leftcenterrightdel
Khu phức hợp Đại sứ quán Mỹ mới toạ lạc ở quận Cầu Giấy, có diện tích 39.000m², và có vốn đầu tư 1,2 tỷ USD nhìn từ trên cao

Trong chuyến thăm Việt Nam tháng 8 năm nay, Phó Tổng thống Mỹ Kamala Harris đã chứng kiến lễ ký thỏa thuận thuê đất phục vụ việc xây khu phức hợp Đại sứ quán Mỹ mới - biểu tượng cho quan hệ đối tác của hai nước. Đây là hoạt động nằm trong khuôn khổ chuyến thăm Việt Nam kéo dài 3 ngày (24-26/8) của Phó Tổng thống Mỹ Harris, quan chức cấp cao nhất trong chính quyền Tổng thống Joe Biden từng đến Việt Nam kể từ thời điểm chuyển giao chính quyền mới ở Mỹ.

Sau khi Mỹ và Việt Nam bình thường hóa quan hệ ngoại giao vào năm 1995, Chính phủ Việt Nam đã cam kết dành cho Mỹ một địa điểm xây dựng khu phức hợp đại sứ quán tại Hà Nội. Tiếp tục phát huy trên nền tảng quan hệ đối tác ngày càng phát triển giữa hai quốc gia, Việt Nam và Mỹ đã đạt được thỏa thuận về địa điểm hiện tại cho trụ sở mới của đại sứ quán vào năm 2019. Đầu năm nay, UBND TP Hà Nội chấp thuận cho Mỹ thuê địa điểm này và ban hành quyết định cho thuê đất.

Theo Đại sứ quán Mỹ tại Việt Nam, khu phức hợp Đại sứ quán Mỹ dự kiến xây dựng tại Hà Nội có tổng ngân sách 1,2 tỷ USD, quy mô 39.000m2 trên khu đất có tổng diện tích 3,2 hecta. Tọa lạc trên một đại lộ năng động, khu phức hợp này nằm giữa không gian thành phố nhộn nhịp và công viên Cầu Giấy yên bình trên khu đất có 4 mặt tiền, thuộc phường Yên Hoà, quận Cầu Giấy. Mặt sau của khu đất là Công viên Cầu Giấy, hai bên là trụ sở báo Lao Động; toà nhà FPT vừa khánh thành và gần các trường đại học uy tín. 

Đây dấu mốc quan trọng trong quan hệ ngoại giao giữa Mỹ và Việt Nam, khu phức hợp Đại sứ quán Mỹ là một không gian đô thị hiện đại thể hiện văn hóa và hòa quyện sức sống của thành phố với sự thanh bình của thiên nhiên. Trụ sở mới của cơ quan ngoại giao của Mỹ tại Hà Nội được đặt ở một vị trí có thể hỗ trợ và trở thành biểu tượng của sự hợp tác, tình hữu nghị, và phát triển cho nhiều năm tới.

Đơn vị phụ trách kiến trúc là Tập đoàn EYP Architecture & Engineering (EYP), có trụ sở tại Washington, D.C. mong muốn thiết kế của Đại sứ quán sẽ trở thành một biểu tượng vững chắc của mối quan hệ quan trọng giữa Mỹ và Việt Nam. Thiết kế tòa nhà lấy cảm hứng từ Vịnh Hạ Long, nơi nổi tiếng với vùng biển lung linh và hàng nghìn đảo đá vôi cao chót vót. Vật liệu xây dựng thể hiện cách tiếp cận ngoại giao minh bạch và hướng tới tương lai của Mỹ. Đại sứ quán Mỹ tại Việt Nam cho biết, trụ sở Đại sứ quán mới sẽ là minh chứng cho sự tiên phong về tính bền vững môi trường và khả năng thích ứng với khí hậu. Các trang thiết bị nội thất sẽ đảm bảo yếu tố có lợi cho sức khỏe và tiết kiệm năng lượng thông qua sử dụng các chất liệu bền vững có tỷ lệ thành phần vật liệu tái chế cao, ít phát thải carbon và lượng hợp chất hữu cơ dễ bay hơi (VOC) thấp. 

leftcenterrightdel
Toạ lạc trên một đại lộ năng động, khu phức hợp này nằm giữa không gian thành phố nhộn nhịp và công viên Cầu Giấy yên bình trên khu đất có 4 mặt tiền, thuộc phường Yên Hoà, quận Cầu Giấy. Mặt sau của khu đất là Công viên Cầu Giấy, hai bên là trụ sở báo Lao Động; toà nhà FPT vừa khánh thành và gần các trường đại học uy tín

