Việt Nam đất nước con người

Ngày 30/3/2026, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính ký ban hành Chỉ thị số 10/CT-TTg về việc tăng cường thực thi tiết kiệm điện và phát triển điện mặt trời mái nhà, trong bối cảnh nhu cầu điện tăng cao cùng những biến động phức tạp của thị trường năng lượng quốc tế. Chỉ thị nhấn mạnh việc bảo đảm cung ứng điện an toàn, ổn định, liên tục cho sản xuất kinh doanh và đời sống nhân dân là nhiệm vụ trọng tâm, cấp bách, có ý nghĩa quyết định đối với tăng trưởng kinh tế và an ninh năng lượng quốc gia.

Năm 2026 là năm đầu triển khai kế hoạch phát triển kinh tế xã hội 5 năm 2026–2030 với mục tiêu tăng trưởng hai con số, kéo theo áp lực lớn đối với hệ thống điện quốc gia, đặc biệt trong giai đoạn 2026–2028 khi nguy cơ mất cân đối cung cầu có thể xảy ra nếu không có giải pháp kịp thời. Trong bối cảnh đó, Chính phủ xác định việc quản lý nhu cầu sử dụng điện và thúc đẩy sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả là giải pháp quan trọng để giảm phụ tải đỉnh, nâng cao hiệu quả vận hành và giảm áp lực đầu tư nguồn điện mới.

Chỉ thị đặt mục tiêu cụ thể trong năm 2026 phấn đấu tiết kiệm tối thiểu 3% tổng điện năng tiêu thụ toàn quốc, đồng thời trong các tháng cao điểm nắng nóng từ tháng 4 đến tháng 7 phải tiết kiệm ít nhất 10% điện năng. Cùng với đó là triển khai đồng bộ các chương trình điều chỉnh phụ tải, dịch chuyển phụ tải và quản lý nhu cầu điện, hướng tới giảm tối thiểu 3.000 MW công suất phụ tải vào giờ cao điểm khi hệ thống có nguy cơ thiếu hụt.

Một trong những điểm nhấn quan trọng là định hướng phát triển mạnh điện mặt trời mái nhà theo mô hình tự sản, tự tiêu thụ, ưu tiên triển khai tại cơ quan công sở, cơ sở sản xuất, kinh doanh và hộ gia đình. Việc kết hợp với các hệ thống lưu trữ năng lượng được khuyến khích nhằm tăng khả năng tự chủ nguồn điện tại chỗ, giảm áp lực cho hệ thống điện quốc gia. Mục tiêu đặt ra là mỗi năm có khoảng 10% cơ quan công sở và 10% hộ gia đình trên cả nước lắp đặt điện mặt trời mái nhà, hoặc tổng công suất đạt khoảng 20% kế hoạch phát triển giai đoạn 2026–2030.

Chỉ thị cũng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương khẩn trương xây dựng kế hoạch hành động cụ thể, xác định rõ chỉ tiêu tiết kiệm điện, lộ trình thực hiện và trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị, đồng thời gắn kết quả thực hiện với đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của người đứng đầu. Các giải pháp giảm phụ tải đỉnh, sử dụng điện tại chỗ, huy động nguồn điện dự phòng được yêu cầu triển khai đồng bộ trên toàn quốc.

Ở cấp độ thực thi, các cơ quan công sở phải rà soát, thay thế thiết bị tiêu thụ điện hiệu suất thấp, tăng cường ứng dụng công nghệ số trong quản lý tiêu thụ điện và đưa tiêu chí tiết kiệm điện vào đánh giá nội bộ. Hệ thống chiếu sáng công cộng và chiếu sáng quảng cáo ngoài trời được yêu cầu tiết giảm tối thiểu 30% điện năng, đồng thời điều chỉnh thời gian vận hành phù hợp, bảo đảm vừa tiết kiệm vừa đáp ứng yêu cầu an toàn và trật tự xã hội.

Đối với khu vực sản xuất và kinh doanh, các doanh nghiệp được yêu cầu chủ động xây dựng kế hoạch sử dụng điện tiết kiệm, tham gia các chương trình điều chỉnh phụ tải, bố trí ca kíp hợp lý để hạn chế sử dụng điện giờ cao điểm, đồng thời chuẩn bị các phương án nguồn điện dự phòng. Các cơ sở tiêu thụ từ 500.000 kWh mỗi năm trở lên phải tiết kiệm ít nhất 3% điện năng tiêu thụ.

Chỉ thị giao Bộ Công Thương chủ trì hướng dẫn, tháo gỡ khó khăn, đồng thời nghiên cứu đề xuất các cơ chế, chính sách thúc đẩy tiết kiệm điện và phát triển điện mặt trời mái nhà. Bộ này cũng có trách nhiệm phối hợp xây dựng phương pháp đo lường, kiểm tra và xác minh sản lượng điện tiết kiệm, bảo đảm tính minh bạch và khả thi trong triển khai.

Song song với đó, Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam được giao nghiên cứu cơ chế tài chính, tín dụng hỗ trợ các chương trình tiết kiệm điện, phát triển thị trường dịch vụ năng lượng và đề xuất chính sách hỗ trợ hộ gia đình lắp đặt điện mặt trời mái nhà kết hợp hệ thống lưu trữ.

Ở góc độ kỹ thuật và tiêu chuẩn, Bộ Khoa học và Công nghệ được giao rà soát, nâng cao tiêu chuẩn hiệu suất năng lượng đối với thiết bị điện, xây dựng lộ trình loại bỏ bóng đèn sợi đốt công suất từ 20W trở lên, đồng thời nâng mức hiệu suất tối thiểu đối với các thiết bị tiêu thụ điện. Bộ Xây dựng nghiên cứu ban hành các quy chuẩn công trình xây dựng mới theo hướng sẵn sàng tích hợp điện mặt trời và các giải pháp năng lượng tại chỗ.

Tại địa phương, Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố được yêu cầu xây dựng kế hoạch tiết kiệm điện, phân bổ chỉ tiêu cụ thể tới từng đơn vị, đẩy mạnh tuyên truyền nâng cao nhận thức cộng đồng, đồng thời hỗ trợ người dân và doanh nghiệp triển khai điện mặt trời mái nhà. Các địa phương cũng phải tăng cường kiểm tra, giám sát việc sử dụng điện và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm quy định về tiết kiệm năng lượng.

Về phía doanh nghiệp điện lực, Tập đoàn Điện lực Việt Nam được giao triển khai các chương trình quản lý phụ tải, tiết kiệm điện, đồng thời đầu tư, cải tạo và nâng cấp lưới điện nhằm giảm tổn thất điện năng xuống dưới 6%, bảo đảm hệ thống vận hành an toàn, ổn định và tin cậy.

Chỉ thị cũng nhấn mạnh vai trò của công tác truyền thông khi yêu cầu các cơ quan báo chí tăng cường tuyên truyền về lợi ích của sử dụng điện tiết kiệm và phát triển năng lượng tái tạo, qua đó thúc đẩy chuyển dịch năng lượng và nâng cao nhận thức xã hội. Việc triển khai đồng bộ các giải pháp từ trung ương đến địa phương, từ cơ quan quản lý đến doanh nghiệp và người dân được kỳ vọng sẽ tạo ra chuyển biến thực chất trong sử dụng năng lượng, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng và phát triển bền vững trong giai đoạn tới.