Văn hóa

Nhiều bậc cha mẹ bước vào hành trình nuôi dạy con với mong muốn biến một đứa trẻ “khó bảo” thành “ngoan ngoãn”, bằng các phương pháp, nguyên tắc hay mẹo vặt được truyền tai nhau. Nhưng điều gì sẽ xảy ra nếu ngay từ đầu, cách chúng ta nhìn nhận vấn đề đã lệch hướng? Với nhiều năm kinh nghiệm trong vai trò nhà trị liệu gia đình, Tiến sĩ Becky Kennedy nhận ra rằng đằng sau những hành vi bị gắn nhãn là “xấu” thường là những nhu cầu cảm xúc chưa được đáp ứng, còn phía sau sự giận dữ, bất lực của cha mẹ lại là những tổn thương chưa được gọi tên.

Trong cuốn sách Con cái chúng ta đều tốt (tựa gốc: Good Inside), Becky Kennedy không tập trung vào việc kiểm soát hay chỉnh sửa hành vi của trẻ, mà đi sâu vào mối quan hệ giữa cha mẹ và con cái. Thông điệp xuyên suốt được tác giả nhấn mạnh là: bạn là một cha mẹ tốt, con bạn là một đứa trẻ tốt, và cả hai chỉ đang cùng đối mặt với một tình huống khó khăn. Sự thay đổi, vì thế, không bắt đầu từ việc “sửa con”, mà từ việc hiểu con và hiểu chính mình.

"Con cái chúng ta đều tốt" mang đến cho các bậc cha mẹ một góc nhìn đa chiều, sâu sắc hơn về con cái và hành trình nuôi dạy trẻ.

Theo Becky Kennedy, hành vi chỉ là phần nổi của tảng băng, còn phần chìm chính là thế giới nội tâm đầy cảm xúc, suy nghĩ và khao khát được thấu hiểu của trẻ. Ngay cả khi trẻ nói dối, ăn vạ, chống đối hay bộc lộ những hành vi khiến người lớn tổn thương, điều đó không đồng nghĩa với việc trẻ “xấu” hay “có vấn đề”. Đó thường là tín hiệu cho thấy trẻ đang gặp khó khăn, thiếu kỹ năng điều tiết cảm xúc hoặc đang cầu cứu theo cách duy nhất mà trẻ có thể làm được ở thời điểm đó. Đằng sau sự giành giật đồ chơi có thể là cảm giác bị bỏ rơi; đằng sau một bài tập chưa hoàn thành là cuộc đấu tranh nội tâm; và đằng sau những tiếng gào khóc là sự bất lực trong việc gọi tên cảm xúc của chính mình.

Becky Kennedy cho rằng hành vi không bao giờ là toàn bộ câu chuyện, mà chỉ là manh mối dẫn tới một câu chuyện lớn hơn đang chờ được lắng nghe. Khi cha mẹ chỉ tập trung vào việc sửa hành vi mà bỏ qua thế giới cảm xúc bên trong, mối quan hệ cha mẹ – con cái rất dễ rạn nứt. Trẻ học cách kìm nén, che giấu cảm xúc thật và dần hình thành niềm tin rằng bản thân mình là “xấu” hay “không đủ tốt”. Hệ quả là sự mất kết nối với chính mình, cảm giác cô đơn và bị bỏ mặc có thể theo trẻ rất lâu về sau.

Ngược lại, nếu cha mẹ nhìn hành vi như một biểu hiện của nhu cầu bên trong thay vì bản chất con người, trẻ sẽ có cơ hội tiếp cận và tin tưởng vào phần tốt đẹp vốn có của mình. Như Becky Kennedy nhấn mạnh, nhận thức về bản thân của trẻ được hình thành thông qua cách người lớn phản hồi trước những khó khăn của trẻ. Khi trẻ được khẳng định rằng mình vẫn “tốt” ngay cả trong lúc gặp vấn đề, nền tảng tự tin và an toàn nội tâm sẽ dần được xây dựng.

