Hội hữu nghị Việt - Mỹ TP.HCM sẽ kỷ niệm 20 năm ngày thành lập vào ngày 7/8/2022. Chúng tôi hình dung đó là sự bền vững của một cây cầu của sự hiểu biết và chia sẻ. Hàng năm, Hội hữu nghị Việt Mỹ TP.HCM luôn tổ chức các sự kiện nhằm quảng bá, giới thiệu những giá trị Hoa Kỳ tại Việt Nam và ngược lại. 

leftcenterrightdel
Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng và Tổng thống Mỹ Joe Biden (khi ấy là Phó Tổng thống) cùng nâng ly chúc tương lai của Việt - Mỹ. - Ảnh: Đại sứ quán Mỹ tại Hà Nội

Ngoài những hoạt động xã hội - từ thiện như phát học bổng, trao quà tình thương cho những trẻ em hay những gia đình còn khó khăn, bất hạnh, chúng tôi cố gắng duy trì hàng năm 3 sự kiện: Kỷ niệm ngày Độc lập Hoa Kỳ, Hội thảo và Hòa nhạc.

Tại sao Ngày Độc Lập Hoa Kỳ?

Không ít người hỏi: Tại sao Hội tổ chức hàng năm Ngày Độc lập Hoa Kỳ mà không tổ chức vào năm chẵn?

Như chúng ta biết, lịch sử của các nền độc lập bao giờ cũng là lịch sử của các cuộc chiến đấu. Cách đây 245 năm 13 tiểu bang Mỹ đã tuyên bố độc lập sau những cuộc chiến chống lại sự thống trị của đế quốc Anh. 

Giá trị của nền độc lập Hoa Kỳ không chỉ nằm bên trong lãnh thổ nước Mỹ, mà ngay lúc đó, âm vang của Bản tuyên ngôn độc lập Mỹ đã trở thành cảm hứng của nhiều dân tộc thuộc địa khác trên thế giới.

leftcenterrightdel
Hội thảo "20 năm quan hệ Việt Nam - Hoa Kỳ: Nhìn từ góc độ kinh tế" do Liên hiệp các Hội hữu nghị và Hội hữu nghị Việt - Mỹ TP.HCM tổ chức xoay quanh những thành tựu và dự báo phát triển kinh tế - thương mại giữa hai nền kinh tế Việt Nam và Hoa Kỳ

Ngày 2/9/1945, khi tuyên bố thành lập nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, Chủ tịch Hồ Chí Minh của Việt Nam, đã trích dẫn những giá trị bất hủ từ Tuyên ngôn Độc lập Hoa Kỳ: “Tất cả mọi người đều sinh ra có quyền bình đẳng. Tạo hóa cho họ những quyền không ai có thể xâm phạm được, trong những quyền ấy, có quyền được sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc". 

Chính các giá trị phổ quát chung nhân loại đó đã là nền tảng cho những ai tin rằng mối quan hệ giữa Hoa Kỳ - Việt Nam đang phát triển, và tiếp tục phát triển, cho dù có lúc thăng, lúc trầm, thậm chí trong quá khứ từng có một cuộc chiến tranh.

Hội thảo chủ đề

Hội hữu nghị Việt - Mỹ thành phố Hồ Chí Minh chọn mô hình hội thảo với các nội dung liên quan đến văn hóa, giáo dục hay kinh tế.

Năm 2016, Hội thảo “Tương tác thương mại Việt - Mỹ sau năm 2016” với sự góp mặt của hơn 200 đại biểu, xoay quanh những dự báo phát triển  kinh tế - thương mại giữa hai nền kinh tế Việt Nam và Hoa Kỳ đã gây được nhiều tiếng vang. “Đây là hoạt động thường niên của Hội Hữu Nghị Việt - Mỹ, một tổ chức ngoại giao nhân dân, tại thành phố HCM, nhằm cổ vũ quan hệ thương mại và đầu tư giữa hai nước,” bản tin Bloomberg ngày 22/12/2016 đã đưa tin. 

Hầu hết các diễn giả là những “người trong cuộc” qua từng bước ngoặt của quan hệ giao thương giữa hai quốc gia Việt Nam - Hoa Kỳ, như bà Mary Tarnowka, nguyên Tổng lãnh sự Mỹ tại thành phố HCM (nay là Chủ tịch Amcham Việt Nam); Ông Lê Quốc Ân, nguyên Chủ tịch Tập đoàn Dệt may Việt Nam, người đột phá thị trường Mỹ cho hàng dệt may Việt Nam ngay sau Hiệp định thương mại song phương (BTA) được ký năm 2000, tiến sĩ Huỳnh Thế Du, thuộc chương trình giảng dạy kinh tế Fulbright.

