Toàn cảnh nước mỹ

Xung đột ý thức hệ và quyền lực chính trị

Nguyên nhân sâu xa bắt đầu từ sự đối đầu về ý thức hệ. Từ cuối những năm 1990, dưới thời cố Tổng thống Hugo Chávez, Venezuela theo đuổi con đường "chủ nghĩa xã hội thế kỷ 21 " công khai chống lại ảnh hưởng của Mỹ tại Mỹ Latinh.

Chính quyền Chávez quốc hữu hóa nhiều ngành kinh tế then chốt, đặc biệt là dầu mỏ, đồng thời xây dựng liên minh với các đối thủ chiến lược của Mỹ như Nga,Trung Quốc và Cuba.

Sau khi ông Chávez qua đời, Tổng thống Nicolás Maduro tiếp tục đường lối này.

Washington cáo buộc chính quyền Maduro là độc tài, gian lận bầu cử và vi phạm nhân quyền.

Từ góc nhìn của Mỹ, Venezuela không chỉ là một quốc gia "đi ngược dòng dân chủ", mà còn là biểu tượng thách thức vai trò lãnh đạo của Mỹ trong khu vực.

Dầu mỏ - lợi ích chiến lược hàng đầu

Venezuela sở hữu trữ lượng dầu mỏ đã được chứng minh lớn nhất thế giới, vượt qua cả Ả Rập Xê Út. Trong nhiều thập kỷ, dầu mỏ Venezuela từng là nguồn cung quan trọng cho thị trường Mỹ.

Tuy nhiên, việc quốc hữu hóa ngành dầu khí và hạn chế vai trò của các tập đoàn phương Tây đã làm xói mòn lợi ích kinh tế của Mỹ.

Công ty dầu khí quốc doanh PDVSA trở thành mục tiêu chính của các lệnh trừng phạt.

Mỹ cho rằng nguồn thu từ dầu mỏ được chính quyền Maduro sử dụng để duy trì quyền lực, thay vì cải thiện đời sống người dân.

Ngược lại, Caracas cáo buộc Washington lợi dụng vấn đề dân chủ để kiểm soát nguồn tài nguyên chiến lược.

Mỹ có nhiều mục đích khi tấn công Venezuela

Trừng phạt kinh tế như một "vũ khí mềm"

Thay vì can thiệp quân sự - một lựa chọn rủi ro và tốn kém - Mỹ sử dụng trừng phạt kinh tế làm công cụ chủ đạo.

Các biện pháp này bao gồm phong tỏa tài sản, cấm giao dịch tài chính, hạn chế xuất khẩu dầu và cô lập Venezuela khỏi hệ thống tài chính quốc tế.

Washington lập luận rằng trừng phạt nhằm gây áp lực để buộc chính quyền Maduro tổ chức bầu cử tự do.

Tuy nhiên, nhiều tổ chức quốc tế và học giả chỉ ra rằng hậu quả nặng nề nhất lại rơi vào người dân Venezuela: lạm phát phi mã, thiếu lương thực, thuốc men và làn sóng di cư lớn nhất trong lịch sử khu vực Mỹ Latinh.

Yếu tố địa chính trị khu vực

Venezuela có vị trí địa chiến lược quan trọng tại Nam Mỹ và vùng Caribe.

Việc Caracas xích lại gần Nga và Trung Quốc được Mỹ xem là mối đe dọa trực tiếp đến an ninh khu vực.

Trong bối cảnh cạnh tranh quyền lực toàn cầu gia tăng, Mỹ không muốn để một quốc gia giàu tài nguyên, có vị trí chiến lược, nằm hoàn toàn ngoài quỹ đạo ảnh hưởng của mình.

Ngoài ra, Washington cũng muốn gửi thông điệp răn đe đến các quốc gia khác trong khu vực: những chính phủ đi ngược lợi ích và giá trị của Mỹ có thể phải đối mặt với hậu quả nghiêm trọng.

"Thay đổi chế độ" - mục tiêu không tuyên bố?

Mặc dù Mỹ nhiều lần phủ nhận việc tìm cách lật đổ chính quyền Venezuela, nhưng các hành động ủng hộ phe đối lập, công nhận lãnh đạo đối lập là tổng thống lâm thời trong một giai đoạn, và gia tăng trừng phạt cho thấy mục tiêu thay đổi chế độ vẫn là nghi vấn lớn.

Từ phía Venezuela, chính quyền Maduro coi các biện pháp của Mỹ là "chiến tranh kinh tế" và là nguyên nhân chính dẫn đến khủng hoảng quốc gia.

Từ phía Mỹ, đó là "đòn bẩy cần thiết" để khôi phục dân chủ. Hai cách nhìn này gần như không có điểm chung.

Việc Mỹ "tấn công" Venezuela không phải là một cuộc chiến tranh theo nghĩa truyền thống, mà là cuộc đối đầu kéo dài về ý thức hệ, lợi ích kinh tế và địa chính trị.

Dầu mỏ, quyền lực khu vực và cạnh tranh toàn cầu đã biến Venezuela thành điểm nóng trong chiến lược đối ngoại của Mỹ.

Trong khi Washington nhấn mạnh mục tiêu dân chủ và ổn định, thì thực tế cho thấy người dân Venezuela đang phải gánh chịu cái giá đắt đỏ nhất.

Chừng nào các lợi ích chiến lược vẫn chưa thay đổi, chừng đó căng thẳng Mỹ - Venezuela khó có thể hạ nhiệt trong tương lai gần.