Việt Nam đất nước con người

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính chủ trì Hội nghị trực tuyến phát triển kinh tế bạc trên thế giới và thích ứng chính sách, chiến lược của Việt Nam.

Ngày 11/3, tại trụ sở Chính phủ, Phạm Minh Chính chủ trì Hội nghị về tình hình phát triển “kinh tế bạc” trên thế giới và thích ứng chính sách, chiến lược của Việt Nam. Hội nghị tập trung đánh giá xu hướng già hóa dân số toàn cầu, thực trạng tại Việt Nam và định hướng phát triển “kinh tế bạc” trong thời gian tới.

Phát biểu kết luận, Thủ tướng nhấn mạnh: người cao tuổi không phải là gánh nặng, mà là nguồn lực quý báu của xã hội, vừa là lực lượng đóng góp kinh nghiệm, tri thức cho phát triển đất nước, vừa là nhóm tiêu dùng quan trọng thúc đẩy các ngành dịch vụ mới.

Các đại biểu tham dự hội nghị.

Già hóa dân số – xu thế toàn cầu và cơ hội cho “kinh tế bạc”

Theo Quỹ Dân số Liên hợp quốc, năm 2025 thế giới có khoảng 1,2 tỷ người từ 60 tuổi trở lên, chiếm khoảng 14–15% dân số toàn cầu; đến năm 2050, con số này có thể tăng hơn gấp đôi. Nhiều nền kinh tế lớn đã bước vào giai đoạn xã hội già như Nhật Bản, các nước Liên minh châu Âu hay Hàn Quốc.

Trong bối cảnh đó, khái niệm “kinh tế bạc” ngày càng được nhiều quốc gia xem là một động lực tăng trưởng mới. Theo Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế, tại nhiều nền kinh tế phát triển, nhóm người trên 60 tuổi chiếm hơn 50% tổng chi tiêu tiêu dùng, tập trung vào các lĩnh vực như chăm sóc sức khỏe, công nghệ hỗ trợ, nhà ở thích ứng, du lịch nghỉ dưỡng và bảo hiểm hưu trí.

Thực tiễn quốc tế cho thấy ba nhóm giải pháp chính để thích ứng với già hóa dân số gồm:

• Nâng cao chất lượng chăm sóc dài hạn và dịch vụ lão khoa;

• Điều chỉnh linh hoạt tuổi nghỉ hưu;

• Khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào các lĩnh vực của “kinh tế bạc”.

Việt Nam từng bước hình thành nền tảng phát triển “kinh tế bạc”

Thủ tướng khẳng định Việt Nam có truyền thống “tôn lão trọng hiền” và luôn coi trọng vai trò của người cao tuổi trong xây dựng đất nước. Tinh thần này đã được thể hiện từ lời hiệu triệu của Hồ Chí Minh năm 1941, nhấn mạnh trách nhiệm lớn lao của các bậc phụ lão đối với vận mệnh quốc gia.

Trong giai đoạn hiện nay, nhiều chính sách đã được ban hành để thích ứng với già hóa dân số và thúc đẩy phát triển “kinh tế bạc”, như:

• Chiến lược quốc gia về người cao tuổi đến năm 2035;

• Điều chỉnh tuổi nghỉ hưu theo Bộ luật Lao động;

• Các chương trình phát huy vai trò người cao tuổi trong chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp.

Nhận thức về “kinh tế bạc” đang chuyển biến mạnh mẽ: từ việc coi người cao tuổi là đối tượng thụ hưởng an sinh sang nguồn lực tái đóng góp cho xã hội, vừa là chủ thể, vừa là trung tâm của phát triển.

Những hạn chế và thách thức

Dù đạt một số kết quả ban đầu, Thủ tướng cho rằng việc phát triển “kinh tế bạc” tại Việt Nam vẫn còn nhiều hạn chế:

• Chưa có khung chính sách đồng bộ và cơ chế phát triển mạnh mẽ;

• Hệ thống chăm sóc dài hạn còn yếu;

• Thị trường dịch vụ cho người cao tuổi chưa phát triển tương xứng;

• Vai trò kinh tế của người cao tuổi chưa được khai thác đầy đủ.

Nguyên nhân chủ yếu là do tốc độ già hóa nhanh khi nền kinh tế chưa kịp giàu, hệ sinh thái dịch vụ cho tuổi già còn thiếu, cùng với nguồn lực và năng lực triển khai ở các địa phương chưa đồng đều.

Xây dựng hệ sinh thái “kinh tế bạc” với 5 trọng tâm hành động

Định hướng thời gian tới, Thủ tướng nhấn mạnh cần thống nhất tư duy phát triển “kinh tế bạc” theo hướng biến thách thức già hóa thành cơ hội phát triển. Trong đó, xác định 5 trọng tâm hành động:

1. Nâng cao nhận thức về thích ứng già hóa dân số.

2. Phát triển hệ sinh thái chăm sóc sức khỏe người cao tuổi, các mô hình như “Làng Hạnh phúc”, câu lạc bộ liên thế hệ.

3. Khuyến khích doanh nghiệp phát triển dịch vụ dành cho người cao tuổi như du lịch dưỡng sinh, nhà ở thân thiện, công nghệ y tế.

4. Phát huy vai trò người cao tuổi trong xã hội, đặc biệt trong giáo dục truyền thống và tư vấn kinh nghiệm.

5. Tăng cường vai trò của Hội Người cao tuổi Việt Nam trong đại diện quyền lợi và kết nối nguồn lực.

Ba trụ cột của mô hình phát triển gồm: người cao tuổi là trung tâm – doanh nghiệp là động lực – Nhà nước là kiến trúc sư thể chế.

Hoàn thiện thể chế và huy động nguồn lực cho “kinh tế bạc”

Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành tập trung hoàn thiện thể chế và xây dựng hệ sinh thái “kinh tế bạc” toàn diện.

Trong đó:

• Bộ Y tế nghiên cứu sửa đổi Luật Người cao tuổi và xây dựng mô hình cơ sở y tế phức hợp, chăm sóc người cao tuổi.

• Bộ Tài chính xây dựng Chiến lược “kinh tế bạc” đến năm 2045.

• Bộ Ngoại giao thúc đẩy hợp tác quốc tế và tổ chức các diễn đàn liên quan.

Cùng với đó là phát triển hạ tầng y tế, hạ tầng số, các công cụ tài chính cho tuổi già, đẩy mạnh xã hội hóa và hợp tác công – tư trong cung cấp dịch vụ.

Biến thách thức già hóa thành cơ hội phát triển

Kết luận hội nghị, Thủ tướng khẳng định già hóa dân số là xu thế tất yếu, điều quan trọng là chủ động thích ứng bằng tư duy đúng, chính sách phù hợp và hành động quyết liệt.

Theo Thủ tướng, mục tiêu là xây dựng hệ sinh thái “kinh tế bạc” bao trùm, bền vững, tạo điều kiện để người cao tuổi tiếp tục đóng góp cho đất nước, đồng thời thụ hưởng tốt hơn thành quả phát triển.

Thủ tướng bày tỏ tin tưởng các thế hệ người cao tuổi Việt Nam sẽ tiếp tục nêu gương và đóng góp tích cực cho sự phát triển của đất nước với phương châm:
“Tuổi cao gương sáng – Già hóa khỏe mạnh – Điểm tựa con cháu – Phát triển non sông – Trí tuệ thâm sâu – Đi đầu kiến quốc.”