Du lịch

Độc đáo Lễ hội Lồng Tồng trên đỉnh Đèo De mệnh danh trái tim “Thủ đô gió ngàn”

Thứ sáu, 27/02/2026 - 07:12 (GMT+7)

TCVM - Khác với các lễ hội Lồng Tồng của đồng bào dân tộc, Lễ hội Lồng Tồng ATK Định Hóa (xã Phú Đình, Thái Nguyên) vừa mang tính chất dân gian truyền thống vừa bổ sung một số yếu tố văn hóa mới, được tổ chức hàng năm vào ngày mồng 10-1 âm lịch tại Khu lễ hội đỉnh đèo De nơi có đền thờ Bác Hồ thiêng liêng.

Hội Lồng tồng ATK Định Hóa tại đèo De là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Sắc xuân giữa "thủ đô gió ngàn"

Bà Lý Thị Chiên (dân tộc Tày – Chủ nhiệm Câu lạc bộ Hợp tác xã Gió Ngàn) được coi là chuyên gia về văn hoá các dân tộc ATK Định Hoá cho biết, đã hàng chục năm nay, đây là lần đầu tiên xã Phú Đình, tỉnh Thái Nguyên tái hiện lại các nghi thức lễ hội Lồng tồng tức là xuống đồng theo đúng tinh thần bà con dân tộc Tày.

“Ngoài các nghi thức tín ngưỡng dân gian mang ý nghĩa phồn thực theo quan niệm truyền thống của đồng bào các dân tộc địa phương, lễ hội ATK Định Hóa còn là nơi diễn ra các nghi thức dâng hương tưởng nhớ chủ tịch Hồ Chí Minh – Người đã có nhiều năm tháng ở và làm việc tại ATK Định Hóa để cùng Trung ương Đảng, Chính phủ lãnh đạo toàn dân tộc Việt Nam kháng chiến chống thực dân Pháp thắng lợi” – Bà Lý Thị Chiên nói.

Ngoài các nghi thức tín ngưỡng dân gian mang ý nghĩa phồn thực theo quan niệm truyền thống của đồng bào các dân tộc địa phương, lễ hội ATK Định Hóa còn là nơi diễn ra các nghi thức dâng hương tưởng nhớ chủ tịch Hồ Chí Minh.

Hội Lồng tồng ATK Định Hóa tại đèo De là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Với ý nghĩa là trung tâm ATK – Thủ đô kháng chiến, trong nhiều năm qua lễ hội Lồng Tồng ATK Định Hoá là nơi gặp gỡ, hội tụ của khoảng 40 dân tộc anh em hai vùng ATK Tân Trào (tỉnh Tuyên Quang) và Định Hoá (tỉnh Thái Nguyên) mở ra liên kết vùng, phát triển du lịch cho cửa ngõ Tây Bắc.

Góp mặt trong lễ hội, anh Nguyễn Văn Hinh (ở xã Tân Trào, tỉnh Tuyên Quang) cho biết, từ lâu ATK Định Hoá (Thái Nguyên) và ATK Tân Trào (Tuyên Quang) đã lền một dải với đèo De là gạch nối 2 địa phương. Người dân 2 vùng đất chúng tôi luôn tự hào là người dân trái tim Việt Bắc “thủ đô kháng chiến” , “thủ đô gió ngàn” năm xưa để không ngừng, học tập xây dựng quê hương xứng đáng với niềm tin yêu của Bác.

Đoá sen nở giữa đại ngàn

Theo đúng nghi lễ truyền thống, từ tinh mơ dưới cánh đồng dưới chân Đồi De bà con dân tộc với những trang phục đẹp nhất đã có mặt chứng kiến những đường cày đầu tiên do một lão nông uy tín thực hiện biểu tượng cho việc khởi đầu vụ mùa mới. Thầy Mo chứng kiến vẩy nước xung quanh, tượng trưng cho mưa thuận, dân bản hứng nước lấy may. Những hạt giống mới được gieo tượng trưng, người dân sẽ lấy hạt giống này mang về trộn với hạt giống nhà mình để cầu may mắn.