Vụ Điều hành các Trụ sở ở Nước ngoài (OBO) và Bộ Ngoại giao Mỹ cam kết sẽ đáp ứng các tiêu chuẩn cao về môi trường và tính bền vững ở Hà Nội và trên khắp thế giới, phát huy các thành tựu trong lĩnh vực này trong nhiều thập kỷ qua. Một điểm đáng chú ý trong các dự án xây dựng đại sứ quán Mỹ mới chính là tính bền vững. Ngoại giao xanh từ lâu đã luôn nằm trong các tài liệu của OBO, cũng như xuất hiện trong hầu hết mô hình của các toà nhà đại sứ quán.

leftcenterrightdel
Thiết kế toà nhà lấy cảm hứng từ Vịnh Hạ Long, nơi nổi tiếng với vùng biển lung linh và hàng nghìn đảo đá vôi cao chót vót. Vật liệu xây dựng thể hiện cách tiếp cận ngoại giao minh bạch và hướng tới tương lai của Mỹ

Đây cũng được ghi nhận là nỗ lực giải quyết biến đổi khí hậu của Hoa Kỳ, khi các thiết kế đều bao gồm hệ thống năng lượng mặt trời cùng với xử lý nước thải tại chỗ. Các thiết kế cho nhiều khu vực khác cũng tích hợp hệ thống thu nước mưa, với các hệ thống đều đạt tiêu chuẩn "net-zero water".

Thiết kế cảnh quan của khu phức hợp đại sứ quán cũng lấy cảm hứng từ truyền thống nông nghiệp trồng trọt và sản xuất lúa gạo, như địa hình của đồng bằng sông Mekong và đồng bằng sông Hồng, và có sự kết nối với lịch sử vốn có của khu vực mà khu phức hợp tọa lạc, nơi vốn một cánh đồng lúa hồi đầu những năm 2000.

Trên website chính thức, EYP cho biết các hoạt động ngoại giao của đại sứ quán mới sẽ được tổ chức trong khu nhà với mặt tiền chạy dọc theo đường lớn, còn khu vực dân sự sẽ được thiết kế với tầm nhìn ra công viên Cầu Giấy. Bản thuyết minh về công trình cho thấy với tầm nhìn ra công viên, sân thượng trên cao có mái che chắn nắng mưa là không gian an toàn và đảm bảo cho việc tổ chức các bữa tiệc chiêu đãi. Mái che được trang bị thêm một số quạt trần có thiết kế hiện đại. Khu vực này cũng được bố trí thêm cây xanh và một số tác phẩm nghệ thuật sắp đặt làm sống động không gian. 

Những khoảng sân được đặt ở vị trí chiến lược mang đến những giây phút kết nối và thư giãn cho nhân viên Đại sứ quán, đồng thời cho phép ánh sáng vào không gian văn phòng xung quanh. 

Được biết, trụ sở mới của Đại sứ quán Việt Nam tại Washington D.C cũng được cho thuê 99 năm và nằm gần khu Ngoại giao đoàn (Embassy Row), nơi đặt trụ sở của rất nhiều trong số 175 đại sứ quán và phái đoàn ngoại giao nước ngoài ở Washington.

Trụ sở Đại sứ quán Mỹ ở Việt Nam đắt nhất thế giới

Từ năm 1999, Mỹ đã triển khai chương trình xây dựng đại sứ quán các nước (Capital Security Construction Program), ước tính trị giá 21 tỷ USD. Mục tiêu chính của chương trình này là cung cấp môi trường làm việc an toàn cho nhân viên, và hầu hết tập trung xây dựng các cơ sở đại sứ quán thay thế.

Chương trình được ra mắt sau sự kiện 2 vụ đánh bom xảy ra gần như cùng lúc tại Đại sứ quán Mỹ ở Tanzania và Kenya ngày 7/8/1998. Năm 2001, Vụ Điều hành các Trụ sở ở Nước ngoài (OBO) trực thuộc Bộ Ngoại giao Mỹ đã tiến hành cải cách cơ cấu nhằm đáp ứng hoạt động của chương trình xây dựng đại sứ quán này.

