Đây là điều mà Đại sứ Mỹ tại Việt Nam, ngài Marc Knapper đã khẳng định trong cuộc gặp với Bộ trưởng GD&ĐT Nguyễn Kim Sơn vào tháng 5 vừa qua. Khi đó, Đại sứ M. Knapper đã khẳng định: Quan hệ hợp tác giáo dục là câu chuyện thành công trong mối quan hệ song phương Việt - Mỹ.

Hợp tác đa dạng

Trước đó, kế hoạch tăng cường hợp tác toàn diện 2 nước, do Nhà Trắng công bố vào tháng 8-2021  khi Phó tổng thống Mỹ Kamala Harris thăm Việt Nam, cũng đã nhấn mạnh việc Mỹ cam kết hỗ trợ phát triển giáo dục bậc cao ở Việt Nam. Nằm trong kế hoạch này, Cơ quan phát triển quốc tế Mỹ (USAID) tài trợ 14,2 triệu USD trong 5 năm nhằm tăng cường chất lượng giảng dạy, nghiên cứu, đổi mới và quản trị trong 3 đại học quốc gia lớn nhất Việt Nam.

leftcenterrightdel
Trường đại học Văn Lang (VLU) và Viện Vi sinh và chống dịch (Trường đại học Y Stanford, Đại học Stanford) trao đổi hợp tác

Thực tế, từ năm 2016, việc thành lập Trường Đại học Fulbright VN (FUV) có thể coi là điểm nhấn trong quan hệ hợp tác giáo dục giữa hai nước. Tương tự, dự án BUILD-IT trong lĩnh vực giáo dục đại học do Trường Đại học Arizona State thực hiện giai đoạn 2015-2020 cũng hỗ trợ tích cực trong đổi mới chương trình đào tạo, xây dựng mối quan hệ đối tác giữa các cơ sở giáo dục đại học với doanh nghiệp và đổi mới quản trị đại học trong lĩnh vực đào tạo kỹ thuật, công nghệ.

Bên cạnh đó, nhiều trường đại học của Việt Nam cũng đã chủ động đẩy mạnh các chương trình hợp tác với các đại học hàng đầu của Mỹ. Điển hình, Trường đại học Văn Lang (VLU)  và Viện Vi sinh và chống dịch (Trường đại học Y Stanford, Đại học Stanford) - ViRx@Stanford đang tăng cường quan hệ để phát triển cơ sở nghiên cứu, sản xuất thuốc đặc trị chống vi rút và điều trị ung thư mang tên ViRx@Stanford-Vietnam dự kiến được xây dựng trên diện tích 50 ha tại Khu công nghệ cao (TP.Thủ Đức, TP.HCM). Nội dung hợp tác này được thảo luận thông qua chuyến đi thăm và làm việc tại Mỹ từ ngày 11 / 17-5 của Thủ tướng Phạm Minh Chính. Đến ngày 22-7 vừa qua, trong dịp thăm và làm việc tại Đại học Stanford, ông Phan Văn Mãi, Chủ tịch TP. HCM, cũng đã khẳng định chính quyền địa phương tạo mọi điều kiện. Hai bên còn mở rộng nghiên cứu lâm sàng, tiến hành các thử nghiệm y khoa lâm sàng liên quan vi rút có khả năng gây ra đại dịch trong tương lai tại Việt Nam.

