Đối tác toàn diện

Trao đổi văn hoá và các dự án giao lưu cộng đồng

Theo Đại sứ Hoa Kỳ tại Việt Nam, ông Daniel Kritenbrink, chuyến thăm diễn ra trong thời điểm quan trọng trong quan hệ song phương khi hai nước kỷ niệm 25 năm thiết lập quan hệ ngoại giao (1995-2020), cột mốc quan trọng cho sự hợp tác của hai nước. Ông nói : “Chỉ 25 năm sau  bình thường hóa, quan hệ ngoại giao của chúng ta đang tốt đẹp nhất từ trước đến nay. "Đối tác tin cậy, thịnh vượng, bền lâu" đó chính là slogan mới trong mối quan hệ của hai nước trong năm 2020, năm kỷ niệm 25 năm bình thường hóa quan hệ. Đây là minh chứng thể hiện sự cam kết của Hoa Kỳ với một Việt Nam hùng cường, thịnh vượng”.

"25 năm trước, mối quan hệ của chúng ta là vô cùng hạn chế, kể cả chính phủ và người dân hai bên. Tuy nhiên, mối quan hệ hợp tác giữa hai nước chúng ta đã hết sức phi thường, cả chiều rộng và chiều sâu, mối quan hệ này có lợi cho cả hai bên", Đại sứ Daniel Kritenbrink chia sẻ, “Quá tuyệt vời từng là cựu thù của nhau, chỉ sau 25 năm, Việt Nam - Hoa Kỳ đã nâng tầm quan hệ để trở thành đối tác toàn diện. Hoa Kỳ đã trở thành đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam. Thương mại hai nước đã lên tới 77 tỷ USD. Hoa Kỳ là quốc gia hỗ trợ lớn nhất cho Việt Nam trong lĩnh vực giáo dục, y tế, đảm bảo tự do, an toàn trên Biển Đông. Hy vọng trong thời gian tới Hoa Kỳ sẽ trở thành một trong những nhà đầu tư lớn nhất tại thị trường Việt Nam”.

Phát biểu tại buổi lễ đón tiếp, Tư lệnh hạm đội Thái Bình Dương, Đô đốc John C. Aquilino đã cảm ơn phía Việt Nam vì sự chào đón nồng nhiệt và hiếu khách. Ông nói: "Đây là niềm vinh hạnh của chúng tôi. Chuyến tàu thăm năm nay để kỷ niệm 25 năm quan hệ ngoại giao của hai nước. Chúng ta là đối tác tin cậy của nhau và mối quan hệ này dựa trên lòng tin và sự tôn trọng lẫn nhau. Đây là bước ngoặt quan trọng trong mối quan hệ song phương. Nó thể hiện sự ủng hộ mạnh mẽ của Hoa Kỳ với Việt Nam và cam kết lâu dài với Việt Nam. Hoa Kỳ luôn đứng cạnh ủng hộ Việt Nam trong việc bảo vệ chủ quyền, thực thi quyền hàng hải của mình trên lãnh thổ Việt Nam".

Trong chuyến thăm này, thủy thủ từ cả hai tàu đều tham gia các hoạt động trao đổi văn hoá và các dự án giao lưu cộng đồng bao gồm làm các mặt hàng thủ công, trao đổi ngôn ngữ, làm vườn và vẽ tranh tại Trung tâm Hướng nghiệp từ thiện Đà Nẵng, Trung tâm từ thiện và Hội bảo vệ trẻ em, Trung tâm bảo trợ nạn nhân chất độc da cam và trẻ em bất hạnh, Trung tâm nuôi dạy trẻ em mồ côi Hoa Mai và Đại học Đông Á. 

Nhiều thuỷ thủ đoàn đã dừng lại khá lâu trước bức ảnh một nạn nhân chất độc được sử dụng trong chiến tranh Việt Nam. Thuỷ thủ đoàn dành thời gian tham quan trung tâm, giúp dọn cỏ, trồng rau, sơn tường... Trên bức tường phía trước trụ sở chính của Trung tâm, thuỷ thủ đoàn dành gần 2 tiếng để vẽ biểu tượng 25 năm quan hệ Việt Nam và Mỹ. "Khi các em ở đây nhìn thấy biểu tượng logo hình chim bồ câu, gồm cờ Việt Nam và cờ Mỹ kết lại hình cánh buồm, đó là điều chúng tôi muốn truyền tải về quan hệ tốt đẹp giữa hai nước…”, ông Matthew Ference, Trưởng phòng Văn hóa thông tin Lãnh sự quán Mỹ nói.

