Văn hóa

Người được lựa chọn phải đủ tiêu chuẩn cận U50, có đạo đức tốt, nền tảng gia đình có văn hoá… mới đủ tiêu chuẩn được mặc “áo the, đội khăn xếp” ra Đình làm lễ “thưởng thành”

Lễ “trưởng thành” hay còn gọi là tục “lên Bô” – tức là xếp vào diện bô lão, người lớn tuổi có uy tín trong cộng đồng là nét đẹp văn hoá được duy trì từ nghìn đời. Là gia đình có uy tín trong làng, khi đầu năm vừa rồi hai ông bà cùng lúc “lên Bát” - tức là bước sang tuổi 70, được mặc áo the xanh, đội khăn xanh xếp vào hàng “tiên chỉ” ông bà Triệu Khắc Hiền và Triệu Thị Thơm (ở xóm Lẻ, làng Triều Khúc) chia sẻ, năm nay vinh dự cho gia đình khi có 2 con rể được “lên Bô”. Niềm vui sẽ còn nhân lên khi sang năm đến lượt con trai cả của gia đình nhận vinh dự này.

Lễ “lên Bô” cũng là ngày hội của cả làng khi đi cùng các “ông Bô” “bà Bô” là gia đình, con cháu… ai ai cũng hân hoan, tự hào.

Tiến sĩ Đinh Đức Tiến, Giảng viên khoa Lịch Sử (Đại học Khoa học xã hộ và nhân văn) cho biết, “lên Bô" hay lên lão là phong tục truyền thống ở một số làng quê Việt Nam như Triều Khúc… để tôn vinh những người cao tuổi khi họ đạt đến một độ tuổi nhất định (thường là 49, 50 tuổi). Hoạt động này không chỉ đánh dấu việc trở thành "bô lão" được tôn kính trong làng, thể hiện sự kính trọng, hiếu thảo và giáo dục con cháu. Nghi thức “lên Bô” bao gồm lễ mừng thọ, trình diện với dân làng và thành hoàng, thường diễn ra vào dịp đầu xuân.

Hiện nay, không chỉ làng Triều Khúc mà một số địa phương như ở làng Phương Khê và Hàm Dương (thành phố Hải Phòng)… vẫn duy trì phong tục đẹp này. Tất cả nghi thức “lên Bô” đều có chung mẫu số là tổ chức vào dịp “Tết đến xuân về” và tuân thủ các cổ tục. Như quy định trang phục áo the theo độ tuổi đen, xanh, vàng, đỏ… Riêng làng Triều Khúc có cổ tục riêng. Vì thờ Bố Cái Đại Vương – tức đức Phùng Hưng làm thành hoàng nên từ lâu ở đâu đã có kiêng huý cấm gọi bậc sinh thành là "bố" mà chệch đi là thầy, là ba. Ý nghĩa “lên Bô” cũng mang đậm đạo lý “uống nước nhớ nguồn” gồm lễ trình, lễ chính và buổi lễ tạ ơn diễn ra vào ngày mồng 8 Tết Nguyên Đán tại làng cổ Đường Lâm, Ba Vì (Hà Nội) quê hương của Bố Cái Đại Vương.

Cũng chỉ ở làng Triều Khúc người trung niên đủ 49 tuổi được gọi là "lên Bô", 68 tuổi "lên Bát", 88 tuổi "lên Cửu".

Cũng chỉ ở làng Triều Khúc người trung niên đủ 49 tuổi được gọi là "lên Bô", 68 tuổi "lên Bát", 88 tuổi "lên Cửu". Cách tính này vừa để động viện, cũng vừa tránh cho những “ông Bô” “bà Bô” qua những năm vận hạn “49 chưa qua, 53 đã tới” được suôn sẻ. Theo nếp sống mới tục “lên Bô” cũng tôn vinh cả phụ nữ. 

“Ông Bô” Nguyễn Duy Hà (ở xóm Đình, làng Triều Khúc) cho biết thêm, được làng xóm công nhận qua lễ “lên Bô” ngoài Đình, chính là ghi nhận sự đóng góp và thâm niên của các bậc cao niên trong gia đình và cộng đồng. Đồng thời cũng là để gắn kết cộng đồng, tăng cường tình đoàn kết, giữ gìn bản sắc văn hóa làng xã. Dịp “lên Bô” là để giáo dục đạo đức, dạy dỗ con cháu về lòng hiếu thảo, biết ơn và kính trọng người già. Nét đẹp này đã được truyền qua ngàn đời.

Ngay từ tinh mơ ngày 25 tháng 11 Ất Tỵ (tức 13/1/2026), các ông bà “cụ non” làng Triều Khúc đã xúng xính trang phục truyền thống. Các “ông bô” khăn xếp áo the đen, các “bà bô” với áo dài truyền thống theo từng tốp từ xóm Đình, xóm Chùa, xóm Lẻ… mà bày biện lễ ra Đình, ra chùa bố cáo các bậc tiền nhân.

Lễ “lên Bô” cũng là ngày hội của cả làng khi đi cùng các “ông Bô” “bà Bô” là gia đình, con cháu… ai ai cũng hân hoan, tự hào. Tiếng chào hỏi, tiếng chúc tụng râm ran khắp các ngỏ nhỏ.

TIN LIÊN QUAN

Độc đáo lễ Tủ Cải quan trọng nhất đời của người Dao Quần Chẹt

TCVM - Đúng nửa đêm giờ Tý khi đất trời giao thoa, manh chiếu dệt lên từ những cây lúa nếp phơi khô chải ra giữa nhà. Thầy cả làm phép cầu may cho người được lựa chọn nằm lấy khước... Lễ chính thức công nhận người có uy tín trong làng bản diễn ra trong điệu múa tiếng chuông rộn rang…

Lạc vào "đảo đào hoa" giữa lòng hồ thuỷ điện Pá Khoang - Điện Biên

TCVM - Tuần đầu tiên của năm mới 2026, cùng với niềm vui, hạnh phúc của người dân Điện Biên, hơn 3.000 cây hoa anh đào xứ sở “mặt trời mọc” cũng kịp bung nở khoe sắc tại lễ hội hoa anh đào quy mô lớn nhất của tỉnh Điện Biên từ trước đến nay…

Săn mây tại Hang Kia - Nơi từng là tổng kho cất giấu ma tuý của các ông trùm

TCVM - Nếu đang thả mình trên quốc lộ 6, đến khi chân tưởng như chạm tới cao nguyên Mộc Châu, thì gặp lối rẽ vào con đường khúc khuỷu băng núi. Đó chính là Hang Kia - Nơi được biết đến là một trong những điểm ngắm bình minh và săn mây đẹp nhất Tây Bắc.

Thăm lại Pà Cò, nơi một thời từng là "thủ phủ ma túy" vùng Tây Bắc

TCVM - Từ một vùng đất từng gắn với những ký ức nặng nề, Pà Cò hôm nay đang từng bước khẳng định mình như một điểm đến du lịch cộng đồng giàu bản sắc.