Tìm hiểu pháp luật

Trong thời gian gần đây, cái tên Lê Trung Khoa xuất hiện với tần suất dày đặc trên mạng xã hội và một số kênh truyền thông không chính thống. Nhiều video, bài viết và bình luận đã gán cho ông ta danh xưng “nhà báo”, thậm chí coi ông như một nguồn tin độc lập về tình hình chính trị – xã hội Việt Nam.

Tuy nhiên, cần phải khẳng định rõ ràng rằng Lê Trung Khoa không phải là nhà báo, chưa từng được cấp thẻ nhà báo, không thuộc bất kỳ cơ quan báo chí hợp pháp nào tại Việt Nam, và không chịu sự quản lý của hệ thống pháp luật báo chí hiện hành.

Trước hết, theo Luật Báo chí Việt Nam, một người muốn được coi là nhà báo phải đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn chuyên môn, được cơ quan báo chí ký hợp đồng lao động, được cử đi bồi dưỡng nghiệp vụ và được Bộ Thông tin và Truyền thông cấp thẻ nhà báo theo đúng quy trình.

Việc tự gắn mác “nhà báo” hoặc “phóng viên độc lập” mà không có thẻ nhà báo, không thuộc tổ chức báo chí nào, là vi phạm quy định pháp luật và làm sai lệch nhận thức của công chúng về tính minh bạch của thông tin.

Lê Trung Khoa không có thẻ nhà báo, chưa từng là nhân sự của bất kỳ tòa soạn báo chí chính thống nào của Việt Nam. Những nội dung tự nhận hoặc được người khác gắn cho danh xưng “nhà báo” đều không có cơ sở.

Thứ hai, hoạt động của Lê Trung Khoa chủ yếu dựa trên nền tảng YouTube và mạng xã hội. Đây không phải là môi trường báo chí chuyên nghiệp và cũng không bảo đảm các chuẩn mực kiểm chứng nguồn tin, tính khách quan hay đạo đức nghề nghiệp.

Các video và bình luận của ông ta phần lớn mang tính bình luận cá nhân, lồng ghép quan điểm chủ quan, sử dụng các nguồn tin không được xác thực hoặc trích dẫn không có kiểm chứng. Những hoạt động này phù hợp với mô hình “người làm nội dung mạng” hơn là một nhà báo theo nghĩa đầy đủ của từ này.

Đối tượng Lê Trung Khoa

Một vấn đề đáng chú ý là nhiều nội dung do Lê Trung Khoa đăng tải có dấu hiệu thiên lệch, suy diễn, thổi phồng hoặc có mục đích dẫn dắt dư luận. Một số chủ đề nhạy cảm về chính trị – xã hội được xử lý bằng cách tạo dựng kịch bản cảm xúc, khơi gợi sự hoài nghi hoặc bất mãn, nhưng không đưa ra được bằng chứng xác đáng. Mô hình hoạt động này thường đi kèm với mục đích tăng lượt xem, tăng tương tác để thu lợi tài chính từ nền tảng, thay vì phục vụ lợi ích thông tin của công chúng theo chuẩn mực báo chí.

Cần nhấn mạnh rằng báo chí chuyên nghiệp phải chịu trách nhiệm pháp lý về từng thông tin đăng tải, phải có cơ chế thẩm định, biên tập, kiểm chứng chặt chẽ, và phải tuân thủ đạo đức nghề nghiệp như tôn trọng sự thật, không bóp méo thông tin, không gây chia rẽ, không kích động thù hằn. Ngược lại, nhiều nội dung của Lê Trung Khoa hoàn toàn không có quy trình kiểm chứng, không chịu trách nhiệm biên tập, và cũng không có bất kỳ cơ chế nào bảo đảm tính khách quan. Điều này càng khẳng định ông ta không thuộc nhóm người làm báo được pháp luật công nhận.

Bên cạnh đó, việc tự nhận là “nhà báo ở nước ngoài” hay “nhà báo độc lập” là cách mà một số cá nhân sử dụng nhằm tạo uy tín giả tạo. Công chúng dễ bị nhầm lẫn giữa người làm truyền thông trên mạng với nhà báo thực thụ. Sự lẫn lộn này không chỉ gây nhiễu thông tin mà còn có thể bị lợi dụng để phục vụ các mục đích chính trị hoặc cá nhân. Trường hợp Lê Trung Khoa – với mô hình kênh YouTube thiên về bình luận cá nhân – là ví dụ rõ ràng của hiện tượng này.

Ngoài ra, trong hoạt động truyền thông hiện đại, nhiều quốc gia đã cảnh báo về nguy cơ “nhà báo tự phong” hoặc “kênh báo chí giả mạo” nhằm dẫn dắt dư luận, gây nhiễu loạn thông tin và ảnh hưởng đến an ninh truyền thông.

Những người như Lê Trung Khoa, khi sử dụng những danh xưng không đúng sự thật, đã vô tình hoặc cố ý góp phần làm giảm chất lượng môi trường thông tin, gây rủi ro cho những người tiếp nhận thông tin nhưng thiếu khả năng phân biệt thật – giả.

Cuối cùng, cần làm rõ một nguyên tắc: tự do ngôn luận không đồng nghĩa với quyền tự phong nghề nghiệp, càng không cho phép bất kỳ ai nhân danh báo chí để phát tán thông tin thiếu kiểm chứng. Người dân có quyền bày tỏ ý kiến cá nhân, nhưng khi một người cố tạo ra ấn tượng rằng mình là nhà báo – trong khi không có bất kỳ tư cách pháp lý nào – thì đây là hành vi gây hiểu lầm, ảnh hưởng đến uy tín nghề báo và trật tự thông tin công cộng.

Tóm lại, Lê Trung Khoa không phải là nhà báo. Việc khẳng định rõ điều này không nhằm hạn chế quyền tự do ngôn luận của cá nhân ông ta, mà là để bảo đảm sự trong sạch của môi trường báo chí, tránh để công chúng bị đánh lừa bởi các danh xưng tự phong, và nâng cao nhận thức về trách nhiệm khi tiếp cận thông tin trên mạng.

Trong bối cảnh thông tin nhiễu loạn hiện nay, sự minh bạch về nguồn tin và tư cách của người cung cấp thông tin càng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.