Cơ hội đầy hứa hẹn

Chương trình hợp tác giữa VLU và ViRx@Stanford là một điển hình cho cơ hội hợp tác giữa VN và Mỹ thời hậu đại dịch Covid-19 vốn thay đổi sâu sắc đến cả thế giới. Mỹ ngày càng đánh giá cao vai trò của Việt Nam ở Đông Nam Á. Cũng trong tháng 8-2021 khi sang thăm Việt Nam, Phó tổng thống Mỹ Kamala Harris đã tham dự lễ khai trương Văn phòng khu vực Đông Nam Á của Trung tâm Phòng ngừa và kiểm soát bệnh tật Mỹ (CDC) tại Hà Nội.

leftcenterrightdel
Cuộc họp bàn về hợp tác giữa VLU và ViRx@Stanford 

Giáo dục đại học lại hàm chứa cơ hội hợp tác mạnh mẽ không chỉ giới hạn với việc giáo dục. Vai trò đúng nghĩa của một đại học phải là một hệ sinh thái từ đào tạo đến mở ra môi trường phát triển, tạo nền tảng đổi mới sáng tạo… trở thành cái nôi ươm mầm các thành tựu tiên phong cho xã hội, hỗ trợ người học kết nối với doanh nghiệp, tư vấn định hướng để mở ra tiền đề khởi nghiệp, nhằm khai phá năng lực bản thân, định hình sự nghiệp. Chính vì thế, trong các trao đổi và hợp tác giữa các tổ chức công nghệ, tài chính, giáo dục, y tế của đoàn lãnh đạo TP. HCM vừa qua với McKinsey, Qualcomm, Đại học Stanford đều đặt vấn đề đào  tạo con người, điểm đặc biệt là trong thời đại công nghệ AI, blockchain… trí tuệ và năng khiếu về toán học và khoa học của người Việt Nam, sinh viên Việt Nam được đánh giá rất cao tại các trường đại học và các trung tâm nghiên cứu, các Big Tech của Mỹ và thế giới. nếu triển khai hiệu quả các chương trình hợp tác hiệu quả giữa các tổ chức, trường đại học hai nước thì sẽ mở ra những thành tựu có tác động sâu sắc đến xã hội của cả hai bên. Điển hình, việc VLU và ViRx@Stanford mở rộng hợp tác nghiên cứu liên quan các phương pháp chẩn đoán và điều trị mới cho bệnh viêm gan siêu vi mãn tính như viêm gan B, viêm gan C, viêm gan D và các bệnh gan mãn tính khác sẽ giúp giải quyết một thách thức đang ở tình trạng báo động, gây ảnh hưởng đến hàng triệu người Việt Nam lẫn người Mỹ, việc triển khai AI trong y tế cũng sẽ mở ra nhiều triển vọng cho hợp tác giữa Stanford và Đại học Văn Lang.

leftcenterrightdel
Đoàn cán bộ trường đại học Văn Lang (VLU) làm viêc với Đại học Stanford

Trong khi đó, hậu đại dịch Covid-19 cũng mở ra các xu thế mới về quản trị, phát triển kinh tế như chuyển đổi xanh, chuyển đổi sạch và chuyển đổi số. Tổng thống Mỹ Joe Biden đang tập trung vào các xu thế này. Trong khi đó, Việt Nam cũng đang có chương trình thích ứng biến đổi khí hậu và đẩy mạnh kinh tế số, phát triển kinh tế bền vững. Như vậy, hai bên có rất nhiều lợi ích chung. Những lợi ích chung chính là cơ hội hợp tác giữa các cơ sở giáo dục hai nước để có thể tạo ra các bước tiến, thay đổi toàn diện về chuyển đổi sạch, chuyển đổi xanh và chuyển đổi số. Đó đều là những lĩnh vực đóng vai trò quan trọng cho sự phát triển của toàn cầu trong thời gian tới. Và khi hợp tác giải quyết hiệu quả các vấn đề tạo ra sự thay đổi ở mức độ đa quốc gia sẽ đóng vai trò tiền đề quan trọng để tăng cường hợp tác song phương.

Chính vì thế, hợp tác giáo dục đại học đang ngày càng chứng minh là cơ hội rộng lớn, góp phần khai thác các dư địa hợp tác, đẩy mạnh quan hệ song phương Việt - Mỹ.

TS Nguyễn Cao Trí

(Chủ tịch Hội đồng Trường đại học Văn Lang)