Ban nhạc Hạm đội 7 (Mỹ) biểu diễn tại các hoạt động cộng đồng, các buổi tiệc do Hoa Kỳ và Việt Nam tổ chức, đặc biệt dành nhiều buổi biểu diễn phục vụ các em nhỏ mồ côi, bất hạnh ở Trung tâm nuôi dạy trẻ em mồ côi Hoa Mai. Nữ ca sĩ chính Emily Kershaw lần thứ 2 đến Việt Nam, đã hát nhiều ca khúc tiếng Việt như "Nối vòng tay lớn", "Để Mỵ nói cho mà nghe", trong tiếng vỗ tay tán thưởng của những người xung quanh.

Tăng cường quan hệ quốc phòng song phương

Từ chuyến thăm của tàu sân bay USS Theodore Roosevelt đến Việt Nam, Mỹ mong muốn tiếp tục củng cố quan hệ an ninh giữa hai nước trên nhiều phương diện. 

Trước đó 2 năm, tàu sân bay Carl Vinson cũng đã cập cảng Đà Nẵng vào tháng 3/2018 và được coi là sự hiện diện quân sự lớn nhất của Mỹ ở Việt Nam kể từ khi chiến tranh kết thúc vào năm 1975. 

USS Theodore Roosevelt là tàu sân bay thứ hai thăm hữu nghị Việt Nam là một biểu tượng mạnh mẽ của mối quan hệ chiến lược đang gia tăng giữa hai nước. Chuyến công tác của nhóm tác chiến tàu sân bay CVN-71 ở Biển Đông cho thấy Mỹ tiếp tục duy trì chiến lược hiện diện thường xuyên và thực hiện tự do hàng hải tại khu vực.

Chuyến thăm lần thứ 2 của một tàu sân bay Mỹ tới Việt Nam trong vòng 2 năm qua thể hiện sự tiếp nối trong chính sách nhất quán của hai chính phủ Việt Nam và Mỹ là tiếp tục thúc đẩy mối quan hệ ngày càng tốt đẹp hơn.

"Hợp tác song phương quốc phòng giữa hai nước vẫn còn nhiều dư địa để phát triển trong các lĩnh vực về hợp tác hải quân, không quân, thúc đẩy tự do hàng hải, tuần tra bờ biển, đào tạo quân nhân, và giải quyết các hậu quả chiến tranh", theo Đại sứ Daniel Kritenbrink, mối quan hệ Việt Nam - Hoa Kỳ là yếu tố quan trọng trong việc gìn giữ hòa bình khu vực, đặc biệt khi vai trò của Việt Nam ngày càng lớn với bằng chứng là vị trí Chủ tịch ASEAN mà Việt Nam đang đảm nhiệm. 

Mỹ hợp tác chặt chẽ với Việt Nam và các nước trong ASEAN để cùng thúc đẩy lợi ích chung trong khu vực. "Chúng ta cùng muốn thấy một khu vực dựa trên luật lệ, nơi tự do hàng hải, tự do hàng không được tôn trọng, thương mại không bị cản trở và tranh chấp được giải quyết hoà bình", Kritenbrink nói.

Cũng trong buổi họp báo với các phóng viên trong khu vực, Đô đốc Aquilino cho biết về tương lai hợp tác hàng hải giữa Mỹ và Việt Nam, phía Mỹ mong muốn tiếp tục làm việc với các đối tác Việt Nam trên nhiều phương diện: từ nhận thức về các vấn đề hàng hải (MDA), hỗ trợ nhân đạo, ứng phó thiên tai, đến tìm kiếm và cứu nạn, quản lý không gian dưới biển.

Tháng 7/2020, hai nước sẽ tiếp tục thực hiện chương trình Đối tác Thái Bình Dương, trong đó chia sẻ kinh nghiệm y tế, cứu trợ thảm hoạ. Mỹ cũng dự kiến cung cấp cho Việt Nam các trang thiết bị quan trọng để xây dựng năng lực hành pháp trên biển như xuồng tuần tra Metal Shark và các mặt hàng khác theo yêu cầu của Việt Nam. Mỹ cũng cam kết trang bị cho Việt Nam năng lực cần thiết để bảo vệ chủ quyền và tài nguyên thiên nhiên. Đô đốc Aquilino cho hay Mỹ sẽ chuyển giao tàu tuần duyên lớp Hamilton thứ hai cho Việt Nam trong năm nay, nhằm giúp Việt Nam xây dựng năng lực về an ninh biển.