Cuốn sách cũng dành nhiều dung lượng để nói về cha mẹ – những con người mang theo lịch sử tuổi thơ, những vết thương cũ và những mô thức nuôi dạy được truyền qua nhiều thế hệ. Theo tác giả, trong rất nhiều trường hợp, việc trị liệu cho cha mẹ lại mang đến thay đổi rõ rệt hơn cho trẻ. Nuôi dạy con vì thế không chỉ là hành trình giúp con trưởng thành, mà còn là quá trình cha mẹ nhìn lại, chữa lành và viết tiếp câu chuyện của chính mình. Khi cha mẹ học cách cảm thông với bản thân thay vì tự trách, họ cũng dễ dàng trao cho con sự thấu hiểu tương tự.

Con cái chúng ta đều tốt không phủ nhận những khó khăn, va chạm và bất đồng trong quá trình làm cha mẹ. Trái lại, cuốn sách thừa nhận rằng không ai là cha mẹ hoàn hảo và việc mất kết nối với con là điều không thể tránh khỏi. Điều quan trọng không nằm ở những khoảnh khắc sai lệch, mà ở khả năng quay lại, hàn gắn và tái kết nối sau đó. Không bao giờ là quá muộn để sửa sai, cũng như không bao giờ là quá muộn để cha mẹ nhìn lại chính mình.

Ở nửa sau cuốn sách, Tiến sĩ Becky Kennedy đi sâu vào những tình huống quen thuộc với hầu hết phụ huynh: trẻ ăn vạ, ganh đua, nói dối, thiếu tự tin hay chống đối. Mỗi tình huống đều được phân tích từ gốc rễ cảm xúc, đồng thời gợi mở những chiến lược giúp gia tăng sự kết nối thay vì đối đầu. Từ đó, cha mẹ có thể chuyển dịch câu hỏi từ “Con tôi bị sao vậy?” sang “Con tôi đang gặp khó khăn gì, và tôi có thể giúp con như thế nào?”.

Nhìn chung, nuôi dạy một đứa trẻ không phải là hành trình dễ dàng, nhưng theo Becky Kennedy, cha mẹ hoàn toàn có thể kiên định mà vẫn dịu dàng, đặt giới hạn mà không đánh mất sự yêu thương, dạy con chịu trách nhiệm mà vẫn cho con cảm giác an toàn khi bộc lộ cảm xúc thật. Sự gắn kết bền vững không được xây dựng trên việc ai đúng ai sai, mà trên nền tảng của sự thấu hiểu – điều khiến mỗi con người cảm thấy được chấp nhận và an toàn trong một mối quan hệ.

*Về tác giả:

Tác giả Becky Kennedy.

Tiến sĩ Becky Kennedy là một nhà tâm lý học lâm sàng, là mẹ của ba con và là người giúp các bậc cha mẹ thay đổi góc nhìn về việc nuôi dạy con cái. Với tư duy sâu sắc về điều gì đang diễn ra bên trong đứa trẻ trong những tình huống cảm xúc căng thẳng, cô diễn dịch những ý tưởng này thành những chiến thuật đơn giản để các bậc cha mẹ có thể dễ dàng áp dụng trong gia đình. Mục tiêu của Tiến sĩ Becky là trao cho cha mẹ quyền kiểm soát và giúp trang bị cho họ khả năng ứng phó với những thử thách của việc nuôi dạy con.

Với một cộng đồng người theo dõi trên một triệu người trên Instagram, Tiến sĩ Becky tạo ra những buổi hội thảo thu hút nhiều người tham gia. Cô cũng xuất bản một kênh podcast hàng đầu và một bản tin định kỳ dành cho các phụ huynh có con nhỏ. “Con cái chúng ta đều tốt” là quyển sách đầu tay của cô.

Tiến sĩ Becky tốt nghiệp cử nhân hạng xuất sắc ngành tâm lý học và phát triển con người tại Đại học Duke và nhận bằng tiến sĩ lâm sàng tại Đại học Columbia.