mét. Theo các nhà nghiên cứu, dù có vóc dáng nhỏ bé so với các giống ngựa trên thế giới nhưng bạch mã xứ Lạng lại có sức dẻo dai, vượt núi băng rừng không kém các giống ngựa quý trên thế giới.

Phát huy những giá trị truyền thống

Ông Nông Quốc Mao (ở thôn Suối Mạ, xã Quan Sơn) là một trong những hộ dân đầu tiên nuôi ngựa bạch.

Ông Lương Duy Doanh, Trưởng ban phát triển Đông - Tây Bắc, Câu lạc bộ Lữ hành UNESSCO Hà Nội cho biết, từ lâu những vùng thảo nguyên Quan Sơn nơi có đàn bạch mã thuần chủng lên tới hàng nghìn con luôn được du khách chọn để trải nghiệm, khám phá. Nhất là trong năm BÍnh Ngọ, tới đây du khách không chỉ được cắm trại qua đêm, chụp ảnh cùng đàn ngựa tinh khôi mà còn được khám phá thêm những nét văn hóa, phong tục tập quán của người dân tộc Tày, Nùng.

Còn ông Nguyễn Hữu Hải, Phó Giám đốc Trung tâm xúc tiến đầu tư thương mại và du lịch, tỉnh Lạng Sơn cho biết, những năm trở lại đây, địa danh huyện Chi Lăng cũ (nay là xã Quan Sơn) càng được biết đến qua các trang mạng xã hội với hình ảnh những đồng cỏ xanh ngút ngàn cùng với đàn ngựa thong dong gặm cỏ xanh. Quan Sơn có độ cao từ 700 đến 1.000 m so với mực nước biển, diện tích chủ yếu là đồng cỏ rất có tiềm năng phát triển kinh tế.

Theo Sở Văn hoá Thể thao và Du lịch tỉnh Lạng Sơn, bình quân những năm gần đây thường có từ 4.000 đến 5.000 du khách ở trong và ngoài nước đến thăm quan, dã ngoại, cắm trại. Việc chăn nuôi kết hợp làm du lịch đã tạo hiệu quả kinh tế cho người dân. Ông Nông Quốc Mao (ở thôn Suối Mạ, xã Quan Sơn) cho biết, gia đình tôi là một trong những hộ đầu tiên nuôi ngựa bạch. Bắt đầu chỉ với 2 con, đến nay đã duy trì ổn định 21 con ngựa sinh sản. Mỗi năm xuất chuồng bán 12 - 14 con ngựa con, thu về hơn 600 trăm triệu đồng.

Bạch mã ví như “vàng trắng” của người dân xã Quan Sơn khi giữ được gen thuần chủng. Hiểu được giá trị đó, huyện Chi Lăng cũ (nay là xã Quan Sơn) đã xây dựng đề án "Bảo tồn và phát triển nguồn gen ngựa bạch thuần chủng". Với sự hỗ trợ của các chuyên gia nông nghiệp và chính quyền địa phương người dân xã Quan Sơn đã tập trung vào "chất lượng" chăn nuôi chứ không chạy theo số lượng. Năm 2024, từ chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021 – 2030, tỉnh Lạng Sơn đã hỗ trợ 11 con ngựa bạch giống cho 11 hộ nghèo tại thôn Suối Mạ với kinh phí trên 400 triệu đồng. 

Bạch mã ví như “vàng trắng” của người dân xã Quan Sơn khi giữ được gen thuần chủng.

Ông Nguyễn Văn Vui, Phó Chủ tịch Hội nông dân xã Quan Sơn cho biết, tổng số ngựa trên địa bàn xã có 2748 con. Các hộ dân tham gia dự án được chuyển giao toàn diện các quy trình công nghệ chăn nuôi. Đặc biệt, dự án còn xây dựng mô hình tự chủ thức ăn rộng hơn 10.000 m2 và hướng dẫn kỹ thuật chế biến, dự trữ thức ăn cho mùa đông.

Với tư cách là nhà nghiên cứu, Tiến sĩ Đinh Đức Tiến đưa ra nhận định, hình tượng ngựa luôn gắn với đời sống người Việt, từ trong lịch sử cho đến nay với hình ảnh người chiến sĩ biên phòng chắc tay súng, ung dung yên ngựa trên đường tuần tra. Đoàn cảnh sát cơ động kỵ binh thuộc Bộ Tư lệnh Cảnh sát cơ động được thành lập năm 2020, sử dụng trong tuần tra, trấn áp tội phạm ở địa hình khó khăn. Biết đâu với đặc tính và có nòi giống của những chiến mã năm nào, những chú bạch mã sẽ được tuyển dụng để nâng bước chân người chiến sĩ góp phần bảo vệ an ninh Tổ quốc.

Một ngày trên cao nguyên Quan Sơn, nghe bao huyền thoại bạch mã tạc ghi vào đá núi cây rừng, ngắm vó ngựa tung trời, chân chạm trên những thảm cỏ vô tận… chợt thấy chạm vào hương xuân đang hiện hữu. Cảm giác bình yên với khung trời xanh, thảm cỏ xanh cùng với sự hiếu khách của bà con như chẳng muốn rời. 

TIN LIÊN QUAN

Những lời chúc xuân mới Bính Ngọ từ Trường Sa thân yêu

TCVM - Từ nơi đầu sóng ngọn gió, quân và dân quần đảo Trường Sa luôn nhận được sự yêu thương, đùm bọc của đất liền. Có được cuộc sống ấm no, hạnh phúc, quân dân Trường Sa không quên gửi những lời chúc yêu thương từ nơi đón ánh bình minh đầu tiên của Tổ quốc về đất liền nhân dịp xuân mới…

Mùa xuân về trên cao nguyên

TCVM - Với quan tâm đầu tư của Đảng, Nhà nước, cơ sở hạ tầng ở đồng bào dân tộc Quảng Ngãi ngày càng khang trang. Các trục đường giao thông được bê tông hóa không còn cảnh lầy lội. Điện lưới quốc gia, nước sinh hoạt và hệ thống thủy lợi về đến từng nhà, phục vụ sản xuất và đời sống.

Mùa xuân vững tay súng bảo vệ biên cương từ phía biển

TCVM - Càng những ngày giáp Tết, không khí đón xuân ở Lữ đoàn Đặc công Hải quân 126, quân chủng Hải Quân (đóng quân tại thành phố Hải Phòng) càng khẩn trương với những bài tập cho mùa huấn luyện mới. Ở nơi đây, không khí đón xuân được cảm nhận từ chính tinh thần sẵn sàng cơ động chiến đấu của những người lính với những chắt chiu giây phút hạnh phúc bình yên nơi hậu phương…

Đào, mận đơm hoa, đua sắc trên cung đường Tây Bắc

TCVM - Mùa này đi trên rẻo cao không chỉ lạc vào những cung đường mờ sương giăng mà còn thấy hoa đào, hoa mơ, hoa mận rực rỡ đất trời. Những cành đào thắm, hoa mơ, hoa mận phau phau được người dân mang lên những đỉnh đèo hun hún bày bàn cho khách bốn phương…