Tìm hiểu pháp luật

Nạn buôn bán người là một trong những vấn nạn nghiêm trọng mang tính toàn cầu, xâm phạm nghiêm trọng quyền con người, đặc biệt là quyền được sống, tự do và an toàn cá nhân. Việt Nam, với vị thế là quốc gia năm trong khu vực Đông Nam Á - một trong những điểm nóng của nạn buôn người, đã và đang thể hiện quyết tâm mạnh mẽ trong công tác phòng, chống loại tội phạm nguy hiểm này bằng nhiều chủ trương, chính sách và hành động cụ thể, đồng bộ ở cả cấp trung ương và địa phương.

1. Quyết tâm chính trị và khung pháp lý chặt chẽ

Nhận thức được tính chất nguy hiểm và hậu quả nặng nề của tội phạm buôn bán người, Việt Nam đã sớm xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật liên quan. Năm 2011, Quốc hội thông qua Luật Phòng, chống mua bán người, tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho việc xử lý hành vi phạm tội, bảo vệ nạn nhân và hợp tác quốc tế.

Bên cạnh đó, Chính phủ đã ban hành Chương trình phòng, chống mua bán người giai đoạn 2021-2025, định hướng đến năm 2030 (theo Quyết định số 193/QĐ-TTg ngày 9/2/2021), nhằm cụ thể hóa chiến lược phòng ngừa, phát hiện, xử lý, bảo vệ và hỗ trợ nạn nhân một cách toàn diện.

Hệ thống pháp luật Việt Nam cũng lồng ghép nội dung phòng, chống buôn bán người vào nhiều văn bản quan trọng khác như Bộ luật Hình sự, Luật Trẻ em, Luật Bình đẳng giới, Luật Phòng, chống bạo lực gia đình... Điều này cho thấy nỗ lực đồng bộ của Nhà nước trong việc bảo đảm quyền con người và xây dựng xã hội an toàn, nhân văn.

2. Tăng cường hợp tác quốc tế và khu vực

Do tính chất xuyên quốc gia của nạn buôn người, Việt Nam đặc biệt coi trọng hợp tác quốc tế. Việt Nam đã ký kết và tham gia nhiều hiệp định, thỏa thuận song phương và đa phương, như Hiệp định ASEAN về phòng, chống mua bán người, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em (ACTIP); Nghị định thư Palermo của Liên hợp quốc; các Biên bản ghi nhớ với Campuchia, Lào, Trung Quốc, Thái Lan về phối hợp điều tra, truy tố và hỗ trợ nạn nhân.

Trên thực tế, thông qua các kênh hợp tác này, hàng nghìn vụ việc đã được điều tra, hàng trăm nạn nhân được giải cứu, hồi hương an toàn và hỗ trợ tái hòa nhập cộng đồng. Việt Nam cũng tích cực phối hợp với Tổ chức Di cư quốc tế (IOM), UNODC, UN Women và các tổ chức phi chính phủ nhằm nâng cao năng lực cho lực lượng chức năng, nâng cao nhận thức cộng đồng và xây dựng hệ thống bảo trợ xã hội hiệu quả.

3. Tăng cường tuyên truyền, nâng cao nhận thức cộng đồng

Công tác truyền thông được xem là một trong những trụ cột quan trọng trong phòng, chống nạn buôn người. Các cơ quan thông tấn, báo chí, Mặt trận Tổ quốc, Đoàn Thanh niên, Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam... thường xuyên tổ chức các chiến dịch tuyên truyền, hội thảo, tọa đàm, chiếu phim, phát thanh, phát tờ rơi ở vùng sâu, vùng xa, khu vực biên giới - nơi có nguy cơ cao.

Nhờ đó, người dân, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em, đã nâng cao ý thức tự bảo vệ mình, cảnh giác trước những chiêu thức dụ dỗ, lừa đảo của tội phạm. Việc kết hợp tuyên truyền với hỗ trợ sinh kế, đào tạo nghề và tạo việc làm bền vững cũng góp phần giảm nguy cơ tái bị buôn bán.

Việt Nam cam kết và tích cực phòng, chống nạn buôn bán người

4. Hồ trợ, bảo vệ và tái hòa nhập nạn nhân

Một trong những điểm nổi bật trong chính sách của Việt Nam là chú trọng hỗ trợ và bảo vệ nạn nhân. Các nạn nhân được tiếp cận với dịch vụ y tế, tư vấn tâm lý, hỗ trợ pháp lý, dạy nghề và vay vốn phát triển kinh tế. Các trung tâm hỗ trợ xã hội, nhà tạm lánh, cơ sở bảo trợ ở nhiều tỉnh, thành đã trở thành "điểm tựa" giúp nạn nhân phục hồi thể chất và tinh thần, sớm trở lại cuộc sống bình thường.

Đồng thời, lực lượng công an, biên phòng và lao động - thương binh - xã hội thường xuyên phối hợp để tiếp nhận, xác minh và bảo đảm quyền lợi của nạn nhân khi trở về. Công tác tái hòa nhập cộng đồng được gắn với các chương trình xóa đói giảm nghèo, phát triển nông thôn, giúp họ có cuộc sống ổn định, không bị tái lừa đảo.

5. Những thách thức và định hướng thời gian tới

Mặc dù đạt được nhiều kết quả tích cực, Việt Nam vẫn phải đối mặt với không ít thách thức. Tội phạm buôn người ngày càng tinh vì, lợi dụng công nghệ, mạng xã hội để dụ dỗ, lừa đảo. Đặc biệt, biến động kinh tế, thất nghiệp và di cư lao động quốc tế gia tăng sau đại dịch COVID-19 khiến nguy cơ bị buôn bán cao hơn.

Trong thời gian tới, Việt Nam tiếp tục đẩy mạnh hoàn thiện thể chế, ứng dụng công nghệ trong phòng ngừa và phát hiện tội phạm, mở rộng hợp tác quốc tế, đồng thời tăng cường giáo dục, nâng cao năng lực cán bộ thực thi pháp luật và công tác xã hội. Bên cạnh đó, cần phát triển cơ chế phối hợp công- tư, khuyến khích doanh nghiệp, tổ chức xã hội cùng chung tay trong hỗ trợ nạn nhân và phòng ngừa tội phạm.

Với sự lãnh đạo quyết liệt của Đảng, Nhà nước và sự vào cuộc của toàn xã hội, Việt Nam đang từng bước khẳng định quyết tâm mạnh mẽ trong công tác phòng, chống nạn buôn bán người. Đây không chỉ là nhiệm vụ pháp lý và nhân đạo mà còn là minh chứng cho cam kết của Việt Nam trong việc thực hiện các Công ước quốc tế về quyền con người, hướng tới một xã hội công bằng, văn minh và an toàn cho mọi công dân.