leftcenterrightdel

Các đại biểu tham dự hội thảo "Nền công nghiệp Điện ảnh Việt Nam: Phát triển bền vững và mang tính cạnh tranh quốc tế".

 

Thay đổi và hoà nhập để phát triển

Điện ảnh Việt Nam đã có những dấu hiệu của tiềm năng tăng trưởng đáng kể: rất nhiều bộ phim có doanh thu phòng vé tăng cao, các rạp phim, phòng chiếu phim ngày càng mở rộng, các nhà làm phim trong nước đang tạo được ấn tượng trên trường quốc tế. Mặc dù cơ hội, tiềm năng là rất lớn nhưng hiện thực hoá được cơ hội lại là câu chuyện khác. Trong bối cảnh đó, ngày 28/04/2021, Hiệp hội Xúc tiến phát triển Điện ảnh Việt Nam (VFDA), Hiệp hội Điện ảnh Hoa Kỳ (MPA) phối hợp với Viện Ngôn ngữ - Quốc tế học (ILACS) thuộc Trường Đại học Kinh tế TP. HCM (UEH) và Trung tâm Sản xuất và Phát triển Nội dung số (VTV Digital), Đài Truyền hình Việt Nam tổ chức Hội thảo quốc tế với chủ đề: “Nền công nghiệp Điện ảnh Việt Nam - Phát triển bền vững và mang tính cạnh tranh quốc tế”. 

Đây là lần đầu tiên một cuộc hội thảo trực tuyến quốc tế về điện ảnh Việt Nam do VDFA và MPA đồng tổ chức. MPA là Hiệp hội thương mại đại diện cho 6 hãng phim lớn ở Hollywood (Paramount Pictures, Sony Pictures, Universal Pictures, Walt Disney Studios, Warner Bros và Netflix).

Tham dự Hội thảo có PGS TS Nguyễn Thế Kỷ, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Phê bình văn học Nghệ thuật Trung ương, Tổng Giám đốc Đài Tiếng nói Việt Nam; Phó Giáo sư, Tiến sỹ Phan Thanh Bình, Nguyên Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội; Bà Hoàng Thị Hoa, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội; Bà Marie C Diamour, Tổng Lãnh sự Hoa Kỳ tại Tp . Hồ Chí Minh; Đại sứ Phạm Quang Vinh - Nguyên thứ trưởng Bộ Ngoại Giao; Ông Nguyễn Minh Nhựt, Vụ trưởng Vụ Văn hóa Văn nghệ , Ban Tuyên giáo Trung Ương; Bà Nguyễn Phương Hoà, Cục trưởng Cục Hợp tác Quốc tế, Bộ văn hóa, Thể thao và Du lịch; Bà Lý Phương Dung Phó Cục trưởng Cục điện ảnh, Bộ văn hóa, Thể thao và Du lịch. Đồng thời, có sự góp mặt của Bà Văn Thị Bạch Tuyết, Phó đoàn Đại biểu Quốc hội TP. HCM; Ông Hoàng Tùng, Chủ tịch UBND TP. Thủ Đức; Ông Trần Thế Thuận, Giám đốc Sở Văn hóa Thể thao TP. HCM; Bà Nguyễn Thị Ánh Hoa, Giám đốc Sở Du lịch TP HCM; Bà Vũ Thị Thu Thủy, Nguyên Phó Chủ tịch tỉnh Quảng Ninh cùng nhiều nhà làm phim trong nước và sự tham gia trực tuyến của các nhà làm phim, hoạt động điện ảnh Hoa Kỳ.

Phát biểu khai mạc tại hội thảo, Tiến sĩ Ngô Phương Lan - Chủ tịch Hiệp hội Xúc tiến phát triển điện ảnh Việt Nam cho biết, đây là lần đầu tiên, hội thảo trực tuyến quốc tế về điện ảnh Việt Nam được thực hiện. Đánh dấu sự phát triển hợp tác giữa Hiệp hội xúc tiến phát triển điện ảnh Việt Nam (VFDA) và Hiệp hội điện ảnh Hoa Kỳ (MPA). Đồng thời mở ra cơ hội hợp tác giữa các nhà sản xuất phim Việt Nam và các đối tác nước ngoài đặc biệt là các hãng phim Hollywood. Nội dung trọng tâm của hội thảo là đưa ra các quan điểm của các nhà làm phim hiện nay, tư duy toàn cầu và đặc biệt vấn đề bảo vệ thành quả điện ảnh.

 

leftcenterrightdel
Tiến sĩ Ngô Phương Lan – Chủ tịch Hiệp hội Xúc tiến phát triển Điện ảnh Việt Nam phát biểu khai mạc hội thảo

 

Hội thảo muốn hướng tới sự thống nhất trong quan điểm của những người quản lý, người làm phim Việt Nam không chỉ quan tâm điện ảnh là một tác phẩm nghệ thuật mà đó là một ngành công nghiệp thực sự. Muốn điều đó xảy ra, chúng ta phải bắt đầu đồng bộ tất cả các khâu để hướng tới phát triển bền vững và hội nhập quốc tế.

