Việt Nam đất nước con người

Chiến thắng ngày 30/4/1975 không chỉ là dấu chấm hết của một cuộc chiến tranh. Đó là điểm kết tinh của tròn 30 năm chiến tranh cách mạng liên tục (1945–1975) – một hành trình mà dân tộc Việt Nam vừa giành độc lập, vừa bảo vệ và hoàn tất thống nhất đất nước.

Nhưng nếu chỉ dừng ở việc gọi tên chiến thắng, chúng ta sẽ bỏ lỡ điều cốt lõi: điều gì đã làm nên chiến thắng, và điều gì tiếp tục bảo chứng cho nó trong thời bình.

Bình minh của dân tộc bắt đầu từ ngày 30/4.

Câu trả lời không nằm ở một khoảnh khắc, mà nằm ở một nền tảng: một hệ tư tưởng có khả năng biến lòng yêu nước thành sức mạnh chính trị có tổ chức. Chủ nghĩa Mác – Lênin, qua sự vận dụng sáng tạo trong tư tưởng Hồ Chí Minh, đã định hình đường lối “độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội”.¹ ² ³

Trong chiến tranh, nền tảng ấy tạo ra năng lực huy động và đoàn kết. Trong hòa bình, nó phải chứng minh năng lực phát triển.

Chính ở đây, mọi tranh luận mang tính phủ nhận đều gặp một rào cản khó vượt qua: thực tiễn phát triển sau 1975, đặc biệt từ Đổi mới 1986 đến nay.

Ngày nay, không khó để bắt gặp những cách diễn giải khác đi về cuộc chiến tranh Việt Nam: nào là “nội chiến”, nào là “xung đột ý thức hệ”.

Những cách gọi đó, nếu nhìn kỹ, đều có một điểm chung — cố gắng tách rời sự kiện khỏi nền tảng tư tưởng đã dẫn dắt nó. Khi làm như vậy, người ta không chỉ viết lại lịch sử; họ đang tìm cách làm suy yếu tính chính danh của con đường mà dân tộc Việt Nam đã lựa chọn.

Nhưng có một thực tế đơn giản mà mọi diễn ngôn đều phải đối mặt: lịch sử không thể bị thay thế bằng cách gọi tên.

Nếu đó chỉ là một “nội chiến”, vì sao nó lại kết thúc bằng việc thống nhất đất nước và chấm dứt hoàn toàn sự can thiệp quân sự từ bên ngoài?

Nếu đó chỉ là “xung đột ý thức hệ”, vì sao nó lại phù hợp với làn sóng giải phóng dân tộc trên toàn thế giới trong thế kỷ XX — một xu thế đã được thừa nhận trong luật pháp quốc tế về quyền dân tộc tự quyết?

Cùng với đó, thực tiễn đã chứng minh, từ chiến thắng vĩ đại ngày 30/4/1975, đất nước đã có những chuyển mình ngoạn mục và dẫn dắt dân tộc bước vào kỷ nguyên vươn mình.

Hãy bắt đầu từ điểm xuất phát. Năm 1975, Việt Nam bước ra khỏi chiến tranh với một nền kinh tế bị tàn phá nặng nề: hạ tầng kiệt quệ, sản xuất đình trệ, thu nhập bình quân đầu người chỉ ở mức rất thấp (dưới 200 USD vào cuối thập niên 1980).⁴

Đầu thập niên 1990, Việt Nam vẫn thuộc nhóm các nước nghèo nhất thế giới, với tỷ lệ nghèo trên 70% dân số.⁵

Từ nền tảng đó, quỹ đạo phát triển hiện nay có thể đo đếm khá rõ.