Thầy Mo chứng kiến vẩy nước xung quanh, tượng trưng cho mưa thuận, dân bản hứng nước lấy may.

Những hạt giống mới được gieo tượng trưng, người dân sẽ lấy hạt giống này mang về trộn với hạt giống nhà mình để cầu may mắn.

Ở sân vận động trung tâm Đèo De, cây nêu cao hơn 15m cũng được dựng lên, quả còn ngũ sắc bày biện trang trọng. Đúng như ước nguyện quốc thái dân an, ngay màn ném còn đầu tiên, quả còn được ném qua vòng tròn trên ngọn tre đã trúng đích, biểu trưng cho một năm mới mưa thuận gió hòa, bội thu. Lồng tổng ATK Định Hoá mở màn phần hội với bao tín hỉ.

Ông Lê Hoàng Linh, Bí thư Đảng uỷ, Chủ tịch HĐND xã Phú Đình, tỉnh Thái Nguyên cho biết, nối liền hai tỉnh Thái Nguyên và Tuyên Quang, đi qua địa phận núi Hồng - Đèo De là một "địa chỉ đỏ" giáo dục truyền thống cách mạng, thu hút nhiều du khách về dâng hương và tìm hiểu lịch sử. Trong Kháng chiến chống Pháp, đây là vùng căn cứ địa quan trọng nơi Bác Hồ, Trung ương Đảng và Chính phủ hoạt động. Hiện tại, trên đỉnh đèo có công trình Nhà tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh được khánh thành năm 2005, là điểm du lịch văn hóa - lịch sử tâm linh quan trọng của cả nước.

Ở sân vận động trung tâm Đèo De, cây nêu cao hơn 15m cũng được dựng lên, quả còn ngũ sắc bày biện trang trọng.

“Từ trên cao nhìn xuống thấy khu Nhà Tưởng niệm đẹp tựa đóa sen tươi hồng vừa độ nở, với 79 cây vạn tuế tượng trưng cho những cánh sen tươi ngời sức sống. Mỗi ngày trên đỉnh đèo cách mạng, từ Nhà Tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh, tiếng chuông, tiếng khánh đều đặn ngân rung âm hưởng hùng thiêng sông núi, vọng vào ngàn dặm nước non, thong thả bâng khuâng giữa đất trời một niềm nhớ công ơn trời bể của Bác với non sông. Cũng vì thế lễ hội Lồng tồng ATK Định Hoá mang một tầm vóc quan trọng trong đời sống tinh thần người dân” – Ông Lê Hoàng Linh khẳng định.

Ông Vũ Đức Hảo, Phó Giám đốc Sở Văn hoá Thông tin và Thể thao, tỉnh Thái Nguyên khẳng định, cùng với phát huy các giá trị truyền thống, phát huy lợi thế khi sáp nhập hai địa danh Thái Nguyên và Bắc Kạn. Tự hào là trung tâm của chiến khu Việt Bắc, sắp tới Thái Nguyên sẽ đặt cột mốc km số 0 trên đỉnh Đèo De khẳng định dấu mốc của “Thủ đô kháng chiến” nơi các thế hệ cháu con luôn tự hào nhắc nhớ và mong muốn hàng năm quay về nguồn.

Lồng Tồng ATK Định Hoá chẳng những thể hiện tinh thần đoàn kết của khoảng 40 dân tộc anh em nơi “Thủ đô khánh chiến” mà còn khẳng định, khi di sản được gìn giữ đúng cách và “thức dậy” trong đời sống đương đại, càng có điều kiện hình thành các sản phẩm du lịch đặc trưng, đậm hồn cốt núi rừng. Đây chính là nền tảng quan trọng đóng góp lớn trong giai đoạn phát triển mới của Thái Nguyên tương lai.