Tin nước Mỹ

Washington, D.C. - Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ vừa tổ chức buổi họp báo công khai với sự tham dự của Thứ trưởng Ngoại giao phụ trách Kinh tế Jacob Helberg, nhằm giới thiệu và làm rõ Sáng kiến Pax Silica - một khuôn khổ hợp tác mới về chuỗi cung ứng công nghệ, khoáng sản và năng lực tính toán trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo (AI).

Các bên ký kết Tuyên bố Pax Silica bao gồm Úc, Israel, Nhật Bản, Singapore, Hàn Quốc và Mỹ. (Ảnh: Bộ Ngoại giao Mỹ)

Phát biểu mở đầu, Thứ trưởng Helberg nhấn mạnh Pax Silica đánh dấu lần đầu tiên các quốc gia phối hợp coi năng lực tính toán, silica, khoáng sản và năng lượng là tài sản chiến lược chung, tương tự vai trò của dầu mỏ và thép trong thế kỷ 20. Theo ông, đây là “khoảnh khắc bước ngoặt” khi các đồng minh cùng hành động trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu đang tái cấu trúc sâu sắc nhất kể từ thời kỳ điện khí hóa.

“Nếu thế kỷ 20 vận hành bằng dầu mỏ và thép, thì thế kỷ 21 sẽ vận hành bằng năng lực tính toán và khoáng sản. Pax Silica là nỗ lực để Hoa Kỳ và các đối tác cùng xây dựng những ‘đường ray’ của thế kỷ mới,” ông Helberg khẳng định.

Liên minh mới cho thách thức mới

Sáng kiến Pax Silica hiện có sự tham gia của Hoa Kỳ cùng Nhật Bản, Hàn Quốc, Australia, Vương quốc Anh, Singapore và Israel - những quốc gia sở hữu các hệ sinh thái công nghệ tiên tiến và năng lực đặc thù trong chuỗi giá trị bán dẫn, khoáng sản chiến lược, robot, sản xuất và đổi mới sáng tạo.

Theo Thứ trưởng Helberg, việc hình thành một “liên minh không đồng dạng” phản ánh thực tế rằng những thách thức địa kinh tế và an ninh hiện nay đòi hỏi các cấu trúc hợp tác linh hoạt, được thiết kế riêng cho kỷ nguyên AI. Ông cho biết, trong các chuyến công du gần đây tại châu Á, một thông điệp lặp lại rõ ràng từ các nhà lãnh đạo là: an ninh kinh tế chính là an ninh quốc gia.

Tuyên bố chung Pax Silica không mang tính ràng buộc pháp lý, mà tập trung vào việc thống nhất các “nguyên tắc nền tảng” nhằm định hướng hành động trong giai đoạn triển khai, bao gồm đối thoại chính sách, điều phối chiến lược chuỗi cung ứng và thúc đẩy các dự án đầu tư, đồng đầu tư và liên doanh.

Vai trò của các đối tác và lộ trình mở rộng

Trả lời câu hỏi về vai trò của từng quốc gia, Thứ trưởng Helberg cho biết mỗi đối tác đóng góp những năng lực không thể thay thế: Australia là “siêu cường khoáng sản”, Nhật Bản và Hàn Quốc dẫn đầu trong sản xuất và tinh luyện, Singapore sở hữu hệ sinh thái bán dẫn sâu rộng, trong khi Israel nổi bật về đổi mới công nghệ và khởi nghiệp.

Ông cũng khẳng định Pax Silica không phải một cấu trúc khép kín. Đài Loan, dù không phải thành viên sáng lập, đã tham gia tích cực các phiên thảo luận liên quan đến sản xuất và bán dẫn, đồng thời duy trì đối thoại song phương sâu rộng với Hoa Kỳ. Philippines và một số đối tác khác cũng đang được xem xét cho khả năng tham gia trong thời gian tới, với dự kiến công bố các thành viên mới vào quý I năm sau.

Tránh tư duy “được - mất” trong cạnh tranh chuỗi cung ứng

Trước lo ngại về cạnh tranh nội bộ giữa các quốc gia trong thu hút đầu tư công nghệ cao, Thứ trưởng Helberg nhấn mạnh Pax Silica hướng tới mở rộng năng lực chung, thay vì cạnh tranh “được - mất”. Theo ông, khi một chủ thể hiện kiểm soát khoảng 90% nguồn cung khoáng sản đất hiếm toàn cầu, ưu tiên hàng đầu của các nước tham gia là giảm phụ thuộc và đa dạng hóa chuỗi cung ứng, thay vì cạnh tranh lẫn nhau.

Các khoản đầu tư trong khuôn khổ này sẽ gắn với các thỏa thuận tiêu thụ dài hạn, giúp khu vực tư nhân có cơ sở ra quyết định và hạn chế xung đột lợi ích giữa các nền kinh tế đồng minh.

Kinh tế gắn chặt với an ninh quốc gia

Kết thúc buổi họp báo, Thứ trưởng Helberg khẳng định Pax Silica không chỉ là một sáng kiến kinh tế, mà là điều kiện tiên quyết cho an ninh quốc gia và sự tồn tại chiến lược trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ toàn cầu.

“Kỷ nguyên của việc đánh đổi an ninh để đổi lấy tự do thương mại đã khép lại. Kỷ nguyên phục hưng công nghiệp của Hoa Kỳ và các đối tác đã bắt đầu,” ông nói.

Theo ông, các quốc gia dẫn đầu về AI và công nghệ sẽ nắm giữ lợi thế vượt trội về kinh tế và quân sự trong tương lai. Pax Silica, vì vậy, được kỳ vọng sẽ đặt nền móng cho một trật tự kinh tế - công nghệ mới, nơi các nền dân chủ cùng định hình chuỗi cung ứng chiến lược của thế kỷ 21.