"Có nhiều khu vực hợp tác mà chúng tôi hy vọng các bên có thể hưởng lợi từ sự hiểu biết của phía còn lại” - Đô đốc Aquilino cho biết - “Trong khuôn khổ chuyến thăm của tàu Theodore Roosevelt, chúng tôi tổ chức trao đổi quân y. Các bác sĩ Việt Nam và bác sĩ trên tàu Theodore Roosevelt cùng thảo luận, chia sẻ kinh nghiệm. Mọi khía cạnh hợp tác sẽ tiếp tục. Chúng tôi mong muốn tiếp tục hỗ trợ và hợp tác với Việt Nam trên nhiều phương diện mà các bạn mong muốn”.

Mỹ sẽ tiếp tục hợp tác với Việt Nam trong diễn tập, chuyển giao tàu, giúp Việt Nam xây dựng năng lực và đào tạo. Khi Việt Nam là Chủ tịch ASEAN 2020, Mỹ có thể thúc đẩy diễn tập an ninh chung ASEAN + Mỹ lần hai, sau lần đầu tiên vào tháng 8/2019. Đề cập kế hoạch tuần tra tự do hàng hải của hải quân Mỹ ở Biển Đông trong năm 2020, ông từ chối tiết lộ các chiến dịch cụ thể, nhưng cho biết Washington sẽ điều tàu, máy bay đến bất cứ nơi nào luật quốc tế cho phép, vào bất cứ thời gian nào.

Cam kết của Mỹ

Các chuyên gia đánh giá chuyến thăm của tàu sân bay Mỹ USS Theodore Roosevelt tới Việt Nam vừa cho thấy sự phát triển trong quan hệ hai nước, vừa thể hiện cam kết liên tục và lâu dài của Mỹ đối với chính sách Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương tự do và rộng mở.

Trong một bài phân tích về chuyến thăm Việt Nam của chiếc hàng không mẫu hạm Theodore Roosevelt, giáo sư Carl Thayer chuyên gia về Việt Nam và Biển Đông thuộc Học Viện Quốc Phòng Úc nhận định: “Chính sách Mỹ cũng xác định Việt Nam là một đối tác chiến lược ưu tiên và chuyến thăm của hàng không mẫu hạm Theodore Roosevelt chứng tỏ cam kết của Mỹ đối với khu vực, và sự hiện diện của con tàu này trên Biển Đông được Việt Nam hoan nghênh.”

Theo giáo sư Carl Thayer, chuyến công tác của nhóm tác chiến tàu sân bay CVN-71 ở Biển Đông cho thấy Mỹ tiếp tục duy trì chiến lược hiện diện thường xuyên và thực hiện tự do hàng hải tại khu vực.

Hãng tin CNN cũng nhắc lại quan điểm của phía Mỹ về chuyến thăm Đà Nẵng của tàu sân bay CVN-71 là "cơ hội lịch sử để tăng cường mối quan hệ đang đâm chồi nảy lộc".

Hãng AP trích lời của các chuyên gia và nhà nghiên cứu cho rằng mức độ tin cậy cao giữa 2 nước, mối quan hệ quốc phòng vững chắc cũng như sự tham gia liên tục của Hải quân Mỹ với các vấn đề trong khu vực. Hãng tin cho rằng đây có thể được cho là thông điệp từ Mỹ rằng Washington đã, đang và sẽ duy trì sự hiện diện tại đây.

Tờ Express của Anh đề cập chi tiết lịch trình hoạt động của các thủy thủ Mỹ trong chuyến thăm, gồm tới thăm một trại trẻ mồ côi và trung tâm chăm sóc nạn nhân chất độc da cam. Đây là loại chất độc mà quân đội Mỹ từng sử dụng phổ biến trong chiến tranh ở Việt Nam, khiến nhiều thế hệ người dân ở đây hứng chịu các hậu quả nặng nề về sức khỏe như ung thư, khuyết tật bẩm sinh cùng nhiều vấn đề về thần kinh và tâm lý khác.

Tờ New York Times nhắc lại thực tế rằng nhiều tàu chiến Mỹ đã ghé thăm Việt Nam kể từ tháng 11/2003, khi tàu hộ tống USS Vandegrift lần đầu tiên cập cảng Việt Nam sau chiến tranh. Tuy nhiên, chuyến thăm của tàu sân bay thuộc về "một cấp độ khác", đặc biệt là khi nó diễn ra trong bối cảnh tình hình an ninh trên Biển Đông nói riêng và ở khu vực châu Á – Thái Bình Dương nói chung đang có những diễn biến phức tạp. Mỹ từ lâu đã duy trì sự hiện diện hải quân tích cực ở Đông Nam Á, trong nỗ lực nhằm đảm bảo Biển Đông luôn "mở và tự do" bởi đây là nơi luồng hàng hóa thế giới trị giá khoảng 5 nghìn tỷ USD đi qua mỗi năm.