Toàn cảnh nước mỹ

Những động thái gần đây của Tehran phản ánh tư duy chiến lược nhất quán: không tìm kiếm đối đầu trực diện trong thời gian ngắn mà hướng tới năng lực cầm cự bền bỉ, làm tiêu hao đối phương và bảo vệ ổn định trong nước.

Nhiều tổ chức nghiên cứu quốc tế nhận định học thuyết quân sự của Iran được xây dựng trên cơ sở đối phó với các đối thủ có ưu thế vượt trội về không quân, công nghệ và khả năng trinh sát.

Vì vậy, thay vì chạy đua đối xứng, Tehran ưu tiên phát triển chiến lược “chiến tranh bất cân xứng”, lấy chiều sâu lãnh thổ, khả năng phân tán lực lượng và sức chịu đựng kinh tế - xã hội làm nền tảng.

Một trong những nội dung nổi bật là việc củng cố hệ thống chỉ huy phân tán. Theo các chuyên gia, mô hình “phòng thủ khảm ghép” của Iran cho phép các đơn vị tại địa phương có quyền chủ động cao khi trung tâm chỉ huy bị tấn công. Điều này giúp giảm thiểu nguy cơ tê liệt toàn bộ bộ máy quân sự nếu xảy ra các đòn đánh phủ đầu nhằm vào cơ quan đầu não.

Song song với đó, Tehran trong nhiều năm qua đã đầu tư mạnh cho năng lực tên lửa và thiết bị bay không người lái. Đây được xem là công cụ răn đe quan trọng, có chi phí thấp hơn nhiều so với xây dựng lực lượng không quân hiện đại nhưng vẫn tạo sức ép lớn đối với đối phương.

Việc duy trì kho dự trữ lớn các loại tên lửa tầm ngắn, tầm trung và UAV cho thấy Iran chuẩn bị cho khả năng giao tranh kéo dài, trong đó yếu tố tiêu hao đóng vai trò quyết định.

Iran duy trì lực lượng quân sự lớn để đối đầu với Mỹ và Israel

Không chỉ chú trọng quân sự, Iran còn chuẩn bị về kinh tế cho tình huống bị bao vây, cấm vận hoặc gián đoạn thương mại. Nền kinh tế nước này trong nhiều năm chịu sức ép từ trừng phạt quốc tế, vì vậy đã hình thành cơ chế thích ứng tương đối linh hoạt: mở rộng giao thương với các đối tác ngoài phương Tây, thúc đẩy thanh toán phi đô la Mỹ, tăng cường sản xuất nội địa và xây dựng mạng lưới cung ứng thay thế. Chính kinh nghiệm vượt qua cấm vận khiến Tehran tin rằng họ có thể chống chịu trong một cuộc chiến trường kỳ.

Về xã hội, chính quyền Iran cũng đẩy mạnh tuyên truyền tinh thần tự cường dân tộc, nhấn mạnh nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền và chống can thiệp từ bên ngoài.

Đây là yếu tố quan trọng nhằm duy trì đoàn kết nội bộ trong điều kiện chiến tranh. Lịch sử khu vực cho thấy trong nhiều trường hợp, sức mạnh tinh thần và khả năng huy động xã hội có thể tạo nên ưu thế đáng kể trước các đối thủ mạnh hơn về vật chất.

Một hướng chuẩn bị khác là tận dụng vị trí địa chiến lược. Eo biển Hormuz từ lâu được coi là đòn bẩy quan trọng của Tehran. Đây là tuyến vận tải năng lượng then chốt của thế giới.

Bất kỳ căng thẳng nào tại khu vực này đều có thể tác động mạnh tới giá dầu, thương mại toàn cầu và tính toán chiến lược của các nước lớn. Chính vì vậy, năng lực gây sức ép tại các điểm nghẽn hàng hải được xem là một phần trong chiến lược nâng cao chi phí chiến tranh đối với đối phương.

Tuy nhiên, sự chuẩn bị kỹ lưỡng không đồng nghĩa với mong muốn chiến tranh. Nhiều nhà quan sát cho rằng mục tiêu chủ yếu của Iran là răn đe, buộc các đối thủ phải cân nhắc cái giá phải trả nếu phát động xung đột. Trong quan hệ quốc tế, năng lực phòng thủ đáng tin cậy thường là yếu tố giúp ngăn ngừa chiến tranh hiệu quả hơn là kích động chiến tranh.

Dẫu vậy, chiến lược trường kỳ cũng đặt ra không ít thách thức cho Tehran. Áp lực kinh tế kéo dài, nguy cơ bất ổn xã hội, hao mòn nguồn lực quốc gia và biến động địa chính trị đều là những nhân tố khó lường. Một cuộc chiến dài ngày, nếu xảy ra, sẽ không có bên nào thực sự chiến thắng.

Thực tế hiện nay cho thấy Iran đang chuẩn bị toàn diện cho kịch bản xấu nhất, từ quân sự, kinh tế đến xã hội và ngoại giao. Điều đó phản ánh tư duy chiến lược thận trọng nhưng cứng rắn của Tehran trước môi trường an ninh nhiều bất ổn.

Đồng thời, đây cũng là lời nhắc nhở rằng hòa bình, đối thoại và tôn trọng luật pháp quốc tế vẫn là con đường duy nhất để tránh những hệ lụy nặng nề của một cuộc chiến tranh kéo dài tại Trung Đông.