Tìm hiểu pháp luật

Ngày 23/4/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Chỉ thị số 16/CT-TTg về tăng cường quản lý, sử dụng vốn đầu tư công gắn với hạch toán kinh tế – xã hội, đánh giá hiệu quả đầu tư; đồng thời đẩy nhanh tiến độ xây dựng kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026–2030.

Chỉ thị nêu rõ, thời gian qua, việc đánh giá hiệu quả đầu tư đã góp phần nâng cao chất lượng phân bổ vốn, từng bước khắc phục tình trạng dàn trải. Tuy nhiên, tại một số nơi, công tác này chưa được coi trọng đúng mức, dẫn đến vẫn còn dự án hiệu quả thấp, thậm chí có biểu hiện lãng phí.

Bám sát Kết luận số 18-KL/TW của Ban Chấp hành Trung ương về kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội giai đoạn 2026–2030, Thủ tướng yêu cầu quán triệt nguyên tắc hạch toán hiệu quả kinh tế – xã hội trong toàn bộ quá trình đầu tư công, từ khâu chuẩn bị, phân bổ vốn, triển khai thực hiện đến vận hành dự án sau đầu tư. Mục tiêu là bảo đảm đầu tư có trọng tâm, trọng điểm, tạo lan tỏa và động lực tăng trưởng dài hạn.

Theo đó, các bộ, ngành, địa phương phải nâng cao chất lượng xác định nhu cầu vốn, quyết định chủ trương đầu tư trên cơ sở lượng hóa tối đa hiệu quả kinh tế – xã hội thay cho đánh giá định tính. Dự án chỉ được bố trí vốn khi đã hoàn tất đầy đủ thủ tục và có đánh giá hiệu quả theo quy định của pháp luật.

Thủ tướng yêu cầu việc hướng dẫn đánh giá hiệu quả đầu tư không được làm phát sinh thêm thủ tục hành chính, tránh gây ách tắc trong phân bổ và sử dụng vốn.

Trong giai đoạn triển khai, Thủ tướng nhấn mạnh yêu cầu siết chặt kỷ luật, kỷ cương, đề cao trách nhiệm người đứng đầu; chấm dứt tình trạng đăng ký vốn cao nhưng không có khả năng giải ngân. Công tác giám sát, đánh giá đầu tư phải được thực hiện nghiêm theo quy định hiện hành.

Đối với giai đoạn kết thúc dự án, các cơ quan phải thực hiện đánh giá tổng thể hiệu quả, tác động kinh tế – xã hội, làm rõ tính bền vững và rút ra bài học thực tiễn. Đồng thời, bảo đảm công khai, minh bạch toàn bộ quá trình đầu tư công.

Về xây dựng kế hoạch đầu tư công trung hạn 2026–2030, Chỉ thị yêu cầu rà soát toàn bộ danh mục dự án, kiên quyết loại bỏ các dự án kém hiệu quả, không cần thiết hoặc không còn khả thi. Nguyên tắc xuyên suốt là tập trung vốn, không dàn trải, giảm tối thiểu 30% số lượng dự án so với giai đoạn trước.

Ngân sách trung ương sẽ ưu tiên cho các chương trình mục tiêu quốc gia, dự án quan trọng quốc gia, nhiệm vụ quốc phòng – an ninh và các dự án liên vùng có tính lan tỏa cao. Trong khi đó, ngân sách địa phương được trao quyền chủ động theo tinh thần “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”, nhưng phải bảo đảm hiệu quả và cân đối nguồn lực.

Đối với vốn ODA và vốn vay ưu đãi, yêu cầu đặt ra là tập trung cho các dự án lớn, có tác động chuyển đổi cục diện phát triển của vùng, địa phương.

Về tiến độ, các bộ, ngành, địa phương phải hoàn thành đề xuất nhu cầu vốn trước ngày 15/5/2026; Bộ Tài chính tổng hợp, báo cáo Chính phủ và trình phương án phân bổ trong tháng 6/2026.

Chỉ thị cũng giao Bộ Tài chính khẩn trương rà soát, hoàn thiện khung pháp lý về đầu tư công trong tháng 6/2026; nghiên cứu hợp nhất Luật Đầu tư công và Luật Ngân sách nhà nước, trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI.

Đáng chú ý, Thủ tướng yêu cầu việc hướng dẫn đánh giá hiệu quả đầu tư không được làm phát sinh thêm thủ tục hành chính, tránh gây ách tắc trong phân bổ và sử dụng vốn.

Khẳng định đây là nhiệm vụ chính trị quan trọng, Thủ tướng yêu cầu người đứng đầu các bộ, ngành, địa phương chịu trách nhiệm toàn diện về chất lượng, hiệu quả và tiến độ triển khai kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026–2030.