leftcenterrightdel

Tàu tuần duyên Munro của Mỹ (trên) tuần tra, diễn tập chung với tàu của tuần duyên Nhật Bản - Ảnh: TUẦN DUYÊN MỸ

"Lực lượng Tuần duyên Mỹ đã có cam kết với Bộ tư lệnh khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Chúng tôi đang trong quá trình xây dựng chương trình đóng tàu lớn nhất kể từ Thế chiến thứ II", nữ đô đốc Fagan nhấn mạnh trong một hội nghị về an ninh hàng hải tại Hawaii ngày 8-9.

Bà Fagan, người từng là chỉ huy Tuần duyên Mỹ tại khu vực Thái Bình Dương, nhấn mạnh Tuần duyên Mỹ đang hướng tới việc tăng cường năng lực thông qua việc đóng thêm các tàu mới.

Theo bà, hơn 100 tàu tuần duyên đã được biên chế, trong đó có 25 tàu tuần tra xa bờ, 64 tàu tuần tra tốc độ cao có khả năng hoạt động tới 16.000km.

"Những điều này sẽ giúp chúng tôi mở rộng khả năng can dự và hợp tác trên khắp Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương theo cách chưa từng có tiền lệ", phó tư lệnh Tuần duyên Mỹ khẳng định.

Ngoài nạn đánh bắt cá bất hợp pháp, tình trạng không kiểm soát và không báo cáo (IUU), sự hiện diện của Tuần duyên Mỹ còn nhằm đối phó với "tác nhân xấu" tại châu Á, theo bà Fagan.

Hiện Mỹ đã thiết lập đội tàu tuần duyên phản ứng nhanh tại đảo Guam và củng cố quan hệ với lực lượng tuần duyên của các đảo quốc Thái Bình Dương, Nhật Bản và vùng lãnh thổ Đài Loan.

leftcenterrightdel

Tàu tuần duyên Munro diễn tập với tàu của tuần duyên và cơ quan bảo vệ ngư nghiệp Philippines vào cuối tháng 8-2021 - Ảnh: TUẦN DUYÊN MỸ

Chuẩn đô đốc Hải quân Mỹ Blake Converse, phó tư lệnh Hạm đội Thái Bình Dương của Mỹ, nhận xét IUU không đơn thuần là vấn đề dân sự mà nó còn liên quan đến ngoại giao, an ninh và chính trị vì có yếu tố nhà nước.

Ông khẳng định chống IUU là một phần trong chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương mà Mỹ đang thực hiện.

Theo ông Converse, Mỹ sẽ giúp các quốc gia nhỏ và thiếu nguồn lực chống lại hành vi "săn mồi" trên biển, ám chỉ Trung Quốc và đội tàu cá khổng lồ của nước này, bao gồm các tàu dân quân biển ngụy trang thành tàu cá.

Chuẩn đô đốc Mỹ khẳng định Washington sẽ chia sẻ thông tin với những đảo quốc nhỏ bé và một số quốc gia khác, để các nước có thể chống lại "các tàu thuyền, đội tàu đánh cá được nhà nước bảo trợ đang đe dọa các tàu đánh cá nước khác".

"Mặc dù hải quân có thể không phải là thứ đầu tiên mọi người thường nghĩ tới khi nói đến chống IUU, tôi cam đoan với các bạn rằng chúng tôi đang rất đầu tư vào nhiệm vụ này", ông Converse khẳng định trong hội nghị ngày 8-9.

Các phát ngôn của giới tướng lĩnh Mỹ được xem là đáng chú ý trong bối cảnh Luật an toàn giao thông hàng hải sửa đổi của Trung Quốc vừa có hiệu lực hôm 1-9.

Theo luật này, các tàu thuyền nước ngoài khi đi vào "vùng lãnh hải của Trung Quốc" phải khai báo thông tin, bao gồm cả tàu quân sự nếu Bắc Kinh cho rằng tàu này đe dọa an ninh hàng hải.

Hải quân Mỹ đã có câu trả lời cho luật này hôm 8-9 bằng việc đưa tàu chiến tiến vào vùng nước 12 hải lý xung quanh một thực thể bị Trung Quốc chiếm đóng phi pháp trên Biển Đông.

Sự kết hợp giữa hải quân và tuần duyên Mỹ dựa trên nền tảng là "Chiến lược ba lực lượng hàng hải" được công bố hồi tháng 12-2020. 

Giới quan sát tin rằng đây là giải pháp đối phó với chiến thuật vùng xám mà Trung Quốc đã sử dụng để thúc đẩy yêu sách vô lý trên Biển Đông.