Năm 2010, cựu Ngoại trưởng Mỹ John Kerry, khi ấy là Chủ tịch Ủy ban Đối ngoại Thượng viện Mỹ đã ký ban hành Đạo luật An ninh và Thiết kế Đại sứ quán, tập trung cho chương trình thiết kế đại sứ quán. Luật này cũng sẽ khuyến khích các hoạt động xây dựng thân thiện với môi trường, sử dụng nghiên cứu sáng tạo để áp dụng các ý tưởng mới, giải pháp hiệu quả về chi phí và công nghệ cho tất cả các cơ sở mới.

leftcenterrightdel
Đại sứ quán mới của Mỹ pử Beirut, Lebanon

Hiện nay, tòa đại sứ lớn nhất của Mỹ trên thế giới nằm ở thủ đô Baghdad của Iraq. Tọa lạc trên khu đất rộng 42 ha, đây cũng là tòa đại sứ lớn nhất thế giới, và gấp khoảng 5 lần tòa sứ quán Mỹ ở Yerevan, vốn là cơ sở ngoại giao lớn thứ 2 của Mỹ ở nước ngoài. Tổ hợp tòa sứ quán ở Baghdad có chi phí xây dựng lên đến 750 triệu USD. 

Tòa đại sứ Mỹ lớn thứ 2 thế giới là ở thủ đô Yerevan của Armenia. Được hoàn thành vào năm 2005, công trình này tọa lạc trên khu đất rộng gần 90.000 m2. Đại sứ quán lớn thứ 3 của Mỹ trên thế giới là ở Bắc Kinh, Trung Quốc. Tòa nhà cao 8 tầng nằm trên 46.000 m2, có tổng chi phí 434 triệu USD.

leftcenterrightdel
Toà Đại sứ quán Mỹ tại Bắc Kinh, Trung Quốc

Đặc biệt, không phải là tòa đại sứ Mỹ lớn nhất, nhưng đại sứ quán Mỹ ở London, Anh có mức chi phí xây dựng 1 tỷ USD, đây hiện đang là tòa sứ quán đắt nhất của Mỹ từng được xây dựng trên thế giới.

leftcenterrightdel
Toà đại sứ Mỹ tại London, Anh có chi phí 1 tỷ USD

Có thể thấy, với mức đầu tư xây dựng lên đến 1,2 tỷ USD, tòa đại sứ Mỹ xây dựng tại Việt Nam sẽ trở thành tòa sứ quán đắt nhất trên thế giới, lớn hơn tòa ở Anh 200 triệu USD, hơn 500 triệu USD so với toàn ở Baghdad, đặc biệt có giá trị gấp gần 3 lần so với tòa sứ quán của Mỹ tại Trung Quốc.

Xứng tầm quan hệ

Vì sao Mỹ lại đầu tư xây dựng tòa đại sứ tại Việt Nam có giá trị lớn nhất so với các tòa quán sứ của Mỹ đã từng xây dựng trên thế giới? Phát biểu về mối quan hệ giữa 2 bên, Phó Tổng thống Mỹ Kamala cho rằng, Đông Nam Á nói chung và Việt Nam nói riêng có tầm quan trọng đặc biệt là ý nghĩa đối với Mỹ. Việc Mỹ đã ký thỏa thuận thuê đất xây dựng đại sứ quán mới tại Hà Nội lên đến 99 năm là bằng chứng cho cam kết lâu dài của Mỹ đối với mối quan hệ hợp tác với Việt Nam. 

Giải mã về việc đầu tư xây tòa đại sứ có giá trị 1,2 tỷ USD tại Việt Nam, Đại sứ Phạm Quang Vinh, nguyên Thứ trưởng Bộ Ngoại giao, cựu Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Việt Nam tại Mỹ, cho biết, khi một nước quyết định đầu tư xây dựng tòa đại sứ thì đó không chỉ là một tòa nhà. Đại sứ quán thể hiện Việt Nam quan trọng thế nào trong hợp tác của Mỹ với cả khu vực và với Việt Nam. "Phải đủ tầm quan hệ hai nước, vị thế khu vực, thì Hoa Kỳ mới quyết định ưu tiên về chính sách đối ngoại và đầu tư lớn vào đây" - Đại sứ Phạm Quang Vinh nhận xét - “ Quan hệ hai nước cả về song phương hay về vấn đề gắn kết với khu vực đều chứng tỏ Mỹ cần phải có một bộ máy, bao gồm cả tòa nhà lớn hơn, đủ để thực hiện nhiệm vụ quan trọng hơn do đà quan hệ hai nước đã tạo ra”.

Theo Forbes, thời gian gần đây, đối tác thương mại có kim ngạch song phương với Mỹ tăng nhanh nhất là Việt Nam. Kim ngạch song phương trong 6 tháng đầu năm 2021 của Việt Nam với Hoa Kỳ tăng hơn 50% so với cùng kỳ 2019. Theo báo cáo của Bộ Công thương Việt Nam, trong 6 tháng đầu năm 2021, Mỹ là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam với tổng giá trị đạt gần 45,1 tỷ USD. Điều này đã chứng minh được tầm quan trọng của Việt Nam trong chiến lược thúc đẩy phát triển thương mại của Mỹ.