Tiếp theo thành công của Hội thảo kinh tế, năm 2017, nhân kỷ niệm 15 năm thành lập Hội hữu nghị Việt - Mỹ TPHCM, Hội đã tổ chức thành công Hội thảo về “giáo dục khai phóng-mô hình Hoa Kỳ” với mong muốn lan tỏa tinh thần giáo dục nền tảng của xã hội Hoa Kỳ từ những ngày đầu độc lập. Như ông Huỳnh Minh Thiện, nguyên chủ tịch Liên hiệp hữu nghị Thành phố Hồ Chí Minh nói: “Chủ đề của Hội thảo nói lên sự phát triển của quan hệ Việt - Mỹ từ góc nhìn giáo dục, cũng tạo khác biệt so với những kỳ Hội thảo trước vốn có góc nhìn quan hệ kinh tế - thương mại.Tuy vậy, tôi nghĩ rằng, Ban tổ chức hội thảo, không chỉ muốn đi tìm sự khác biệt mang tính quảng bá, mà sự ảnh hưởng của giáo dục giữa Hoa Kỳ và Việt Nam mới thực sự có ý nghĩa, nếu không muốn nói là có ý nghĩa nhất, trong quan hệ giữa hai nước.” 

Đây cũng là hoạt động mà Hội sẽ cố gắng duy trì hoạt động này sau thời kỳ dịch Covid-19 với nhiều chủ đề đa dạng hơn về văn hóa, nghệ thuật, giao lưu nhân dân, và sử dụng công nghệ hội thảo trên nền tảng kỹ thuật số.

Hòa nhạc giao lưu 

Nằm trong một chuỗi sự kiện kỷ niệm sinh nhật lần thứ 17 của Hội, buổi hòa nhạc “Đêm nhạc giao hưởng hữu nghị Việt - Mỹ” tại Nhà hát Thành phố với sự tham gia của các nghệ sĩ Việt Nam và Hoa Kỳ cùng Dàn nhạc Giao hưởng của Nhà hát Giao hưởng Nhạc Vũ kịch TP.HCM, dược tổ chức vào 28/10/2017. Sự kiện này, một lần nữa, đánh dấu sự trưởng thành của Hội, bởi vì  không có gì mang lại cảm thông và chia sẻ  hơn là âm nhạc.

“Chúng tôi tin rằng buổi hòa nhạc này thay cho tất cả lời muốn nói về hòa bình, sự tha thứ , hạnh phúc và tương lai.”, bác sĩ Nguyễn Thị Ngọc Phượng phát biểu khai mạc đêm giao hưởng.

Gần một tháng sau đó, tối 16/11/2017 tại thính đường nhạc viện Đại học Bắc Texas (University of Northern Texas: UNT), nhạc trưởng Trần Vương Thạch, Giám đốc Nhà hát giao hưởng Thành phố Hồ Chí Minh, đã chỉ huy buổi hòa nhạc hữu nghị Việt - Mỹ, trong khuôn khổ kỷ niệm 15 năm thành lập Hội Hữu Nghị Việt - Mỹ Thành phố Hồ Chí Minh. Nghệ sĩ đàn tranh số 1 Việt Nam Hải Phượng tham gia dàn nhạc và giới thiệu về đàn tranh, và độc huyền cầm Việt Nam với sinh viện và khán giả Hoa Kỳ. Bản concerto “Việt Nam - những cánh đồng bất tận” của nhạc sĩ Đinh Lăng lấy cảm hứng từ những cánh đồng lúa Việt Nam và những thay đổi ở nông thôn Việt Nam từ quá khứ đến hiện tại. Tác phẩm thứ hai của đêm diễn là Serenade dành cho đàn dây của nhạc sĩ Hoàng Cương, chủ yếu viết về tuổi thơ ở vùng quê Việt Nam. Thông điệp của nhạc sĩ là “khi buồn hãy nghĩ đến tuổi thơ và nỗi buồn sẽ qua đi.”

Nhạc viện UNT là trường nhạc lớn nhất Hoa Kỳ về số lượng sinh viên, đứng thứ 15 về chất lượng, riêng ngành jazz được xếp hạng nhất toàn liên bang. Đêm nhạc hữu nghị tại UNT thu hút 1.000 thính giả, đã góp phần giới thiệu âm nhạc Việt Nam đến giới hàn lâm âm nhạc Hoa Kỳ.

Nhưng đêm diễn mà Hội hữu nghị Việt - Mỹ để lại ấn tượng nhất cho đến nay chính là vở nhạc kịch Truyện Kiều, lần đầu tiên công diễn theo đề nghị của Hội nhằm kỷ niệm 25 năm thiết lập quan hệ ngoại giao giữa Việt Nam và Hoa Kỳ , ngay trong “khung cửa hẹp” của đại dịch Covid-19, đêm 24/7/2020. Đó chính là đêm diễn để cùng vinh danh những giá trị lịch sử của một nền ngoại giao đặc biệt- nền ngoại giao Việt Nam - Hoa Kỳ.”Đặc biệt vì đó là một mô hình biến đổi trạng thái giữa chiến tranh và hòa bình, giữa thù hận và tha thứ, giữa ghi nhớ và lãng quên, một nền ngoại giao đã được thử thách và một phần tư thế kỷ của nó đã nói lên tất cả” bác sĩ Nguyễn Thị Ngọc Phượng nói, mở màn cho đêm diễn nhiều xúc cảm này.