Các tàu chiến của Mỹ đã nhiều lần thách thức yêu sách của Trung Quốc và dẫn đến tâm lý lo ngại tại khu vực Đông Nam Á, sợ bị cuốn vào cạnh tranh Mỹ - Trung và bị buộc phải chọn phe.

leftcenterrightdel

Tàu tuần duyên Munro (WMSL-755) diễn tập tiếp nhiên liệu với tàu chiến của Lực lượng phòng vệ biển Nhật Bản (ảnh lớn) và tuần duyên Philippines (ảnh nhỏ) cho thấy tiềm năng phối hợp đa dạng của tuần duyên Mỹ tại Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương - Ảnh: Hải quân Mỹ

Vì sao là tuần duyên?

Trước sự cứng rắn ngày càng tăng của Trung Quốc, các chỉ huy tuần duyên Mỹ đã tuyên bố sẽ sát cánh cùng các nước Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Trong cuộc họp báo với truyền thông châu Á ngày 3-9, phó đô đốc Michael F. McAllister - chỉ huy tuần duyên Mỹ tại Thái Bình Dương - đã cảnh báo về sự bất ổn và xung đột tiềm tàng nếu Trung Quốc thực thi luật an toàn giao thông hàng hải 2021 trong các vùng biển gần nước này.

Đây không phải là lần đầu tiên các chỉ huy tuần duyên Mỹ nói về những hành động đi ngược lợi ích quốc tế của Trung Quốc. Trong cuộc họp báo ngày 29-7, đô đốc Karl L. Schultz - tư lệnh Lực lượng tuần duyên Mỹ - đã nói về "các nhân tố khu vực đã hạ gục các tàu cá ở những vùng biển tranh chấp", về "những dải cát nhỏ trên biển nay đã được bồi đắp thành những hòn đảo có năng lực quân sự và hệ thống phòng thủ".

Đô đốc Schultz khẳng định tuần duyên Mỹ có thể đóng vai trò thúc đẩy mô hình quản trị hàng hải hiện đại dựa trên luật lệ, tuân thủ các nguyên tắc và luật pháp quốc tế.

Phó đô đốc McAllister cho biết vai trò chính của lực lượng tuần duyên là cố gắng đóng góp vào sự ổn định và an ninh của khu vực và khẳng định tuần duyên có những đặc trưng cho phép lực lượng này thực hiện các mục tiêu trên một cách hiệu quả.

"Đầu tiên, tuần duyên là một nhánh của lực lượng vũ trang Mỹ nên có thể tích hợp hoạt động với các nhánh khác của quân đội. Mặt khác tuần duyên còn là một lực lượng chấp pháp, cho phép phối hợp với các nước trong bảo vệ môi trường biển, chống tội phạm trên biển, thực thi các hiệp định nghề cá, giải quyết nạn buôn lậu người..." - ông McAllister nói.

Theo ông McAllister, các đặc tính trên cho phép tuần duyên Mỹ tương tác với cả hải quân và lực lượng tuần duyên của các nước Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Trong một bài viết trên trang web của Viện Brookings (Mỹ), đại tá tuần duyên Michael Sinclair lưu ý phần lớn các nước đối tác và đồng minh của Mỹ không quan tâm đến việc xây dựng lực lượng hải quân kiểu Mỹ. Thay vào đó, các nước này, bao gồm những nước ven Biển Đông, lo lắng về việc không thể quản lý và bảo vệ các vùng biển một cách hiệu quả.

Theo ông Sinclair, Trung Quốc đang sử dụng "mọi biện pháp dưới ngưỡng chiến tranh" để đạt được các mục tiêu chiến lược. Do đó, nếu bỏ qua hợp tác và hỗ trợ tuần duyên các nước, thế trận quốc phòng trên biển của Mỹ sẽ mất đi sự toàn diện.

Với việc Mỹ đã rút quân khỏi Afghanistan, hoạt động của hải quân và thủy quân lục chiến được dự báo sẽ dồn sang khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương trong thời gian tới.

Tuy nhiên, một trong những vướng mắc hiện nay là tuần duyên Mỹ vẫn trực thuộc Bộ An ninh nội địa Mỹ thay vì Bộ Quốc phòng. Tư lệnh của lực lượng này cũng không phải là thành viên có quyền biểu quyết trong Hội đồng tham mưu trưởng liên quân. Đã có nhiều tiếng nói kêu gọi thay đổi điều này để tăng cường hơn nữa vai trò cũng như sự quan tâm, phân bổ ngân sách từ Quốc hội Mỹ.