Việt Nam đất nước con người

Xuân Bính Ngọ, mùa Xuân khẳng định Vận hội mới. ẢNH: Trang trí tết tại Hải Phòng

Bước sang năm Bính Ngọ 2026, kinh tế Việt Nam không chỉ tiếp nối đà phục hồi sau các cú sốc toàn cầu giai đoạn 2021–2025 mà đã thực sự bước vào một chu kỳ tăng trưởng mới về chất, gắn với đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, nâng cao năng suất và phát triển kinh tế xanh – đúng theo định hướng chiến lược được xác lập tại Đại hội XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam. Nếu giai đoạn 2021–2023 là thời kỳ ứng phó và ổn định, 2024–2025 là giai đoạn phục hồi và tăng tốc, thì năm 2026 đánh dấu yêu cầu chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo chiều sâu, lấy chất lượng, hiệu quả và năng lực cạnh tranh làm trọng tâm.

Nền tảng cho chu kỳ mới này được hình thành từ sự ổn định vĩ mô tương đối vững chắc trong hai năm gần đây. Theo công bố của Tổng cục Thống kê, GDP năm 2024 tăng 7,09%, cao hơn đáng kể mức 5,05% của năm 2023, đưa Việt Nam trở lại nhóm các nền kinh tế tăng trưởng nhanh trong khu vực châu Á – Thái Bình Dương.

Quy mô GDP theo giá hiện hành đạt trên 430 tỷ USD; GDP bình quân đầu người xấp xỉ 4.300 USD. Lạm phát được kiểm soát trong mục tiêu Quốc hội đề ra, dưới 4,5%, trong bối cảnh nhiều nền kinh tế vẫn chịu áp lực giá cả và lãi suất cao. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu năm 2024 đạt trên 680 tỷ USD; cán cân thương mại tiếp tục xuất siêu hơn 28 tỷ USD.

Khu vực công nghiệp chế biến, chế tạo tăng trưởng trên 8%, tiếp tục giữ vai trò động lực chính của nền kinh tế. Vốn FDI đăng ký mới và điều chỉnh đạt trên 36 tỷ USD; vốn thực hiện đạt hơn 23 tỷ USD – mức cao trong nhiều năm, phản ánh niềm tin dài hạn của nhà đầu tư quốc tế vào môi trường kinh doanh và triển vọng tăng trưởng của Việt Nam.

Bước sang năm 2025, bức tranh tăng trưởng tiếp tục tích cực dù môi trường bên ngoài còn nhiều bất định. Theo số liệu công bố sơ bộ cuối năm 2025, GDP cả năm tăng khoảng 8,02%, thuộc nhóm cao nhất trong giai đoạn 2011–2025 và vượt đáng kể nhiều dự báo trước đó của các tổ chức quốc tế.

Trước đó, Ngân hàng Thế giới trong Báo cáo Cập nhật Kinh tế Việt Nam năm 2025 dự báo tăng trưởng đạt khoảng 6,8% năm 2025 và 6,5% năm 2026, nhấn mạnh vai trò của xuất khẩu và đầu tư công trong phục hồi. Quỹ Tiền tệ Quốc tế cũng dự báo tăng trưởng quanh mức 6,5% năm 2025, trong bối cảnh cầu toàn cầu suy yếu và thương mại thế giới tăng chậm. Thực tế tăng trưởng vượt dự báo cho thấy khả năng thích ứng của nền kinh tế và hiệu quả của các biện pháp điều hành vĩ mô trong việc kích hoạt đồng thời cả cầu trong nước lẫn xuất khẩu.

Bên cạnh tốc độ tăng trưởng, cấu trúc kinh tế cũng tiếp tục dịch chuyển theo hướng hiện đại hơn. Tỷ trọng công nghiệp chế biến, chế tạo trong GDP duy trì vai trò trung tâm; xuất khẩu các sản phẩm điện tử, linh kiện và thiết bị công nghệ cao chiếm tỷ trọng ngày càng lớn trong cơ cấu hàng hóa xuất khẩu.

