Cuba lên án mối đe doạ từ Mỹ: Căng thẳng âm ỉ trong bức tranh địa - chính trị khu vực
Chủ nhật, 01/02/2026 - 09:26 (GMT+7)
TCVM - Havana những ngày gần đây lại trở thành tâm điểm chú ý của dư luận quốc tế khi chính phủ Cuba công khai lên án những gì họ gọi là "mối đe dọa ngày càng gia tăng" từ phía Mỹ.
Trong bối cảnh quan hệ song phương vốn đã căng thẳng suốt hơn sáu thập niên, tuyên bố này không chỉ phản ánh những bất đồng lịch sử chưa được hóa giải mà còn cho thấy những chuyển động địa - chính trị mới tại khu vực Mỹ Latinh và Caribe.
Theo giới chức Cuba, các biện pháp trừng phạt kinh tế, áp lực ngoại giao và những phát ngôn cứng rắn từ Washington đang tạo ra một môi trường bất ổn, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống kinh tế - xã hội của đảo quốc Caribe. Havana cho rằng Mỹ tiếp tục duy trì chính sách bao vây, cấm vận với mục tiêu gây sức ép nhằm làm suy yếu hệ thống chính trị hiện tại của Cuba.
Những cáo buộc này được đưa ra trong bối cảnh Cuba đang phải đối mặt với nhiều khó khăn nội tại, từ khủng hoảng năng lượng, thiếu hụt lương thực đến áp lực lạm phát kéo dài.
Vê phía Mỹ, các nhà hoạch định chính sách lâu nay khẳng định rằng các biện pháp trừng phạt nhằm thúc đẩy cải cách dân chủ và bảo vệ nhân quyền tại Cuba.
Tuy nhiên, lập luận này bị Havana bác bỏ, cho rằng đó chỉ là "vỏ bọc chính trị" cho một chiến lược gây áp lực toàn diện. Các nhà lãnh đạo Cuba nhấn mạnh rằng chủ quyền quốc gia và quyền tự quyết của người dân Cuba là những nguyên tắc không thể đem ra mặc cả.
Căng thẳng Mỹ - Cuba không phải là câu chuyện mới. Kể từ sau Cách mạng Cuba năm 1959, quan hệ hai nước rơi vào trạng thái đối đầu kéo dài, với cao trào là cuộc khủng hoảng tên lửa năm 1962 - sự kiện từng đẩy thế giới đến bờ vực chiến tranh hạt nhân.
Dù đã có những giai đoạn "tan băng", đặc biệt là trong nhiệm kỳ của Tổng thống Barack Obama, tiến trình bình thường hóa quan hệ sau đó lại bị chững lại, thậm chí đảo ngược dưới các chính quyền kế tiếp.
Trong tuyên bố mới nhất, giới chức Cuba cảnh báo rằng các động thái từ Mỹ không chỉ đe dọa an ninh của Cuba mà còn có thể gây bất ổn cho toàn khu vực. Havana kêu gọi cộng đồng quốc tế, đặc biệt là Liên Hợp Quốc và các quốc gia Mỹ Latinh, lên tiếng phản đối những chính sách mà họ cho là vi phạm luật pháp quốc tế.
Trên thực tế, nhiều nghị quyết của Đại hội đồng Liên Hợp Quốc trong nhiều năm qua đã kêu gọi chấm dứt cấm vận Cuba, với sự ủng hộ áp đảo của cộng đồng quốc tế, dù Mỹ và một số ít đồng minh vẫn bỏ phiếu phản đối.

Nước Mỹ liên tục có những động thái “khuấy động” khu vực Mỹ - La tinh
Các chuyên gia khu vực nhận định rằng việc Cuba công khai lên án Mỹ vào thời điểm này không chỉ mang tính phản ứng, mà còn là một thông điệp chính trị có tính toán.
Trong bối cảnh trật tự thế giới đang chuyển dịch, với sự gia tăng ảnh hưởng của các cường quốc như Trung Quốc và Nga tại Mỹ Latinh,
Cuba có thêm không gian chiến lược để tìm kiếm đối tác và giảm sự phụ thuộc vào một thị trường duy nhất. Quan hệ hợp tác của
Havana với các nước ngoài khu vực, đặc biệt trong lĩnh vực năng lượng và tài chính, đang được thúc đẩy như một phần của chiến lược đối phó dài hạn.
Ở chiều ngược lại, Mỹ cũng đứng trước những tính toán phức tạp. Khu vực Mỹ Latinh ngày càng trở nên đa cực, với nhiều chính phủ theo đường lối độc lập hơn trong chính sách đối ngoại. Việc duy trì lập trường cứng rắn với Cuba có thể giúp Washington gửi đi thông điệp chính trị trong nước, nhưng lại tiềm ẩn nguy cơ làm suy giảm ảnh hưởng của Mỹ tại khu vực nếu các nước láng giềng xem đó là biểu hiện của chính sách can thiệp.
Đối với người dân Cuba, căng thẳng chính trị giữa hai chính phủ tiếp tục có những tác động trực tiếp và gián tiếp. Các biện pháp hạn chế thương mại và tài chính khiến việc tiếp cận hàng hóa thiết yếu trở nên khó khăn hơn, trong khi nền kinh tế vốn phụ thuộc nhiều vào du lịch và nhập khẩu bị tổn thương trước các cú sốc bên ngoài.
Nhiều người dân bày tỏ mong muốn quan hệ hai nước được cải thiện, không chỉ để giảm bớt áp lực kinh tế mà còn để mở ra cơ hội giao lưu, hợp tác rộng lớn hơn.
Tuy vậy, triển vọng hạ nhiệt căng thẳng trong ngắn hạn vẫn còn nhiều bất định. Các yếu tố chính trị nội bộ của cả hai nước, đặc biệt là tại Mỹ trong bối cảnh bầu cử và chia rẽ đảng phái, khiến việc thay đổi chính sách đối với Cuba trở nên nhạy cảm.
Trong khi đó, Cuba tiếp tục khẳng định con đường phát triển độc lập, đồng thời tìm kiếm sự ủng hộ từ các đối tác truyền thống và mới nổi.
Nhìn rộng hơn, việc Cuba lên án mối đe dọa từ Mỹ phản ánh một thực tế địa -chính trị đang thay đổi, nơi các quốc gia nhỏ hơn ngày càng chủ động khẳng định tiếng nói của mình trên trường quốc tế. Dù quan điểm giữa Havana và Washington còn nhiều khác biệt sâu sắc, cộng đồng quốc tế vẫn kỳ vọng rằng đối thoại và ngoại giao sẽ là con đường khả dĩ nhất để giảm thiểu đối đầu, hướng tới một môi trường ổn định và hợp tác hơn tại khu vực Caribe và toàn cầu.
Tiến sĩ Nguyễn Thắng Cảnh