Tuyên bố “xoá sổ Iran” phơi bày bộ mặt thật của chủ nghĩa bá quyền
Thứ năm, 07/05/2026 - 07:24 (GMT+7)
TCVM - Những phát ngôn gần đây của Tổng thống Mỹ Donald Trump về khả năng “xóa sổ Iran” một lần nữa làm dấy lên tranh luận về cách tiếp cận trong chính sách đối ngoại của Washington, đặc biệt tại khu vực Trung Đông vốn đã nhiều biến động.
Trong nhiều năm qua, Mỹ thường đặt các vấn đề an ninh, hạt nhân và ổn định khu vực làm cơ sở cho các quyết định can thiệp.
Tuy nhiên, cách thức triển khai những chính sách này vẫn là chủ đề gây tranh cãi trong quan hệ quốc tế.
Sức mạnh và cách tiếp cận trong chính sách đối ngoại
Lịch sử hiện đại ghi nhận nhiều trường hợp Mỹ sử dụng sức mạnh quân sự nhằm tác động đến cục diện tại các quốc gia khác, như Iraq (2003), Libya hay Syria.
Những chiến dịch này thường được lý giải dưới các mục tiêu như bảo đảm an ninh hoặc ổn định khu vực.
Tuy nhiên, hệ quả để lại cũng đặt ra nhiều câu hỏi: xung đột kéo dài, cấu trúc nhà nước bị phá vỡ và những khoảng trống quyền lực dẫn đến bất ổn dai dẳng.
Điều này khiến giới quan sát tiếp tục tranh luận về hiệu quả và tính bền vững của các biện pháp can thiệp bằng quân sự.
Trong bối cảnh đó, các phát ngôn mang tính đe dọa như “xóa sổ Iran” dễ bị nhìn nhận là biểu hiện của cách tiếp cận ưu tiên sức mạnh hơn đối thoại.
Vấn đề hạt nhân và căng thẳng leo thang
Chương trình hạt nhân của Iran từ lâu là tâm điểm trong quan hệ giữa Tehran và Washington.
Mỹ từng tham gia Kế hoạch Hành động Toàn diện Chung (JCPOA), trước khi rút khỏi thỏa thuận vào năm 2018 và tái áp đặt các biện pháp trừng phạt.
Việc rút khỏi JCPOA đã làm thay đổi đáng kể cán cân ngoại giao, khiến căng thẳng gia tăng và các cơ chế kiểm soát bị suy yếu.
Từ đó, vấn đề hạt nhân tiếp tục trở thành điểm nóng, đồng thời là cơ sở cho các tuyên bố cứng rắn từ phía Mỹ.
Dù vậy, nhiều ý kiến cho rằng giải pháp lâu dài vẫn cần dựa trên đàm phán và cơ chế giám sát quốc tế, thay vì các biện pháp đơn phương.

Mỹ liệu có sa lầy tại Trung đông
Trung Đông và lợi ích chiến lược
Trung Đông giữ vai trò quan trọng trong chiến lược toàn cầu, không chỉ vì nguồn năng lượng mà còn do vị trí địa chính trị then chốt, đặc biệt là các tuyến hàng hải như eo biển Hormuz.
Iran, với vị trí và ảnh hưởng khu vực, trở thành một nhân tố quan trọng trong mọi tính toán chiến lược.
Điều này khiến quan hệ Mỹ – Iran không chỉ dừng lại ở vấn đề song phương mà còn liên quan đến cấu trúc an ninh rộng lớn hơn.
Yếu tố chính trị nội bộ
Các tuyên bố cứng rắn trong chính sách đối ngoại đôi khi cũng gắn với bối cảnh chính trị trong nước.
Việc thể hiện lập trường mạnh mẽ có thể giúp củng cố hình ảnh lãnh đạo trước một bộ phận cử tri, đặc biệt trong các giai đoạn nhạy cảm.
Tuy nhiên, cách tiếp cận này cũng tiềm ẩn rủi ro khi làm gia tăng căng thẳng quốc tế, nhất là tại các khu vực vốn đã phức tạp như Trung Đông.
Nguy cơ đối với ổn định khu vực
Những phát ngôn mang tính đối đầu giữa các quốc gia có thể tạo ra hiệu ứng dây chuyền, làm gia tăng nguy cơ xung đột ngoài ý muốn.
Trong trường hợp Mỹ và Iran, bất kỳ va chạm trực tiếp nào cũng có khả năng kéo theo nhiều bên liên quan.
Do đó, việc kiểm soát căng thẳng và duy trì các kênh đối thoại vẫn được xem là yếu tố then chốt để tránh những kịch bản khó lường.
Cần ưu tiên đối thoại và cơ chế quốc tế
Trong bối cảnh tình hình quốc tế ngày càng phức tạp, các cơ chế đa phương và luật pháp quốc tế tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc điều chỉnh hành vi giữa các quốc gia.
Những vấn đề như hạt nhân, an ninh khu vực hay tranh chấp lợi ích khó có thể giải quyết bằng các biện pháp đơn phương.
Thay vào đó, đối thoại và hợp tác vẫn là hướng tiếp cận được nhiều chuyên gia đánh giá là bền vững hơn.
Phát ngôn về việc “xóa sổ Iran” không chỉ là một tuyên bố chính trị đơn lẻ mà còn phản ánh những tranh luận sâu sắc về cách thức vận hành của chính sách đối ngoại Mỹ.
Trong bối cảnh Trung Đông vẫn là khu vực nhạy cảm, mọi động thái mang tính leo thang đều có thể tạo ra tác động vượt ra ngoài phạm vi song phương.
Vì vậy, việc duy trì cân bằng giữa lợi ích chiến lược và ổn định quốc tế tiếp tục là thách thức lớn đối với các bên liên quan.
Tiến sĩ Nguyễn Thắng Cảnh
