Toàn cảnh nước mỹ

Cuối tuần qua, khi các tên lửa Iran dội xuống Doha, Dubai và Manama, chúng không chỉ phá hủy nhà cửa và cơ sở hạ tầng mà còn giáng đòn mạnh vào hình ảnh ổn định mà các quốc gia vùng Vịnh dày công xây dựng suốt nhiều năm qua – như những “ốc đảo an toàn” tách biệt khỏi vòng xoáy khủng hoảng của Trung Đông. Các vụ tấn công đánh dấu bước leo thang mới trong cuộc đối đầu ngày càng trực diện giữa Iran với Mỹ và Israel, đẩy khu vực đến ngưỡng rủi ro lan rộng.

Hậu quả sau các cuộc không kích của Israel xuống khu vực phía nam Beirut. (Ảnh: AFP)

Theo giới phân tích, các quốc gia thuộc Hội đồng Hợp tác Vùng Vịnh (GCC) đang đối mặt với lựa chọn khó khăn chưa từng có: phản công và có nguy cơ bị xem là đứng cùng chiến tuyến với Israel, hoặc giữ thế thụ động trong khi các thành phố của mình trở thành mục tiêu. Monica Marks, giáo sư chính trị Trung Đông tại Đại học New York Abu Dhabi, nói với Al Jazeera rằng việc chứng kiến Manama, Doha và Dubai bị oanh kích “xa lạ và khó tin như việc người Mỹ nhìn thấy Charlotte, Seattle hay Miami bị ném bom”. Theo bà, các nước vùng Vịnh đã thấy trước nguy cơ chiến tranh leo thang trong nhiều tuần, thậm chí nhiều tháng, và đã nỗ lực đáng kể nhằm ngăn chặn kịch bản này.

Một nguồn tin an ninh cho biết một cuộc tấn công bằng tên lửa do Israel và Mỹ phối hợp đã nhằm vào các địa điểm của nhóm bán quân sự Kataib Hezbollah – lực lượng được Iran hậu thuẫn – tại Jurf al-Sakhr, phía nam Baghdad (Iraq). Thiệt hại vật chất đáng kể được ghi nhận, bao gồm phương tiện và kho bãi bốc cháy, song chưa có báo cáo thương vong.

Trong khi đó, Bộ Quốc phòng Kuwait cho biết “một số” máy bay chiến đấu Mỹ đã gặp nạn tại nước này, song toàn bộ phi hành đoàn đều sống sót. Đại sứ quán Mỹ tại Bahrain cảnh báo các nhóm “khủng bố và những phần tử chịu ảnh hưởng từ các tổ chức này” có ý định tấn công công dân Mỹ ở nước ngoài, khuyến cáo người Mỹ tránh các khách sạn tại Manama do nguy cơ trở thành mục tiêu.

Chính phủ Anh cũng đang thiết lập các cơ chế hỗ trợ để sơ tán công dân khỏi Trung Đông. Ngoại trưởng Anh Yvette Cooper cho biết khoảng 300.000 người Anh đã đăng ký hiện diện trong khu vực. London đang phối hợp với ngành du lịch và chuẩn bị phương án sơ tán bằng đường hàng không nếu cần thiết, đồng thời triển khai các nhóm phản ứng nhanh tới khu vực để hỗ trợ công tác hậu cần và mở lại không phận.

Từ Bắc Kinh, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Mao Ninh kêu gọi ngừng bắn và nối lại đối thoại ngoại giao, nhấn mạnh nhiệm vụ cấp bách nhất hiện nay là chấm dứt các hoạt động quân sự và ngăn xung đột lan rộng. Trung Quốc xác nhận ít nhất một công dân nước này đã thiệt mạng tại Tehran.

Căng thẳng gia tăng sau khi lãnh tụ tối cao Iran Ayatollah Ali Khamenei cùng nhiều quan chức cấp cao thiệt mạng trong các đợt không kích trước đó. Iran tiếp tục tấn công các mục tiêu liên quan đến Mỹ trên khắp vùng Vịnh; Bahrain ghi nhận một người thiệt mạng, trong khi Iraq và Kuwait báo cáo thêm các đợt không kích từ phía Iran.

Ali Larijani, Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Iran, bác bỏ thông tin từ truyền thông Mỹ cho rằng ông đã thúc đẩy nối lại đàm phán hạt nhân với Washington. Trong khi đó, Israel tuyên bố đang tấn công “trái tim Tehran” và mở rộng chiến dịch sang Lebanon sau khi Hezbollah phóng loạt rocket vào miền bắc Israel. Bộ Y tế Lebanon cho biết hơn 30 người đã thiệt mạng trong các cuộc tấn công của Israel.

Truyền thông nhà nước Iran đưa tin các đợt không kích của Israel đã khiến ít nhất 20 người thiệt mạng tại Quảng trường Niloofar ở Tehran, gây hư hại cho Bệnh viện Gandhi và một tòa nhà cảnh sát. Ở chiều ngược lại, các đòn đáp trả của Iran đã đánh trúng Tel Aviv và Jerusalem, khiến ít nhất chín người thiệt mạng tại thành phố Beit Shemesh, miền trung Israel.

Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố các cuộc tấn công nhằm vào Iran sẽ tiếp diễn cho đến khi Washington đạt được toàn bộ mục tiêu đề ra, đồng thời cam kết trả đũa cái chết của ba binh sĩ Mỹ. Những tuyên bố cứng rắn này làm dấy lên lo ngại rằng vòng xoáy bạo lực sẽ còn kéo dài và mở rộng, trong bối cảnh các tuyến thương mại, không phận và an ninh năng lượng khu vực đều đang chịu sức ép nghiêm trọng.

Khi tên lửa không còn chỉ rơi xuống những điểm nóng truyền thống mà đã chạm tới các trung tâm tài chính và thương mại của vùng Vịnh, xung đột hiện nay không còn là cuộc đối đầu giới hạn giữa vài tác nhân mà đã trở thành phép thử lớn đối với trật tự an ninh Trung Đông. Nguy cơ tính toán sai lầm, phản ứng dây chuyền và cuốn thêm nhiều quốc gia vào vòng xoáy chiến sự đang trở thành mối quan ngại hàng đầu của cộng đồng quốc tế.