Chủ tịch VFDA Ngô Phương Lan chia sẻ: "Từ trước đến nay ở Việt Nam thường quan niệm điện ảnh chỉ là một ngành nghệ thuật, chỉ là tác phẩm mà thôi. Chúng ta quan tâm đến điện ảnh và muốn phát triển thì phải quan tâm đầy đủ, có nghĩa điện ảnh là ngành kinh tế, là ngành công nghiệp. Hội thảo hôm nay đi vào trọng tâm làm sao xây dựng nền công nghiệp điện ảnh Việt Nam vừa phát triển bền vững và hướng tới có sức cạnh tranh quốc tế".

Đất nước Việt Nam với cảnh quan thiên nhiên xinh đẹp lẫn lịch sử văn hoá lâu đời, chắc chắn sẽ là mảnh đất “màu mỡ” có “điều kiện cần” để điện ảnh phát triển, “điều kiện đủ” còn lại thể hiện ở cơ chế, chính  sách. Cụ thể, nhiều phim Việt mạnh dạn chào sân quốc tế như Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh (được giới thiệu tại Liên hoan phim (LHP) Cannes 2015, đạt giải thưởng Phim hay nhất tại LHP quốc tế Silk Road 2015, đồng thời là đại diện chính thức của Việt Nam tại vòng sơ loại cho hạng mục Phim nói tiếng nước ngoài hay nhất tại Oscar 2017; Người bất tử (tham dự hạng mục Crosscut ASIA ở LHP quốc tế Tokyo); Mắt biếc (đại diện chính thức của Việt Nam tại vòng sơ loại cho hạng mục Phim nói tiếng nước ngoài hay nhất tại Oscar 2021).

Giải thưởng là lát cắt nhưng thông qua đó, có thể thấy được diện mạo chung của điện ảnh Việt trong những năm qua. Đa dạng đề tài, thể loại, kịch bản Việt hóa hay thuần Việt đều ít nhiều có sức thu hút nhất định. Việt Nam đang chuyển đổi rất mạnh mẽ cả hội nhập quốc tế lẫn tăng cường năng lực công nghệ. Công nghiệp điện ảnh có bức phá, có phát triển thì phụ thuộc phần lớn vào những quy định trong cơ chế, chính sách, điều luật. Chính lúc này Hiệp hội điện ảnh Việt Nam phải đưa ra các góc nhìn điện ảnh công nghiệp, tạo ra một tư duy mới, gợi ý khung pháp lý mới góp phần tham mưu cho Quốc hội. Dự kiến Luật Điện ảnh Việt Nam sẽ chính thức được thông qua vào tháng 6 năm 2022. Từ việc hợp tác trong lĩnh vực điện ảnh, mối quan hệ Việt Mỹ cũng được phát triển hợp tác toàn diện. Nhà sản xuất, nhà phát hành trở thành một thành viên trong việc thúc đẩy hợp tác Chính phủ với Chính phủ, Nhân dân với Nhân dân.

 

leftcenterrightdel
   Các diễn giả trao đổi tại hội thảo quốc tế: “Nền công nghiệp điện ảnh Việt Nam – Phát triển bền vững và mang tính cạnh tranh quốc tế”.

 

Cơ hội để điện ảnh Việt Nam “lột xác” trong tương lai khi định hình lại

Hội thảo đã đưa ra những vấn đề mang lại lợi ích cho điện ảnh Việt Nam và các nhà làm phim quốc tế. Cụ thể như xây dựng năng lực sản xuất, cơ chế ưu đãi sản xuất để làm ra những bộ phim có tiếng vang lớn trong nước và quốc tế; tầm quan trọng của bản quyền và các giải pháp xử lý việc khai thác phim không có bản quyền; cách thức giải quyết những vấn đề còn tồn tại và góp phần xây dựng nền công nghiệp điện ảnh phát triển, an toàn và bền vững.

Tiến sĩ Ngô Phương Lan cho rằng, công nghiệp điện ảnh Việt vẫn ở giai đoạn manh nha nhưng không thiếu tiềm năng, cần cởi bỏ khó khăn để thu hút nước ngoài. Nhân dịp Luật Điện ảnh sửa đổi, những ý kiến đóng góp sẽ rất cần thiết để cùng góp phần tạo ra một hành lang pháp lý cập nhật, minh bạch và giúp điện ảnh Việt ngày càng phát triển.

Đại diện Film Group, Giám đốc, cố vấn Nelson Mok cho biết, để phim Việt Nam thành công ở nước ngoài, trước hết phải thành công trong nước. Để làm được điều này thì cần phải có sự quảng bá, có thể thông qua truyền thông nước ngoài. Những thông tin về phòng chiếu ở Việt Nam cần xuất hiện để các nhà làm phim nước ngoài tiếp cận và hiểu được bầu không khí điện ảnh ở Việt Nam. Nhắc lại thành công của phim “Bố già” mới đây không chỉ ở Việt Nam mà còn ở Sinpapore, ông Nelson Mok tin tưởng điện ảnh Việt Nam sẽ thành công hơn nữa trên thị trường quốc tế trong tương lai.

