Toàn cảnh nước mỹ

1. ICE là gì? Nguồn gốc và chức năng cơ bản

Tổ chức Thực thi Di trú và Hải quan - U.S. Immigration and Customs Enforcement (ICE) là cơ quan liên bang Hoa Kỳ trực thuộc Bộ An ninh Nội địa (Department of Homeland Security - DHS), được thành lập vào tháng 3/2003 sau sự kiện 11/9 nhằm thi hành các luật liên quan đến nhập cư, biên giới và chống tội phạm xuyên quốc gia.

ICE gồm nhiều đơn vị như:

• Enforcement and Removal Operations (ERO): phụ trách bắt giữ và trục xuất người nhập cư trái phép.

• Homeland Security Investigations (HSI): điều tra tội phạm xuyên quốc gia như buôn lậu ma túy và buôn người.

• Office of the Principal Legal Advisor (OPLA): hỗ trợ pháp lý cho các vụ trục xuất và tranh tụng trước tòa.

Mục tiêu chính của ICE là bảo vệ an ninh quốc gia bằng cách quản lý việc nhập cư và ngăn chặn các hành vi vi phạm luật liên bang.

Các nhân viên liên bang từ Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan Hoa Kỳ (ICE) và Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Hoa Kỳ (CBP) đi bộ dọc theo đường West Wacker Drive ở khu Loop, Chủ nhật, ngày 28 tháng 9 năm 2025, tại Chicago. (Ashlee Rezin/Chicago Sun-Times qua AP)

2. Leo thang căng thẳng và tranh cãi

Bối cảnh chính trị

Kể từ khi Tổng thống Donald Trump tái đắc cử và bắt đầu nhiệm kỳ thứ hai vào tháng 1/2025, chính quyền Mỹ đã tăng cường mạnh mẽ các biện pháp thực thi luật nhập cư, nhân danh kiểm soát biên giới và trật tự công cộng.

ICE được giao nhiệm vụ mở rộng sự hiện diện trong nội địa, tiến hành Operation Metro Surge tại khu vực Minneapolis-Saint Paul từ tháng 12/2025, được DHS mô tả là “chiến dịch thi hành nhập cư quy mô nhất từng được triển khai.”

Số liệu thực thi nổi bật

Tăng mạnh hoạt động bắt giữ và trục xuất

Theo dữ liệu đến đầu 2026:

• Tình trạng bắt giữ bởi ICE đạt mức cao nhất trong thập kỷ, với trung bình khoảng 746 vụ bắt giữ mỗi ngày trong 2025, cao hơn gấp đôi so với mức trung bình các nhiệm kỳ trước.

• Số người bị tạm giam vì lý do nhập cư bất hợp pháp đã tăng từ khoảng 40.000 người lên hơn 68.000 vào đầu tháng 2/2026, và có kế hoạch mở rộng lên hơn 100.000 chỗ giam được Quốc hội tài trợ.

• Trong nhiệm kỳ này, khoảng 675.000 người đã bị trục xuất, số liệu tương đương hoặc vượt so với thời Biden, nhưng với trọng tâm khác biệt.

  (Số liệu: Reuters)

Chuyển trọng tâm

Không chỉ tập trung vào người vượt biên, ICE trong nhiều chiến dịch đã bắt giữ người cư trú lâu dài trong nước; ngày càng nhiều người bị giam giữ không có tiền án rõ ràng. Một nghiên cứu cho thấy chỉ khoảng 37% trong số các vụ bắt giữ liên quan đến người có hồ sơ hình sự, thấp hơn nhiều so với trước đây.

3. Các mốc quan trọng và các vụ bạo lực gây tranh cãi

Tháng 1/2026 - Minneapolis

Một trong những bước ngoặt lớn là ngày 7/1/2026, khi một đặc vụ liên bang thuộc DHS (gồm cả ICE) bắn chết Renée Good, một công dân Mỹ 37 tuổi, tại Minneapolis trong chiến dịch truy quét nhập cư.

