Việt Nam đất nước con người

Bốn mươi mốt ngày trong bệnh viện, có những thời khắc tưởng như mọi thứ đã khép lại trong bóng tối.

Nam bệnh nhân 43 tuổi, quê Thái Nguyên, nhập viện Bạch Mai vì đau đầu dữ dội. Kết quả chọc dịch não tủy, cấy vi khuẩn, xét nghiệm đều cho thấy một chẩn đoán nặng nề: viêm màng não mủ. Các chỉ số “đỏ rực”, báo hiệu tình trạng nguy kịch.

Hai ngày sau khi nhập viện, tai họa tiếp tục ập đến. Mắt phải sưng đỏ, chảy dịch, đau nhức đến mức không thể mở. Khi ấy, ánh sáng bắt đầu tắt dần.

Các bác sĩ chuyên khoa Truyền nhiễm (Phòng Viêm gan vi rút, Viện Y học Nhiệt đới) phối hợp cùng Khoa Mắt khẩn trương vào cuộc. Phác đồ kháng sinh mạnh nhất được triển khai. Meropenem liều cao 6g/ngày được sử dụng.

Kết quả ban đầu đầy hy vọng. Dịch não tủy cải thiện ngoạn mục. Người bệnh đáp ứng điều trị. “Bắt trúng bệnh, điều trị đúng cách” – ê-kíp điều trị khi ấy tin rằng ca bệnh đang đi đúng hướng.

Nhưng y học không phải lúc nào cũng vận hành theo đường thẳng.

Các bác sĩ Khoa Mắt và phòng Viêm gan Vi rút hội chẩn trước khi bệnh nhân xuất viện. Ảnh: Bênh viện Bạch Mai cung cấp

Lần chọc dịch não tủy thứ ba cho kết quả xấu trở lại. Những chỉ số bất thường, thậm chí khác thường. Trong khi đó, tổn thương mắt tiến triển nhanh và dữ dội dù kháng sinh vẫn đúng phác đồ, đủ liều.

Chỉ trong thời gian ngắn, mắt phải viêm mủ nội nhãn. Thị lực mất hoàn toàn, sáng tối âm tính. Mắt trái thị lực chỉ còn 1/10, đau nhức dữ dội, đỏ và sợ ánh sáng.

Phim CT và cộng hưởng từ tiếp tục ghi nhận những ổ áp xe rải rác: não, phổi – một bức tranh tổn thương đa cơ quan.

“Lúc đó, bệnh nhân gần như không nhìn được, đau nhức mắt, nhức đầu, sức khỏe toàn thân suy giảm nghiêm trọng, nằm một chỗ”, các bác sĩ nhớ lại.

Người đàn ông đang ở tuổi sung sức, là lao động chính trong gia đình, bỗng đối diện nguy cơ mù lòa vĩnh viễn. Ngoài hành lang, người vợ trẻ đỏ hoe mắt, hoang mang trước viễn cảnh chưa từng nghĩ tới.

Ngay cả những người trong cuộc cũng bối rối. “Diễn biến này không giống viêm màng não mủ thông thường”.

Nghi ngờ lao màng não được đặt ra. Phương án điều trị bao vây được cân nhắc. Nhưng trong cuộc hội chẩn khẩn cấp sau đó, một giả thuyết khác xuất hiện: Nocardia – vi khuẩn hiếm gặp, gây tổn thương đa cơ quan, khó nuôi cấy, dễ đánh lạc hướng thầy thuốc. Nếu đúng là Nocardia, phác đồ cũ sẽ không đủ sức.

Quyết định được đưa ra nhanh chóng nhưng đầy áp lực: dừng hướng điều trị lao, chuyển sang phối hợp bốn kháng sinh mạnh Meropenem, Linezolid, Biseptol truyền tĩnh mạch và Amikacin.

Đó là một cuộc “đặt cược” dựa trên kinh nghiệm lâm sàng và sự nhạy cảm nghề nghiệp khi chưa bắt được tác nhân qua nuôi cấy.

“Trước diễn biến bất thường của người bệnh, chúng tôi thực sự bối rối. Chẩn đoán căn nguyên rất khó khăn. Từ phán đoán đến lựa chọn phác đồ là một bài toán cân não, chưa kể áp lực thời gian và chi phí với gia đình”, TS.BS Đỗ Văn Thành, Trưởng Phòng Viêm gan vi rút, chia sẻ.

Cuộc chạy đua giữ lại đôi mắt

Trong khi điều trị toàn thân được siết chặt, một cuộc chiến khác diễn ra tại Khoa Mắt.

