Tìm hiểu pháp luật

Chiều 23/4, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Quốc hội đã biểu quyết thông qua Luật Thủ đô (sửa đổi) với tỷ lệ tán thành rất cao.

Kết quả biểu quyết cho thấy, có 492 đại biểu tham gia, tương ứng 98,40% tổng số đại biểu Quốc hội; trong đó 488 đại biểu tán thành (97,60%), 2 đại biểu không tán thành (0,40%) và 2 đại biểu không biểu quyết (0,40%). Với tỷ lệ ủng hộ gần như tuyệt đối, đạo luật đã chính thức được thông qua, tạo dấu mốc quan trọng trong hoàn thiện thể chế phát triển Thủ đô.

Quang cảnh cuộc họp chiều 23/4. Ảnh Quốc hội

Trước khi tiến hành biểu quyết, Quốc hội đã nghe Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày Báo cáo tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo Luật. Theo đó, dự thảo đã được rà soát, chỉnh lý toàn diện nhằm thể chế hóa đầy đủ các chủ trương lớn của Đảng, đồng thời đáp ứng yêu cầu đổi mới tư duy xây dựng pháp luật.

Một định hướng xuyên suốt được nhấn mạnh là đẩy mạnh phân cấp, phân quyền thực chất, toàn diện cho chính quyền Thủ đô, gắn với cơ chế kiểm soát quyền lực chặt chẽ, tăng cường trách nhiệm giải trình và bảo đảm công khai, minh bạch trong tổ chức thực hiện. Đồng thời, dự thảo tiếp tục hoàn thiện các cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội; phân định rõ thẩm quyền giữa HĐND, UBND và Chủ tịch UBND thành phố; bảo đảm tính hợp hiến, thống nhất của hệ thống pháp luật và phù hợp các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

Sau khi chỉnh lý, Luật giữ nguyên kết cấu gồm 9 chương, 36 điều, trong đó có 26 điều được sửa đổi, bổ sung. Đáng chú ý, Luật trao cho chính quyền thành phố Hà Nội 199 thẩm quyền đặc thù, vượt trội, gồm 127 thẩm quyền của HĐND, 56 thẩm quyền của UBND và 16 thẩm quyền của Chủ tịch UBND. Đây được xem là nền tảng pháp lý quan trọng để hiện thực hóa phương châm “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”.

Ở nhóm chính sách về xây dựng và ban hành văn bản quy phạm pháp luật, dự thảo được thiết kế theo hướng siết chặt kỷ cương: không áp dụng thủ tục rút gọn; làm rõ thẩm quyền ban hành; bổ sung cơ chế kiểm tra, giám sát, trách nhiệm giải trình và đánh giá hiệu quả sau ban hành. Đáng chú ý, phạm vi thí điểm chính sách được mở rộng nhưng giới hạn thời gian không quá 5 năm, kèm cơ chế tạm dừng nếu phát sinh rủi ro vượt dự báo.

Kết quả biểu quyết. Ảnh: Quochoi.vn

Trong lĩnh vực phát triển đô thị, Luật trao quyền chủ động hơn cho chính quyền thành phố trong quy hoạch, quản lý không gian, bao gồm cả không gian tầm cao, đồng thời yêu cầu phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành để kiểm soát. HĐND thành phố được quyết định chính sách cải tạo, chỉnh trang, tái thiết đô thị nhằm xử lý các vấn đề về mật độ dân cư, môi trường và hạ tầng.

Ở lĩnh vực giáo dục, UBND thành phố được phép bổ sung chương trình giáo dục địa phương nhưng không làm thay đổi mục tiêu, nội dung cốt lõi của chương trình quốc gia. Trong y tế, các cơ sở trên địa bàn có trách nhiệm tham gia hỗ trợ hệ thống y tế Thủ đô, đặc biệt trong cấp cứu ngoại viện và phối hợp chăm sóc sức khỏe.

Các đại biểu Quốc hội vui mừng khi Luật Thủ đô (sửa đổi) được Quốc hội thông qua

Về tài chính – ngân sách, dự thảo Luật kế thừa quy định hiện hành, không thiết kế ưu đãi thuế vượt khung pháp luật chung nhằm bảo đảm tính thống nhất và vai trò chủ đạo của ngân sách trung ương. Tuy nhiên, một số cơ chế linh hoạt được bổ sung có chọn lọc để hỗ trợ các lĩnh vực ưu tiên và nâng cao khả năng điều hành ngân sách của thành phố.

Một điểm mới đáng chú ý là quy định về “Vùng Thủ đô” và cơ chế liên kết vùng. Luật xác lập vai trò trung tâm, dẫn dắt của Hà Nội; đồng thời thiết kế cơ chế mở để các địa phương chủ động tham gia liên kết và được áp dụng các quy định của Luật khi triển khai dự án chung. Đặc biệt, cho phép sử dụng ngân sách địa phương để đầu tư liên vùng, hướng tới giải quyết các bài toán hạ tầng, môi trường và dịch vụ thiết yếu mang tính liên kết.

Việc thông qua Luật Thủ đô (sửa đổi) không chỉ hoàn thiện khuôn khổ pháp lý cho tổ chức và hoạt động của chính quyền Thủ đô, mà còn mở ra một không gian thể chế mới, tạo động lực cho Hà Nội phát triển nhanh, bền vững, tương xứng vai trò trung tâm chính trị – hành chính quốc gia, đồng thời là đầu tàu kinh tế, văn hóa, giáo dục và hội nhập quốc tế.

Luật sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7/2026.