Tiếp đó là trường hợp Alex Pretti, cũng bị lực lượng thi hành bắn chết trong một loạt đụng độ tương tự ngay sau đó. Các vụ này khiến dư luận và chính trị gia khắp nước Mỹ phản ứng dữ dội, đẩy ICE vào trung tâm tranh cãi.

Các sự kiện này đã dẫn đến cuộc biểu tình đông đảo trải dài từ Minnesota đến các thành phố lớn như California, New York, Chicago, với khẩu hiệu phản đối nổi bật là “ICE Out” - kêu gọi xóa bỏ sự hiện diện của cơ quan này khỏi cộng đồng. (New York Times)

Người biểu tình tập trung tham gia cuộc tuần hành "Ice Out of MN" ở Minneapolis, Minnesota vào ngày 23 tháng 1 năm 2026.

4. Phản ứng xã hội, địa phương và chính trị

Phản ứng trong nước

• Biểu tình lớn: Tại Minneapolis, San Francisco và nhiều nơi khác có những cuộc biểu tình hàng chục nghìn người, thậm chí có báo cáo về cuộc tổng đình công quốc gia ngày 30/1/2026 phản đối các chiến dịch của ICE.

• Phong trào lực lượng phản đối: Khẩu hiệu ICE Out nhanh chóng xuất hiện rộng rãi trong các cuộc tuần hành, biểu tình và trên các mạng xã hội/phương tiện truyền thông.

• Tranh luận ở trường học và cộng đồng: Ở Virginia, hơn 300 học sinh bị đình chỉ vì tham gia cuộc walkout chống ICE, phản ánh tranh cãi được lan rộng đến giới trẻ.

• Cộng đồng phản đối hợp tác: Một số địa phương như San Jose (California) và Escondido tuyên bố chấm dứt hợp đồng cho ICE sử dụng đất đai hoặc huấn luyện tại địa phương sau áp lực dư luận.

Phản ứng chính trị

• Một số dân biểu Dân chủ đe dọa chặn ngân sách của Bộ An ninh Nội địa (trong đó có ICE) nhằm phản đối cách thi hành chính sách nhập cư sau các vụ bạo lực và tranh cãi.

• Một số nghị sĩ Cộng hòa ủng hộ ICE, coi việc tăng cường trật tự biên giới là đúng cam kết với cử tri.

5. Những vấn đề pháp lý và quyền công dân

Không chỉ dừng ở mặt xã hội và chính trị, các hoạt động của ICE trong giai đoạn này cũng gặp tranh luận pháp lý về quyền sử dụng vũ lực, thủ tục bắt giữ và quyền của người bị giam giữ, với một số tố cáo về việc bắt người thiếu giấy tờ, thiếu quy trình pháp lý minh bạch.

6. Hậu quả và bối cảnh rộng hơn

ICE được thành lập để bảo vệ an ninh quốc gia, nhưng các chính sách và chiến dịch gần đây đã mở rộng xa hơn so với nhiệm vụ truyền thống là xử lý người vượt biên và tội phạm xuyên quốc gia, dẫn đến lo ngại về việc thi hành pháp luật quá mức và xói mòn niềm tin trong cộng đồng nhập cư và rộng hơn.

Các tranh luận này diễn ra trong bối cảnh chính trị phân cực sâu rộng ở Mỹ, với tranh luận về quyền lực liên bang, nhập cư và vai trò của cơ quan thi hành pháp luật đứng trước bầu cử giữa kỳ và thăm dò ý kiến.

ICE là một cơ quan liên bang với chức năng thi hành luật nhập cư có lịch sử dài hơn hai thập kỷ, nhưng trong giai đoạn 2025-2026 đã trở thành tâm điểm tranh cãi lớn nhất trong chính sách nội bộ Mỹ. Các chiến dịch mở rộng, số vụ bắt giữ và sự kiện bạo lực gần đây đã gây ra phản ứng xã hội mạnh mẽ, phân hóa chính trị sâu sắc và đặt ra những câu hỏi lớn về cân bằng giữa tuân thủ luật pháp và bảo vệ quyền công dân.