Quy mô nền kinh tế đã tăng nhanh và liên tục. GDP danh nghĩa của Việt Nam từ mức dưới 20 tỷ USD cuối thập niên 1980 đã đạt khoảng 430–470 tỷ USD vào giai đoạn 2023–2024, đưa Việt Nam vào nhóm khoảng 35–40 nền kinh tế lớn nhất thế giới theo quy mô danh nghĩa, và cao hơn đáng kể nếu tính theo sức mua tương đương (PPP).⁶ ⁷

 Tốc độ tăng trưởng bình quân giai đoạn 1990–2020 duy trì khoảng 6–7%/năm, nằm trong nhóm cao nhất toàn cầu trong số các nền kinh tế đang phát triển.⁸

Cấu trúc kinh tế cũng thay đổi theo hướng hiện đại hóa. Tỷ trọng nông nghiệp trong GDP giảm mạnh, trong khi công nghiệp và dịch vụ tăng nhanh; Việt Nam trở thành trung tâm sản xuất – xuất khẩu quan trọng trong các chuỗi giá trị toàn cầu, đặc biệt ở điện tử, dệt may, giày dép.⁹

Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu năm 2023 vượt 680 tỷ USD, đưa Việt Nam vào nhóm 20 nền kinh tế thương mại lớn nhất thế giới và thuộc nhóm có độ mở cao nhất.¹⁰

Nếu nhìn vào đời sống người dân, chuyển biến còn rõ hơn. Tỷ lệ nghèo đa chiều giảm từ trên 70% đầu thập niên 1990 xuống dưới 5% vào năm 2020 – một trong những mức giảm nhanh nhất thế giới theo đánh giá của Ngân hàng Thế giới.¹¹

Thu nhập bình quân đầu người tăng lên trên 4.000 USD (danh nghĩa) vào năm 2023.¹²

Ở phương diện phát triển con người, Việt Nam đạt chỉ số HDI 0,703 năm 2022, thuộc nhóm quốc gia có mức phát triển trung bình cao; tuổi thọ trung bình trên 73 tuổi; tỷ lệ biết chữ của người trưởng thành trên 95%.¹³ ¹⁴

Trong giáo dục, kết quả PISA cho thấy học sinh Việt Nam có thành tích cao hơn mức trung bình OECD ở nhiều lĩnh vực, bất chấp mức thu nhập còn thấp hơn nhiều nước phát triển.¹⁵

Trên bình diện đối ngoại, Việt Nam từ chỗ bị bao vây, cấm vận đã thiết lập quan hệ ngoại giao với gần như toàn bộ các quốc gia, tham gia hơn 15 hiệp định thương mại tự do, trong đó có các FTA thế hệ mới như CPTPP, EVFTA.¹⁶

Vai trò quốc tế được nâng lên rõ rệt qua việc đảm nhiệm các vị trí tại Liên Hợp Quốc, ASEAN và các cơ chế đa phương.

Những con số này, đặt cạnh điểm xuất phát sau chiến tranh, không chỉ cho thấy tăng trưởng. Chúng cho thấy một quỹ đạo phát triển ổn định, có định hướng và có khả năng thích ứng.

Và chính tại đây, vấn đề bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không còn là một tranh luận trừu tượng mà đang hiển hiện tại sự vươn mình của dân tộc. Nếu nền tảng đó sai, thì quỹ đạo này không thể tồn tại.

Nếu đường lối đó không phù hợp, thì sự chuyển đổi từ một trong những nước nghèo nhất thế giới thành một nền kinh tế quy mô hàng trăm tỷ USD, hội nhập sâu vào hệ thống toàn cầu, là điều khó lý giải.

Do đó, những luận điệu tìm cách tách rời chiến thắng 30/4 khỏi vai trò lãnh đạo của Đảng, hay phủ nhận bản chất của cuộc chiến tranh Việt Nam, đều gặp một vấn đề cơ bản: chúng không giải thích được hiện tại.

Lịch sử có thể bị diễn giải theo nhiều cách, nhưng thực tiễn phát triển là một thước đo khó phủ nhận.