Năm 2025, vốn FDI giải ngân đạt mức cao nhất trong 5 năm, khoảng 27,6 tỷ USD, cho thấy dòng vốn không chỉ đăng ký trên giấy tờ mà được hiện thực hóa bằng các dự án sản xuất cụ thể. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu, khi các tập đoàn đa quốc gia tìm kiếm điểm đến ổn định, chi phí cạnh tranh và môi trường chính sách dự đoán được.

Trong bối cảnh đó, định hướng chiến lược được xác lập tại Đại hội XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam có ý nghĩa then chốt. Đại hội nhấn mạnh ba đột phá chiến lược: hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao; và xây dựng hệ thống kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại, bao gồm hạ tầng số và năng lượng.

Tổng Bí thư Tô Lâm khẳng định yêu cầu đổi mới mô hình tăng trưởng theo hướng dựa trên khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, nâng cao năng suất lao động và năng lực cạnh tranh quốc gia. Ở góc độ điều hành, Thủ tướng Phạm Minh Chính nhiều lần nhấn mạnh nhiệm vụ ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, bảo đảm các cân đối lớn, đồng thời cải cách thủ tục hành chính và tháo gỡ điểm nghẽn thể chế để thu hút đầu tư chất lượng cao. Những định hướng này cho thấy mục tiêu không chỉ là duy trì tốc độ tăng trưởng cao, mà là nâng tầm chất lượng và tính bền vững của tăng trưởng.

Vận hội năm Bính Ngọ 2026 vì thế nằm ở sự hội tụ của ba yếu tố: nền tảng vĩ mô ổn định, định hướng chiến lược rõ ràng và bối cảnh quốc tế mở ra cơ hội tái định vị trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện giữa Việt Nam và Hoa Kỳ tiếp tục tạo khuôn khổ hợp tác sâu rộng trong các lĩnh vực công nghệ cao, bán dẫn, năng lượng tái tạo và đào tạo nhân lực.

Hoa Kỳ duy trì vị thế là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam, với kim ngạch thương mại song phương hằng năm vượt 120 tỷ USD.

Đồng thời, cam kết đạt phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050 thúc đẩy mạnh mẽ đầu tư vào năng lượng tái tạo, hạ tầng xanh và các ngành công nghiệp thân thiện môi trường, mở ra khả năng thu hút dòng vốn tài chính xanh toàn cầu.

Dự báo cho năm 2026, trong điều kiện không có cú sốc lớn từ bên ngoài, tăng trưởng GDP Việt Nam được nhiều tổ chức quốc tế ước tính trong khoảng 6,5–7%, tiếp tục cao hơn mức trung bình toàn cầu.

Tuy nhiên, thách thức không nhỏ vẫn hiện hữu: rủi ro địa chính trị, xu hướng bảo hộ thương mại, biến động tài chính quốc tế và yêu cầu chuyển đổi năng lượng. Do đó, cải cách thể chế, phát triển thị trường vốn minh bạch, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và thúc đẩy hệ sinh thái đổi mới sáng tạo sẽ là các điều kiện cần để biến tiềm năng thành tăng trưởng thực chất.

Nhìn tổng thể, năm Bính Ngọ 2026 không chỉ là một mốc thời gian theo chu kỳ, mà là điểm khởi đầu của một giai đoạn phát triển cao hơn, nơi trọng tâm không còn là “tăng bao nhiêu” mà là “tăng như thế nào”.

Khi nền tảng ổn định vĩ mô được củng cố, cấu trúc kinh tế chuyển dịch theo hướng hiện đại và các định hướng chiến lược được triển khai nhất quán, Việt Nam có cơ sở để chuyển mình từ một nền kinh tế tăng trưởng nhanh sang một nền kinh tế tăng trưởng bền vững dựa trên năng suất, công nghệ và đổi mới sáng tạo – qua đó nâng cao vị thế trong dòng chảy kinh tế châu Á và toàn cầu trong thập niên tới.