Việt Nam đất nước con người

Thủ tướng Phạm Minh Chính dự Diễn đàn “Tầm nhìn vũ trụ Việt Nam – Nhật Bản 2026” và lễ khánh thành Trung tâm Vũ trụ Việt Nam tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc (Hà Nội), ngày 13/3.

Không gian vũ trụ – không gian phát triển mới của nhân loại

Ngày 13/3, tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc (Hà Nội), Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính dự khai mạc Diễn đàn “Tầm nhìn vũ trụ Việt Nam – Nhật Bản 2026: Hợp tác cho kỷ nguyên mới” và lễ khánh thành công trình Trung tâm Vũ trụ Việt Nam.

Phát biểu tại sự kiện, Thủ tướng nhấn mạnh khoa học công nghệ không gian vũ trụ là không gian phát triển mới đầy tiềm năng, đồng thời là đỉnh cao hội tụ của các ngành khoa học cơ bản hiện đại và giữ vai trò tiên phong trong Cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư.

Theo Thủ tướng, công nghệ vũ trụ không chỉ là biểu tượng của trí tuệ và trình độ khoa học công nghệ của mỗi quốc gia mà còn là một trong những hạ tầng thiết yếu của nền kinh tế số và bảo đảm an ninh quốc phòng. Công nghệ vệ tinh giúp duy trì mạng lưới viễn thông, hệ thống định vị toàn cầu, cung cấp dữ liệu quan trọng để giám sát tài nguyên, dự báo thiên tai và hỗ trợ ứng phó biến đổi khí hậu.

Thủ tướng Phạm Minh Chính tham quan Bảo tàng vũ trụ Việt Nam tại Khu Công nghệ cao Hoà Lạc. (Ảnh: VGP/Nhật Bắc)

Thủ tướng cũng nhấn mạnh quan điểm của Liên hợp quốc về khai thác không gian vũ trụ dựa trên ba nguyên tắc cốt lõi: không gian là tài sản chung của nhân loại, sử dụng vì mục đích hòa bình và tự do khám phá trên cơ sở bình đẳng giữa các quốc gia.

Trong bối cảnh hiện nay, nhân loại đang bước vào kỷ nguyên “Vũ trụ mới” (New Space) với sự phát triển mạnh mẽ của vệ tinh nhỏ, trí tuệ nhân tạo và dữ liệu không gian, mở ra nhiều cơ hội cho các quốc gia tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị công nghệ vũ trụ.

Hợp tác Việt Nam – Nhật Bản: Điểm sáng trong lĩnh vực công nghệ vũ trụ

Thủ tướng cho biết sau hơn 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao (1973), Việt Nam và Nhật Bản đã xây dựng quan hệ hợp tác ngày càng tin cậy, toàn diện và hiệu quả. Nhật Bản hiện là một trong những đối tác kinh tế quan trọng hàng đầu của Việt Nam, đứng đầu về hợp tác ODA và lao động, đồng thời là đối tác lớn về đầu tư, thương mại và du lịch.

Trong lĩnh vực công nghệ vũ trụ, hợp tác giữa hai nước ngày càng mở rộng, từ đào tạo nhân lực, trao đổi chuyên môn đến phát triển vệ tinh, cơ sở hạ tầng, công nghệ và khai thác dữ liệu.

Việc khánh thành Trung tâm Vũ trụ Việt Nam tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc được Thủ tướng đánh giá là dấu mốc quan trọng trong quan hệ hợp tác giữa hai nước. Công trình được xây dựng bằng nguồn vốn ODA của Chính phủ Nhật Bản với tổng mức đầu tư hơn 7.000 tỷ đồng trên diện tích 9 ha.

Tổ hợp này bao gồm Trung tâm Điều hành vệ tinh, Trung tâm khai thác và ứng dụng dữ liệu vệ tinh, Trung tâm nghiên cứu và phát triển vệ tinh, hệ thống trạm mặt đất với ăng-ten đường kính 9,3 m, Bảo tàng Vũ trụ, Trung tâm đa phương tiện, Nhà khách quốc tế và các hạ tầng hỗ trợ đào tạo, chuyển giao công nghệ.

Theo Thủ tướng, công trình không chỉ có ý nghĩa về khoa học – công nghệ mà còn là biểu tượng cho quan hệ hữu nghị, hợp tác bền chặt giữa Việt Nam và Nhật Bản.

Định hướng phát triển công nghệ vũ trụ của Việt Nam

Thủ tướng cho biết Việt Nam đã có những bước tiến quan trọng trong lĩnh vực công nghệ vũ trụ. Năm 1980, Việt Nam trở thành quốc gia châu Á đầu tiên có người bay vào vũ trụ với chuyến bay của Anh hùng Phạm Tuân.

Sau đó, nhiều dấu mốc quan trọng tiếp tục được ghi nhận như việc phóng thành công các vệ tinh VINASAT-1 (2008), VINASAT-2 (2012), vệ tinh PicoDragon (2013), MicroDragon (2019) và NanoDragon (2021). Hiện nay, vệ tinh radar LOTUSat-1 đã hoàn thành chế tạo và chuẩn bị đưa vào quỹ đạo.

Thủ tướng khẳng định Việt Nam phát triển công nghệ vũ trụ vì mục đích hòa bình, tuân thủ luật pháp quốc tế, phục vụ phát triển bền vững và lợi ích của Nhân dân, đồng thời nâng cao năng lực tự chủ quốc gia.

Tầm nhìn đến năm 2030, Việt Nam phấn đấu đạt trình độ trung bình khá về khoa học công nghệ vũ trụ trong khu vực Đông Nam Á, từng bước làm chủ công nghệ vệ tinh, phát triển hạ tầng dữ liệu không gian và thúc đẩy ứng dụng trong quản lý tài nguyên, môi trường, nông nghiệp thông minh và quy hoạch đô thị.

Để đạt mục tiêu này, Chính phủ sẽ tập trung hoàn thiện thể chế, huy động nguồn lực xã hội, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, xây dựng hệ sinh thái công nghiệp vũ trụ và tăng cường hợp tác quốc tế, đặc biệt với Nhật Bản.

Thủ tướng nhấn mạnh phương châm hành động trong thời gian tới gồm “Khám phá không gian – Làm chủ công nghệ – Hợp tác bền chặt – Phát triển bền vững – Vũ trụ hòa bình”.

Theo Thủ tướng, lễ khánh thành Trung tâm Vũ trụ Việt Nam không chỉ đánh dấu hoàn thành một công trình quan trọng mà còn mở ra giai đoạn phát triển mới của ngành khoa học công nghệ vũ trụ Việt Nam, hướng tới vận hành, khai thác, làm chủ công nghệ và tạo ra giá trị thiết thực cho phát triển đất nước.