Tháng 7, năm 2015 chính Tổng thống Hoa Kỳ Joe Biden (khi đó còn là Phó Tổng thống) khi tiếp Tổng Bí Thư Nguyễn Phú Trọng đã “lẩy” Kiều với hai câu thơ ca ngợi hiện tại:

“Trời còn để có hôm nay

Tan sương đầu ngõ vén mây giữa trời”

Và Tổng thống Barack Obama khi thăm Việt Nam năm 2018 cũng đã trích Kiều để kết thúc diễn văn của mình:

“Rằng trăm năm cũng từ đây 

Của tin còn một chút này làm ghi”…

Với đêm diễn nhạc kịch, chúng ta trở lại với Truyện Kiều với một hình thức khác, nhưng nội dung nhân văn,tình yêu, tình bạn của nó vẫn vang lên như một thông điệp bao trùm tất cả thời đại.

Các hoạt động giao lưu Việt Mỹ 

Ngoài 3 hoạt động hàng năm nêu trên, Hội đã duy trì các hoạt động giao lưu hữu nghị khác như: 

Tiếp đoàn “Cựu chiến binh vì Hòa bình” (VFP), mục đích các chuyến thăm là tìm hiểu lịch sử, đất nước và con người Việt Nam sau chiến tranh, gặp gỡ cựu chiến binh của Việt Nam và thăm các nạn nhân và gia đình nạn nhân chất độc da cam, cơ sở chăm sóc nạn nhân chất độc da cam và một số địa điểm bị nhiễm chất độc da cam và làm việc với Hội nạn nhân chất độc da cam tại Thành phố Hồ Chí Minh và các tỉnh thành trong cả nước.

Tiếp đoàn “Cựu chiến binh Mỹ tham chiến tại Việt Nam” (VVA): mục đích chuyến thăm của đoàn là thực hiện “Chương trình Sáng kiến Cựu chiến binh” (Veterans Initiative Program - VIP) cung cấp thông tin, hồ sơ về bộ đội ta hy sinh, mất tích trong chiến đấu; trao đổi ý kiến với các cơ quan liên quan của ta về tiến trình giải quyết vấn đề người mất tích (MIA) của cả hai phía, tình hình Việt Nam và quan hệ Việt - Mỹ. Từ năm 1993 đến nay, chương trình VIP của VVA đã cung cấp cho phía ta gần 300 bộ hồ sơ liên quan tới hơn 11.000 trường hợp bộ đội ta hy sinh trong kháng chiến chống Mỹ, giúp ta tìm kiếm, quy tập hài cốt của gần 1500 liệt sĩ. 

leftcenterrightdel
Ban chấp hành Hội Hữu nghị Việt Mỹ TP.HCM ghi sổ tang tại lễ viếng cố Thượng nghị sĩ John McCaine ở TP.HCM

Hội cùng Liên hiệp tiếp đoàn “Dự án 2 phía” - Mỹ (Two sides project – 2SP) là những người con của tử sĩ Mỹ trong chiến tranh tại Việt Nam. Tại buổi giao lưu, các con của liệt sĩ Việt Nam và tử sĩ Mỹ đã có dịp chia sẻ những câu chuyện về gia đình, bày tỏ sự đồng cảm với những mất mát, chia sẻ sâu sắc với nhau và thể hiện mong muốn khép lại quá khứ đau thương, giúp đỡ lẫn nhau để cùng hướng đến tương lai hợp tác tốt đẹp hơn.

leftcenterrightdel
Hội thảo Giáo dục khai phóng - Mô hình Hoa Kỳ nhân kỷ niệm 15 năm thành lập Hội Hữu nghị Việt - Mỹ Tp. HCM

Tiếp đoàn học sinh trường trung học Trinity NYC: Hội cùng Liên hiệp đã thường xuyên đón đoàn học sinh từ trường Trung học Trinity (New York) sang giao lưu, tìm hiểu truyền thống, lịch sử, đất nước, con người Việt Nam. Hội thường tổ chức các buổi giao lưu ấm cúng và tươi vui giữa các em học sinh các trường Trung học tại TP.HCM và các em học sinh của đoàn. Từ cuộc giao lưu này, đã có nhiều tình bạn đẹp được phát triển qua đó thêm phần thắt chặt mối quan hệ hữu nghị giữa Việt Nam và Hoa Kỳ.

leftcenterrightdel
Vở nhạc kịch Truyện Kiều nhân kỷ niệm 25 năm thiết lập quan hệ ngoại giao giữa Việt Nam và Hoa Kỳ để cùng vinh danh những giá trị lịch sử của một nền ngoại giao đặc biệt - nền ngoại giao Việt Nam - Hoa Kỳ

Trên cây cầu của hữu nghị, hiểu biết và chia sẻ, Hội hữu nghị Việt Mỹ TP.HCM sẽ cùng bước những bước can đảm vào tương lai. Tất nhiên dù dài, ngắn khác nhau, các bước đi qua cây cầu hữu nghị đó cũng còn ở mức khởi đầu.

TS. Trần Ngọc Châu

(Phó chủ tịch Hội Hữu Nghị Việt - Mỹ TP.HCM)