Quan hệ Việt Mỹ

Tổng Bí thư Tô Lâm gặp Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump. Ảnh: Thống Nhất/TTXVN

Chuyến công tác của Tô Lâm, Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, tới Washington, D.C. từ ngày 18–20/2/2026 để tham dự Cuộc họp Khai mạc Hội đồng Hòa bình về Gaza theo lời mời của Donald Trump, Tổng thống Hợp chúng quốc Hoa Kỳ và là Chủ tịch sáng lập Hội đồng, không thể nhìn nhận như một sự kiện ngoại giao thông lệ.

Đây là một dấu mốc định vị chiến lược, đặt Việt Nam vào trung tâm của một nỗ lực cấu trúc hóa hòa bình trong bối cảnh trật tự quốc tế đang chuyển dịch sâu sắc.

Điều làm nên giá trị đặc biệt của sự kiện không chỉ là việc Việt Nam tham dự, mà là việc Việt Nam là một trong những quốc gia đầu tiên trên thế giới nhận lời tham gia Hội đồng Hòa bình về Gaza ngay từ giai đoạn khởi xướng.

Trong lý luận về thể chế quốc tế, các quốc gia tham gia sớm vào một cơ chế mới thường có ảnh hưởng đáng kể đến việc định hình chương trình nghị sự, thiết kế quy trình vận hành và xác lập các nguyên tắc nền tảng.

Việc Việt Nam hiện diện ngay từ thời điểm khởi tạo cho thấy Hà Nội không đứng ngoài những chuyển động lớn của chính trị toàn cầu, mà chủ động tham gia kiến thiết cấu trúc hợp tác mới.

Bối cảnh của sáng kiến này đặc biệt nhạy cảm. Xung đột tại Gaza đã trở thành một điểm nóng kéo dài, tác động không chỉ tới an ninh Trung Đông mà còn tới cấu trúc quyền lực quốc tế.

Trong khi các cơ chế truyền thống của Liên Hiệp quốc gặp nhiều giới hạn do chia rẽ giữa các trung tâm quyền lực lớn, việc hình thành một Hội đồng mới phản ánh nhu cầu về những thiết chế bổ trợ, linh hoạt và có khả năng huy động ý chí chính trị thực chất hơn.

Sự tham gia của Việt Nam trong bối cảnh đó mang ý nghĩa vượt ra ngoài yếu tố biểu tượng; đó là sự khẳng định một vai trò chủ động trong quản trị hòa bình toàn cầu.

Tầm vóc của sự kiện còn thể hiện ở cấp độ đại diện. Tổng Bí thư – người giữ vị trí cao nhất trong hệ thống chính trị Việt Nam – trực tiếp tham dự, gửi đi thông điệp rõ ràng về cam kết chính trị.

Trong thông lệ quốc tế, việc cử lãnh đạo cao nhất tham gia một cơ chế mới không chỉ phản ánh mức độ ưu tiên, mà còn thể hiện sự sẵn sàng gắn trách nhiệm quốc gia với thành công của sáng kiến đó. Việt Nam, bằng quyết định này, đã đặt uy tín quốc gia vào tiến trình hòa bình, đồng thời nâng vị thế của mình lên tầm một tác nhân đồng kiến tạo.

Ở chiều ngược lại, việc Tổng thống Hoa Kỳ trực tiếp mời Việt Nam tham gia ngay từ đầu cũng là một tín hiệu chiến lược. Trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị ngày càng gia tăng, không nhiều quốc gia có khả năng duy trì quan hệ ổn định với các trung tâm quyền lực lớn, đồng thời giữ được lập trường độc lập, tự chủ. Việt Nam được nhìn nhận như một đối tác trung dung, có trách nhiệm và có kinh nghiệm thực tiễn về tái thiết hậu xung đột – một yếu tố quan trọng trong tiến trình hòa bình. Sự tín nhiệm đó chính là nguồn vốn chính trị mà Việt Nam đã tích lũy qua nhiều năm hội nhập sâu rộng và đóng góp tích cực tại các diễn đàn đa phương.

Từ góc độ chiến lược dài hạn, việc tham gia sớm Hội đồng Hòa bình về Gaza giúp Việt Nam mở rộng không gian ảnh hưởng vượt ra ngoài khu vực Đông Nam Á.

Nếu trước đây vai trò quốc tế của Việt Nam chủ yếu gắn với ASEAN và các cơ chế khu vực, thì nay Hà Nội đang từng bước hiện diện trong những cấu trúc liên quan trực tiếp tới các vấn đề an ninh toàn cầu. Điều này phản ánh sự chuyển dịch từ “tham gia tích cực” sang “định vị chủ động” trong chính sách đối ngoại.

Sự kiện tại Washington cũng tạo ra hiệu ứng cộng hưởng với quan hệ Việt Nam – Hoa Kỳ trong giai đoạn mới. Hợp tác trong một cơ chế đa phương về hòa bình giúp củng cố niềm tin chiến lược, đồng thời mở rộng nền tảng hợp tác vượt ra ngoài kinh tế – thương mại.

Tuy nhiên, điểm đáng chú ý là Việt Nam tham gia sáng kiến này mà không từ bỏ nguyên tắc tự chủ. Đây là biểu hiện của nghệ thuật cân bằng chiến lược: mở rộng hợp tác nhưng không rơi vào cấu trúc liên minh đối kháng.

Trong một thế giới ngày càng phân mảnh, quyền lực không chỉ đo bằng quy mô kinh tế hay sức mạnh quân sự, mà còn bằng khả năng hiện diện và ảnh hưởng trong quá trình thiết kế thể chế.

Việc Việt Nam là một trong những quốc gia đầu tiên nhận lời tham gia Hội đồng Hòa bình về Gaza cho thấy Việt Nam đã bước vào không gian nơi các chuẩn tắc và cơ chế mới đang được hình thành. Đó là dấu hiệu của một quốc gia không chỉ thích ứng với trật tự, mà đang góp phần định hình trật tự.

Chuyến công tác của Tổng Bí thư Tô Lâm vì vậy là biểu hiện cụ thể của tầm vóc mới của Việt Nam trên trường quốc tế: một quốc gia kiên định nguyên tắc, linh hoạt chiến lược và sẵn sàng đảm nhận trách nhiệm trong các vấn đề toàn cầu. Từ Washington, thông điệp được phát đi không chỉ là lời cam kết vì hòa bình tại Gaza, mà còn là tuyên bố về vị thế của Việt Nam trong kiến trúc hòa bình của thế kỷ XXI.