Giá trị thương mại phải đồng hoá với giá trị văn hoá nghệ thuật - Đạo diễn, nhà biên kịch Phan Đăng Di cho rằng, phim Việt phải kể lại câu chuyện của chính chúng ta một cách sắc nét. Phim ảnh không chỉ mang tính giải trí mà qua đó đề cập đến thực tại của xã hội, hơi thở của thời đại, chiều dài của văn hoá lịch sử qua những câu chuyện dung dị. Điện ảnh Việt đang có phần “lạm dụng” giải quyết việc sống còn trước mắt bằng cách mua bản quyền, hoặc chuyển thể nội dung phim từ nước ngoài. Nhưng muốn thu hút khán giả, muốn phim Việt tồn tại thì phải chuẩn bị kịch bản của chính mình, quan tâm đến cách tiếp cận người xem là những vấn đề rất lớn nhưng bằng câu chuyện nhỏ, chạm đúng vào suy nghĩ sâu kín của mỗi người, để khán giả thấy được mình ở trong câu chuyện đó mà đồng cảm, động lòng.

 

leftcenterrightdel

Tổng Lãnh sự Hoa Kỳ tại TP. Hồ Chí Minh bà Marie C. Damour tham gia đóng góp ý kiến tại hội thảo

 

Tại hội thảo, các đại biểu lo lắng về vấn đề bản quyền tại Việt Nam khi nhiều bộ phim trước khi công chiếu đã bị phát lậu trên nền tảng internet, có bộ phim bị độc giả vô tư livestream khi đang chiếu rạp nhưng mức phạt lại quá nhẹ. Từ đó đại biểu đánh giá việc phát lậu có tác động rất mạnh đến nền điện ảnh và cả kinh tế khi bị mất thuế. Hiện nay, có nhiều trang web phát lậu và liên tục đổi tên miền để vi phạm bản quyền, những trang này có lượt truy cập lên đến cả trăm triệu view mỗi tháng. Để các nhà làm phim an tâm, nhiều nhà làm phim đề nghị cần phải có chế tài đủ mạnh để ngăn chặn vấn nạn trên.

Cung tại hội thảo, các nhà biên kịch, nhà sản xuất, nhà làm phim cũng đồng tình về vấn đề tổ chức trường lớp đào tạo nghề làm phim có quy mô, luật điện ảnh về bảo vệ đời sống, kiểm soát chặt chẽ về lao động trong nghề, tư vấn pháp lý, hoàn thuế ở Việt Nam đang còn bị bỏ ngỏ. “Thời gian là tiền, không được đầu tư bài bản, nhìn nhận nghiêm túc, không nghiêm khắc với chính mình thì khó có thể cạnh tranh với các nước khác và thu hút hợp tác nước ngoài” - Đạo diễn Charlie Nguyễn chia sẻ.

Sẽ có rất nhiều đòi hỏi cao, để một lúc nào đó trong tương lai 5-10 năm nữa Việt Nam có được những thuận lợi ban đầu, giúp hiện thực hóa dần ước mơ về một ngành công nghiệp làm phim thật sự nếu chúng ta không tự nhìn nhận các hạn chế còn tồn đọng. Dù ở góc độ nào, mối quan tâm của truyền thông, mạng xã hội và cả khán giả đang xoay quanh điện ảnh là rất lớn. Đây sẽ là một áp lực cho những người đã, đang làm nghề và cả những người chuẩn bị bước vào nghề. Tuy nhiên, bỏ qua tất cả mọi thứ, sự phát triển của các nền tảng trực tuyến, phim chiếu mạng... đang đe dọa đến sự sống còn của điện ảnh, truyền hình, đòi hỏi các nhà sản xuất, nhà làm phim phải có sự thay đổi. Vì loại hình phim ảnh này hiện chưa bị kiểm duyệt quá gắt gao, nên dễ dàng chạm đến nhiều đề tài cấm kỵ trên màn ảnh, kích thích trí tò mò của khán giả.

Vì vậy, thiết nghĩ trong khi chờ đợi bổ sung, sửa đổi Luật Điện ảnh, cơ quan chức năng cần phải có các giải pháp cấp bách để xử lý và ngăn chặn kịp thời việc "vô tư" phát tán phim "bẩn" trên các nền tảng trực tuyến, vốn đang trở thành xu hướng trong thời gian gần đây, ảnh hưởng đến những nhà làm phim chân chính.

Rõ ràng, điện ảnh Việt đang đứng trước nhiều cơ hội và thách thức lớn. Nhưng với sự đồng bộ ở các khâu từ việc hoàn thiện cơ chế, chính sách; nhìn nhận vấn đề đào tạo nghề làm phim bài bản cho đến tập trung tới kịch bản ấn tượng thì một ngành điện ảnh công nghiệp thực sự xảy ra sẽ chỉ là việc của thời gian. Khán giả trong nước được tận hưởng nhiều bộ phim nội địa chất lượng mà bạn bè quốc tế cũng sẽ có dịp trải nghiệm những sản phẩm mang đậm dấu ấn Việt Nam.

Nguyễn Thắng – Kiều Oanh