Kháng sinh được tiêm trực tiếp vào nội nhãn – một quyết định không dễ dàng khi nhãn cầu đã tổn thương nặng. Ceftazidime, Vancomycin, corticoid… rồi cuối cùng là Amikacin – loại kháng sinh đang được sử dụng toàn thân theo hướng nghi ngờ Nocardia.

Điều dưỡng kiên trì truyền thuốc, tra thuốc, nhắc bệnh nhân giữ vệ sinh tuyệt đối, không dụi mắt. Những thao tác tưởng chừng nhỏ bé lại quyết định ánh sáng của cả một đời người.

BSCKII Phùng Thị Thuý Hằng, Phó Trưởng khoa Mắt, kể lại:

“Những ngày đầu, nhỏ tra thuốc không đáp ứng dù đã dùng kháng sinh mạnh và điều trị sớm. Chúng tôi buộc phải chuyển sang tiêm nội nhãn – quyết định không hề dễ dàng. Sau hai mũi Ceftazidime và Vancomycin, mắt vẫn tiến triển nặng hơn. Mắt phải gần như không còn nhìn thấy gì, mắt trái thị lực 1/10. Hội chẩn cấp được tiến hành. Khi hướng tới nhiễm khuẩn Nocardia, chúng tôi chuyển sang phối hợp Amikacin. Đến mũi thứ hai, thị lực bắt đầu cải thiện và tiến triển tốt dần”.

Điều đáng nói, theo các bác sĩ, là sự phối hợp chặt chẽ giữa các chuyên khoa trong kiểm soát nhiễm trùng huyết, khống chế ổ nhiễm khuẩn, cắt đứt nguồn lây lan – từ đó giúp toàn thân và thị lực hồi phục.

Sau một tuần, những con số thay đổi. Albumin dịch não tủy giảm, tế bào viêm hạ xuống. Trên phim chụp, các ổ áp xe não nhỏ lại rõ rệt.

Và rồi điều kỳ diệu nhất đến từ đôi mắt.

Từ chỗ gần như mù cả hai bên, thị lực cải thiện dần. Mắt phải bắt đầu có cảm giác ánh sáng trở lại. Mắt trái nhìn rõ hơn. Viêm nhiễm giảm. Bệnh nhân tự đứng dậy, tự bước đi, tự sinh hoạt.

Nụ cười sau bão giông

“Giàu hai con mắt” – ở tuổi 43, nguy cơ mù lòa từng treo lơ lửng như một bản án.

Người vợ kể trong nước mắt: “Không ai ngờ chỉ từ một cơn sốt tưởng đơn giản, anh đã đi qua lằn ranh sinh – tử. Khi nghe bác sĩ nói một bên mắt không còn nhìn thấy, tôi thực sự sợ. Không biết anh có chấp nhận được không, tương lai sẽ ra sao”.

Viêm màng não rất nặng, áp xe não, áp xe phổi, viêm mủ nội nhãn – một tổ hợp bệnh cảnh phức tạp. Với viêm nội nhãn, nhiều trường hợp đồng nghĩa với mù lòa vĩnh viễn. Nhưng ở đây, nhãn cầu được “tái sinh”. Không chỉ mắt sáng dần, mà các ổ áp xe cũng thu nhỏ rõ rệt, thậm chí biến mất.

Thành công này là kết quả của sự phối hợp đa chuyên khoa: Nhiệt đới, Mắt, Dược lâm sàng, Vi sinh, Điện quang, Hô hấp… và bản lĩnh nghề nghiệp của những bác sĩ không chấp nhận dừng lại trước những diễn biến “không theo sách vở”.

BSCKII Lê Việt Sơn - Trưởng khoa và BSCKII. Phùng Thị Thuý Hằng - Phó Trưởng khoa Mắt kiểm tra cho bệnh nhân trước giờ xuất viện. Ảnh: Bệnh viện Bạch Mai cung cấp

Hai vợ chồng từng chuẩn bị tinh thần ở lại viện dài ngày, gửi gắm con cái cho nội ngoại để “trường kỳ kháng chiến”. Nhưng giờ đây, người đàn ông ấy không chỉ khỏe mạnh mà còn nhìn thấy trở lại.

Trước giờ xuất viện, trở về quê đón Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, sau 41 ngày điều trị, gia đình bệnh nhân Phạm Văn L. xúc động nói:

“Thực sự khâm phục và biết ơn tài năng, sự tận tâm, y đức của các thầy thuốc Bệnh viện Bạch Mai đã đưa chồng tôi từ cõi chết trở về, đặc biệt đem lại ánh sáng cho đôi mắt tưởng chừng đã mù vĩnh viễn”.

Bên ngoài phòng bệnh, nụ cười đã thay cho nước mắt. Ánh sáng – theo đúng nghĩa đen – đã trở lại.