Toàn cảnh nước mỹ

Theo thông cáo chính thức từ Nhà Trắng, quyết định này được đưa ra sau một cuộc rà soát toàn diện về vai trò và đóng góp của Mỹ trong các tổ chức quốc tế, với kết luận rằng những tổ chức này "không còn phục vụ lợi ích của Washington, an ninh quốc gia, thịnh vượng kinh tế và chủ quyền đất nước."

Trong số 66 thực thể bị rút khỏi có 35 tổ chức ngoài Liên Hợp Quốc và 31 cơ quan, ủy ban trực thuộc LHQ, với các lĩnh vực liên quan đến biến đổi khí hậu, lao động, di cư, bình đẳng giới và phát triển.

Danh sách này cũng xuất hiện những tên tuổi có ảnh hưởng toàn cầu như Công ước Khung của Liên Hợp Quốc về Biến đổi Khí hậu (UNFCCC) - hiệp ước nên tảng cho Thỏa thuận Paris về khí hậu - và nhiều cơ quan khác mà Washington cho là "đi ngược lợi ích quốc gia".

Lý do chính trị và chiến lược: "Nước Mỹ trên hết"

Giải thích về bước đi này, Nhà Trắng khẳng định quyết định rút lui là một phần của chính sách đối ngoại ưu tiên chủ quyền và lợi ích trong nước trước các cam kết đa phương, phản ánh thông điệp chính trị xuyên suốt của Tổng thống Trump.

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio mô tả các tổ chức nói trên là "anti-American, vô ích hoặc lãng phí", đồng thời xác định đây là một bước để ngừng tài trợ cho các bộ máy "toàn cầu hóa" mà chính quyền coi là không phù hợp với mục tiêu của Washington.

Trong thông cáo của Bộ Ngoại giao Mỹ, Washington nhấn mạnh việc rút khỏi các tổ chức này sẽ giúp tái phân bổ nguồn lực tài chính và nhân lực cho các ưu tiên chiến lược và an ninh quốc gia, như hỗ trợ quốc phòng, cơ sở hạ tầng trong nước và cạnh tranh với các cường quốc khác.

Quyết định này theo giới phân tích thể hiện một chuyển dịch sâu rộng trong cách tiếp cận với chủ nghĩa đa phương, từ tham gia và hợp tác sang lựa chọn chỉ tham gia khi lợi ích quốc gia được bảo đảm rõ rệt.

Tiết kiệm chi phí hay rút lui khỏi trách nhiệm toàn cầu?

Một trong những lý do nổi bật được phía Mỹ đưa ra là giảm "lãng phí tiền thuế của dân" và dừng các chương trình được cho là hiệu quả thấp. Nhà Trắng cho rằng nhiều tổ chức đã yêu cầu đóng góp cao mà lại không mang lại kết quả rõ rệt cho người dân Mỹ.

Tuy nhiên, các chuyên gia quốc tế và nhà quan sát chính trị chỉ ra rằng quyết định này không chỉ đơn thuần là vấn đề tài chính, mà còn là một phần của chiến lược lớn hơn nhằm chống lại các thể chế và khuôn khổ đa phương đang định hình chính sách toàn cầu đặc biệt là trong các lĩnh vực như khí hậu, quyền con người và phát triển bền vững.

Nhiều tổ chức trong danh sách bị rút khỏi, dù được Mỹ coi là "không còn phù hợp", thực chất đóng vai trò quan trọng trong phối hợp quốc tế để giải quyết những thách thức mang tính xuyên biên giới như biến đổi khí hậu, di cư và y tế toàn cầu.

Việc Mỹ rút khỏi 66 tổ chức quốc tế khẳng định lập trường Nước Mỹ trên hết của Tổng thống Trump

Phản ứng từ quốc tế và tác động chính trị

Quyết định của Washington đã gây phản ứng mạnh mẽ trong cộng đồng quốc tế. Nhiều nước và tổ chức đa phương bày tỏ quan ngại rằng việc Mỹ rút lui có thể làm suy yếu hệ thống hợp tác quốc tế vốn được xây dựng sau Thế chiến II.

Một số quốc gia, trong đó có Việt Nam, tái khẳng định cam kết duy trì hợp tác đa phương và tiếp tục tham gia tích cực vào các thể chế quốc tế, đồng thời nhấn mạnh vai trò quan trọng của chủ nghĩa đa phương trong viêc giải quyết các vấn đề chung toàn cầu.

Hơn nữa, các nhà phân tích cảnh báo rằng sự vắng mặt của Mỹ trong các cơ chế then chốt có thể mở ra không gian cho các cường quốc khác, như Trung Quốc, gia tăng ảnh hưởng trong các lĩnh vực như công nghệ, tiêu chuẩn quốc tế và các thể chế phát triển.

Tương lai của đa phương hóa và vai trò  của Mỹ

Việc rút khỏi 66 tổ chức quốc tế được xem như một biểu tượng đầy tính chính trị của chính sách "Nước Mỹ trên hết". ". Nó phản ánh quyết tâm của chính quyền Trump trong việc định hình lại vai trò của nước Mỹ trên trường quốc tế, ưu tiên lợi ích nội địa và chủ quyền hơn là các cam kết đa phương truyền thống.

Tuy nhiên, cũng chính quyết định này đang đặt ra những câu hỏi lớn về tương lai của chủ nghĩa đa phương, quyền lực mềm của Mỹ và cách thức giải quyết thách thức toàn cầu trong thế kỷ XXI, khi các vấn đề như biến đổi khí hậu, an ninh sinh học, di cư hay bất bình đẳng đòi hỏi sự phối hợp sâu rộng giữa các quốc gia.

Quyết định rút khỏi 66 tổ chức quốc tế không chỉ đơn thuần là hành động cắt giảm chi phí hay phản đối một vài chính sách quốc tế. Nó là biểu tượng của một chuyển dịch chiến lược sâu sắc trong chính sách đối ngoại Mỹ, nhấn mạnh chủ quyền, lợi ích quốc gia và lựa chọn tham gia đa phương chỉ khi những cơ chế đó phục vụ trực tiếp mục tiêu định hướng của Washington. Đồng thời, quyết định này đặt ra thách thức lớn với trật tự hợp tác quốc tế trong tương lai.