Câu chuyện Đại sứ

Một trật tự thế giới mới đang hình thành - chưa ổn định, nhiều rủi ro và đầy toan tính.

Vì sao gọi 2026 là năm bản lề?

Có ba nguyên nhân chính khiến năm 2026 được xem là mốc đặc biệt nhạy cảm trong cục diện toàn cầu.

Thứ nhất, các cuộc xung đột kéo dài đã vượt khỏi khuôn khổ quân sự, trở thành bài toán tổng hợp về kinh tế, xã hội và chính trị. Chiến tranh không chỉ tiêu hao vũ khí mà còn bào mòn ngân sách, làm suy giảm niềm tin cử tri, chia rẽ nội bộ và tạo áp lực lên hệ thống phúc lợi ở nhiều quốc gia.

Thứ hai, cạnh tranh giữa các cường quốc bước sang giai đoạn "thiết kế lại trật tự". Không chỉ tranh giành ảnh hưởng, các nước lớn tìm cách định hình luật chơi mới: từ chuỗi cung ứng, tiêu chuẩn công nghệ, an ninh năng lượng đến kiểm soát không gian mạng và trí tuệ nhân tạo.

Thứ ba, ranh giới giữa hòa bình và chiến tranh ngày càng mờ nhạt. Chiến tranh lai - kết hợp quân sự, kinh tế, thông tin, mạng - trở thành trạng thái thường trực. Thế giới bước vào kỷ nguyên "căng thẳng dài hạn", nơi khủng hoảng có thể bùng phát bất cứ lúc nào mà không cần tuyên chiến chính thức.

Ý đồ của Mỹ: duy trì vai trò dẫn dắt trong một thế giới đa cực:

Đối với Hoa Kỳ, năm 2026 đánh dấu nỗ lực cùng cố vị thế lãnh đạo toàn cầu trong bối cảnh sức mạnh tương đối bị thách thức.

Chiến lược của Washington xoay quanh ba trục chính:

• Răn đe chiến lược: ngăn chặn các đối thủ sử dụng vũ lực để thay đổi nguyên trạng, đặc biệt tại châu Âu và Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

• Chia sẻ gánh nặng với đồng minh: yêu cầu các nước đồng minh tăng chi tiêu quốc phòng, giảm phụ thuộc vào Mỹ.

• Chuyển dịch trọng tâm sang cạnh tranh dài hạn: đầu tư mạnh vào công nghệ lõi, quốc phòng công nghệ cao, năng lực công nghiệp và chuỗi cung ứng chiến lược.

Mỹ không tìm kiếm chiến tranh mới, nhưng cũng không sẵn sàng nhượng bộ những lợi ích cốt lõi. Năm 2026, Washington ưu tiên "quản lý cạnh tranh" hơn là đối đầu trực diện, song vẫn duy trì thế sẵn sàng leo thang nếu cần thiết.

Trật tự thế giới năm 2026 có nhiều biến động

NATO và khối Bắc Đại Tây Dương: từ phòng thủ sang tái vũ trang

Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương bước vào 2026 với diện mạo khác xa một thập kỷ Trước. không còn là liên minh “ hậu xung đột “,  NATO đang chuyển mình thành một cấu trúc quân sự - công nghiệp toàn diện.

Ba xu hướng nổi bật:

1. Gia tăng mạnh chi tiêu quốc phòng, hướng tới mức chưa từng có kể từ Chiến tranh Lạnh.

2. Tái công nghiệp hóa quốc phòng châu Âu, giảm lệ thuộc vào nguồn cung ngoài khối.

3. Mở rộng khái niệm an ninh, bao gồm không gian mạng, cơ sở hạ tầng chiến lược và khả năng chống chịu xã hội.

Năm 2026, NATO không chỉ tập trung vào phòng thủ lãnh thổ, mà còn xây dựng năng lực răn đe lâu dài, coi cạnh tranh với Nga là trạng thái kéo dài nhiều năm, thậm chí nhiều thập kỷ.

Nga và Ukraine: chiến tranh, đàm phán và tương lai bất định

Cuộc xung đột giữa Nga và Ukraina bước sang giai đoạn phức tạp mới khi bước vào 2026. Sau nhiều năm giao tranh, cả hai bên đều chịu tổn thất lớn. Trong bối cảnh đó, khả năng xuất hiện các cuộc đàm phán hoặc thỏa thuận tạm thời được nhắc đến nhiều hơn, nhưng không đồng nghĩa với hòa bình bền vững.

• Nga muốn củng cố những gì đã đạt được, tìm kiếm sự công nhận trên thực tế và giảm áp lực trừng phạt.

• Ukraine tìm kiếm bảo đảm an ninh đủ mạnh để ngăn xung đột tái diễn, đồng thời duy trì chủ quyền và khả năng tái thiết.

Năm 2026 có thể chứng kiến một trạng thái "đóng băng xung đột", ,nơi chiến sự giảm cường độ nhưng căng thẳng chiến lược vẫn âm ỉ, tiềm ẩn nguy cơ bùng phát trở lại.

Đông Nam A: tâm điểm đi dây" chiến lược

Trong bức tranh toàn cầu, Đông Nam Á nổi lên như khu vực chịu tác động gián tiếp nhưng sâu sắc từ cạnh tranh nước lớn.

Ba đặc điểm chính của năm 2026:

• Căng thẳng trên Biển Đông tiếp tục là điểm nóng, với nguy cơ va chạm cục bộ gia tăng.

• Áp lực chọn phe gia tăng, đặc biệt trong hợp tác an ninh và công nghệ.

• ASEAN gặp khó trong đồng thuận, do lợi ích và mức độ phụ thuộc khác nhau của các quốc gia thành viên.

Ý đồ của các nước Đông Nam Á không phải là đối đầu, mà là duy trì không gian chiến lược, bảo vệ chủ quyền, ổn định môi trường hòa bình để phát triển kinh tế. Tuy nhiên, dư địa trung lập ngày càng bị thu hẹp khi cạnh tranh Mỹ - Trung và các liên minh an ninh

Bức tranh toàn cầu năm 2026: thế giới đi về đâu?

Nhìn tổng thể, năm 2026 sẽ được định hình bởi bốn dòng chảy lớn:

Trật tự thế giới chuyển sang đa cực nhưng thiếu ổn định.

Liên minh quân sự được củng cố, trong khi các thể chế toàn cầu suy yếu vai trò điều phối.

Kinh tế và an ninh gắn chặt với nhau hơn bao giờ hết.

Rủi ro xung đột cục bộ tăng cao, dù chiến tranh tổng lực chưa phải kịch bản chủ đạo

Thách thức và lựa chọn của các quốc gia vừa và nhỏ

Bước vào năm 2026, thế giới không đứng trước sự sụp đổ, nhưng rõ ràng đang tái sắp xếp sâu sắc. Với các cường quốc, đây là cuộc chơi định hình ảnh hưởng dài hạn.

Với các quốc gia vừa và nhỏ, thách thức lớn nhất là giữ được tự chủ chiến lược, tăng sức đề kháng kinh tế - an ninh, và tận dụng ngoại giao đa phương để không bị cuốn vào vòng xoáy đối đầu.

Trong một trật tự thế giới nhiều biến động, ổn định không còn là trạng thái sẵn có, mà là kết quả của lựa chọn chiến lược khôn ngoan và khả năng thích ứng linh hoạt. Nếu không, 2026 sẽ chỉ là điểm khởi đầu cho một chu kỳ bất ổn mới, kéo dài và khó lường hơn.