Chính vì vậy, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trước hết là bảo vệ tính nhất quán giữa lịch sử và hiện tại. Nghị quyết 35-NQ/TW (2018) đã đặt nhiệm vụ này ở tầm chiến lược, coi đây là điều kiện để giữ vững ổn định chính trị và định hướng phát triển lâu dài.¹⁷

Trong bối cảnh cạnh tranh thông tin và xung đột nhận thức ngày càng gia tăng, trận tuyến tư tưởng không còn là không gian thứ yếu, mà trở thành một cấu phần của sức mạnh quốc gia.

Các phát biểu gần đây của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu kiên định nền tảng tư tưởng, coi đó là điều kiện để đất nước bước vào “kỷ nguyên vươn mình”.¹⁸

Tổng bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm. Ảnh: HVANND

Kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc Việt Nam, đó là kỷ nguyên phát triển, kỷ nguyên giàu mạnh dưới sự lãnh đạo, cầm quyền của Đảng Cộng sản, xây dựng thành công nước Việt Nam xã hội chủ nghĩa, dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng, văn minh, sánh vai với các cường quốc năm châu.

Mọi người dân đều có cuộc sống ấm no, hạnh phúc, được hỗ trợ phát triển, làm giàu; đóng góp ngày càng nhiều cho hòa bình, ổn định, phát triển của thế giới, hạnh phúc của nhân loại và văn minh toàn cầu. Đích đến của kỷ nguyên vươn mình là dân giàu, nước mạnh, xã hội xã hội chủ nghĩa, sánh vai với các cường quốc năm châu.

Ở cấp độ này, vấn đề không chỉ là bảo vệ quá khứ, mà là bảo vệ quỹ đạo phát triển tương lai.

Nhìn lại, chiến thắng 30/4/1975 không chỉ là một dấu mốc lịch sử. Nó là điểm khởi đầu của một chuỗi kiểm chứng kéo dài đến tận hôm nay: từ chiến tranh đến hòa bình, từ nghèo đói đến phát triển, từ bị cô lập đến hội nhập.

Mọi nỗ lực phủ nhận hay xuyên tạc cuối cùng đều phải đối diện với một thực tế không thể thay đổi — lịch sử đã xác nhận, và thực tiễn đang tiếp tục chứng minh.

Bình minh của dân tộc bắt đầu từ ngày 30/4. Và giữ vững nền tảng tư tưởng của Đảng chính là cách để đảm bảo rằng ánh sáng của bình minh đó không tắt giữa hành trình đi tới tương lai.

Chú thích (Notes)

1.     Karl Marx and Friedrich Engels, The Communist Manifesto (London: Penguin Classics, 2002).

2.     V.I. Lenin, Imperialism, the Highest Stage of Capitalism (Moscow: Progress Publishers, 1964).

3.     Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 4 (Hà Nội: Nxb Chính trị Quốc gia Sự thật, 2011).

4.     World Bank, Vietnam Development Report 2023 (Washington, DC: World Bank, 2023).

5.     World Bank, “Vietnam Overview,” 2023.

6.     IMF, World Economic Outlook Database, 2024.

7.     World Bank Data, GDP (current US$), Vietnam.

8.     World Bank, “Vietnam Overview.”

9.     OECD and World Bank reports on global value chains, Vietnam.

10. Tổng cục Thống kê, “Tình hình kinh tế - xã hội năm 2023.”

11. World Bank, Taking Stock Vietnam Report, 2020.

12. World Bank Data, GNI per capita, Vietnam.

13. UNDP, Human Development Report 2023/2024.

14. Tổng cục Thống kê, Niên giám Thống kê Việt Nam 2022.

15. OECD, PISA 2018 Results.

16. Bộ Ngoại giao Việt Nam, Sách trắng Ngoại giao Việt Nam 2023.

17. Đảng Cộng sản Việt Nam, Nghị quyết số 35-NQ/TW (2018).

18. Tô Lâm, phát biểu trên Báo Nhân Dân, 2024.