Nhịp cầu doanh nghiệp

Quản lý nhà nước về tài sản kết cấu hạ tầng thủy lợi được thực hiện thống nhất, phân cấp rõ thẩm quyền, trách nhiệm của từng cơ quan. (Ảnh: Báo Chính phủ)

Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 74/2026/NĐ-CP ngày 14/3/2026 quy định việc quản lý, sử dụng và khai thác tài sản kết cấu hạ tầng thủy lợi. Nghị định đặt ra các nguyên tắc quản lý thống nhất, làm rõ thẩm quyền của các cơ quan nhà nước, đồng thời quy định cụ thể về phân loại tài sản và phương thức khai thác nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, bảo đảm tài sản công được sử dụng đúng mục đích.

Nguyên tắc quản lý tài sản hạ tầng thủy lợi

Theo Nghị định, việc quản lý, sử dụng và khai thác tài sản kết cấu hạ tầng thủy lợi phải tuân thủ quy định của Luật Quản lý, sử dụng tài sản công và một số nguyên tắc bổ sung. Mọi tài sản kết cấu hạ tầng thủy lợi do Nhà nước đầu tư và quản lý đều được giao cho các đối tượng quản lý theo quy định pháp luật. Công tác quản lý nhà nước được thực hiện thống nhất, phân cấp rõ thẩm quyền và trách nhiệm giữa các cơ quan, đồng thời tăng cường phối hợp trong quá trình quản lý và khai thác.

Tài sản kết cấu hạ tầng thủy lợi phải được thống kê, kế toán đầy đủ cả về hiện vật và giá trị; thực hiện chế độ tính hao mòn, khấu hao và bảo trì công trình theo quy định. Trong trường hợp tài sản liên quan đến quốc phòng hoặc an ninh quốc gia, việc giao, khai thác hoặc xử lý tài sản phải có ý kiến của Bộ Quốc phòng hoặc Bộ Công an và được thể hiện bằng văn bản trong hồ sơ.

Đối với tài sản có nhiều công năng, vừa phục vụ thủy lợi vừa phục vụ mục đích khác, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh sẽ quyết định giao cho một hoặc nhiều đơn vị quản lý tùy theo tình hình thực tế, nhưng phải bảo đảm thực hiện đầy đủ chức năng của công trình. Việc quản lý, sử dụng và khai thác tài sản cũng phải bảo đảm công khai, minh bạch, chịu sự giám sát, thanh tra, kiểm tra và kiểm toán theo quy định của pháp luật.

Nghị định cũng nêu rõ việc quản lý đất đai thuộc phạm vi tài sản kết cấu hạ tầng thủy lợi phải tuân thủ pháp luật về đất đai và các quy định liên quan. Không được thực hiện chuyển nhượng, bán, tặng cho, góp vốn hoặc thế chấp quyền sử dụng đất gắn với các công trình thủy lợi. Trường hợp Nhà nước thu hồi đất gắn với công trình thủy lợi thì việc bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và xử lý tài sản được thực hiện theo quy định của pháp luật đất đai.

Đối với các công trình thủy lợi đã được giao cho doanh nghiệp quản lý theo hình thức đầu tư vốn nhà nước trước khi Nghị định có hiệu lực, việc quản lý và khai thác tiếp tục thực hiện theo quy định về quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp, đồng thời bảo đảm quyền sở hữu của Nhà nước đối với tài sản.

Phân loại và phương thức khai thác tài sản

Nghị định phân loại tài sản kết cấu hạ tầng thủy lợi theo chức năng và theo cấp quản lý. Theo chức năng, tài sản bao gồm các công trình thủy lợi như đập, hồ chứa nước, cống, trạm bơm, hệ thống dẫn và chuyển nước, kè và bờ bao thủy lợi; trụ sở và văn phòng làm việc của đơn vị quản lý nằm trong phạm vi bảo vệ công trình; cùng các tài sản phục vụ quản lý, khai thác như nhà quản lý, trạm quản lý, đường quản lý, thiết bị quan trắc, kho bãi vật tư và các thiết bị kỹ thuật liên quan.

Theo cấp quản lý, Bộ Nông nghiệp và Môi trường chịu trách nhiệm đối với các công trình thủy lợi quan trọng đặc biệt hoặc các công trình liên quan đến từ hai đơn vị hành chính cấp tỉnh trở lên. Các công trình còn lại thuộc phạm vi quản lý của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh. Tài sản liên quan đến quốc phòng, an ninh quốc gia được xác định theo quy định của pháp luật về thủy lợi và pháp luật về bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến quốc phòng, an ninh.

Nghị định cũng quy định các phương thức khai thác tài sản kết cấu hạ tầng thủy lợi gồm: trực tiếp tổ chức khai thác; cho thuê quyền khai thác; chuyển nhượng có thời hạn quyền khai thác; đầu tư theo hình thức hợp tác kinh doanh; và các phương thức khác theo quy định của pháp luật.

Ngoài ra, việc sử dụng quỹ đất để tạo nguồn vốn phát triển hạ tầng thủy lợi được thực hiện theo quy định của pháp luật về đất đai. Nghị định có hiệu lực thi hành từ ngày 14/3/2026.