Phóng viên: Xin Chủ tịch cho biết ý nghĩa của các hoạt động đối ngoại nhân dân (ĐNND) phối hợp với đối ngoại Đảng và ngoại giao Nhà nước trong 5 năm qua?

Chủ tịch Nguyễn Phương Nga: ĐNND luôn luôn có vai trò hết sức quan trọng trong lịch sử đấu tranh giải phóng dân tộc cũng như xây dựng và bảo vệ Tổ quốc của Việt Nam. Trong 5 năm qua, ĐNND đã góp phần tạo nên một chất keo để gắn kết, tạo nền tảng cơ sở xã hội rất vững chắc để phát triển quan hệ giữa nhân dân Việt Nam và nhân dân các nước trên thế giới, thúc đẩy quan hệ hợp tác nhiều mặt giữa các quốc gia với Việt Nam, nâng cao vị thế quốc tế của Việt Nam.

leftcenterrightdel
Đại sứ Nguyễn Phương Nga, Chủ tịch Liên hiệp các Tổ chức Hữu nghị Việt Nam

ĐNND đã phối hợp chặt chẽ, hỗ trợ đắc lực cho đối ngoại Đảng và ngoại giao Nhà nước, tạo thành sức mạnh tổng hợp, mở rộng, làm sâu sắc hơn và nâng cao hiệu quả của các hoạt động đối ngoại.

ĐNND khẳng định tinh thần hòa hiếu, tính nhân văn và tinh thần yêu chuộng hòa bình của dân tộc ta; quảng bá hình ảnh đất nước, con người Việt Nam ra thế giới. ĐNND đã tham gia tích cực, hiệu quả các hoạt động đấu tranh bảo vệ chủ quyền đất nước, lợi ích của quốc gia - dân tộc, đặc biệt là bảo vệ chủ quyền biển đảo, xây dựng đường biên giới hòa bình, hữu nghị.

Các hoạt động ĐNND như hoạt động gặp mặt kiều bào; giao lưu văn hóa nghệ thuật, giao lưu thế hệ trẻ, gặp gỡ bạn bè quốc tế, các tầng lớp nhân dân sở tại, các diễn đàn nhân dân … đã phong phú hơn, sâu sắc hơn làm tăng cường tình hữu nghị, hiểu biết lẫn nhau giữa nhân dân các nước, lan tỏa thông tin để bạn bè quốc tế hiểu rõ và ủng hộ, giúp đỡ Việt Nam.

ĐNND cũng là phương thức thuận lợi để chúng ta tranh thủ kinh nghiệm, tri thức của thế giới đóng góp vào xây dựng chính sách phát triển của Việt Nam cũng như huy động thêm nguồn lực để thực hiện đường lối phát triển KT-XH của đất nước. ĐNND cũng tăng cường thêm tiếng nói của nhân dân Việt Nam trên thế giới, đóng góp vào giải quyết những vấn đề, những thách thức chung của thế giới như là chống thiên tai dịch bệnh, biến đổi khí hậu, phát triển bền vững. Có thể nói ý nghĩa của ĐNND là ở chỗ gắn kết con người với con người, tăng cường tình đoàn kết, hữu nghị giữa các dân tộc cùng nhau phát triển.

leftcenterrightdel
Ông Trần Quốc Vượng, Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư trao tặng Huân chương Lao động hạng nhất cho Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam

Vậy lợi thế và điểm mạnh của ĐNND là gì, thưa Chủ tịch?

 ĐNND thường được ví như là nước. Nước có thể len lỏi đến tất cả mọi nơi, có thể rất là mềm dẻo, có thể rất là linh hoạt, uyển chuyển nhưng đồng thời cũng có sức mạnh rất to lớn. Ở đây, ĐNND có lợi thế là có thể tiếp cận mọi đối tượng, có thể giải quyết được những vấn đề mà đối ngoại Đảng, ngoại giao Nhà nước không giải quyết được. Chính nhờ mặt mạnh đó mà ĐNND đã phát huy hiệu quả của mình để tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong quan hệ giữa Việt Nam với các nước ở một số thời điểm nhất định, giúp cho quan hệ giữa Việt Nam với các nước được suôn sẻ. Trong một số trường hợp ĐNND phát huy tốt vai trò “đi trước mở đường”, tháo gỡ vướng mắc, duy trì quan hệ giữa Việt Nam với một số nước phát triển ổn định, hỗ trợ hiệu quả đối ngoại Đảng và ngoại giao Nhà nước.

Xin Chủ tịch nói rõ hơn về vai trò của Liên hiệp Hữu nghị đã được thể hiện như thế nào trong việc thúc đẩy quan hệ hữu nghị, hợp tác quốc tế với các nước và bạn bè quốc tế?

Là lực lượng nòng cốt trong công tác ĐNND, năm 2020 cũng như 5 năm qua Liên hiệp Hữu nghị và các tổ chức thành viên quán triệt sâu sắc, vận dụng sáng tạo Nghị quyết của Đảng, với phương châm “chủ động, linh hoạt, sáng tạo và hiệu quả”, đã nỗ lực hoàn thành tốt các nhiệm vụ được giao.

Thứ nhất, góp phần tăng cường tình hữu nghị, hiểu biết lẫn nhau và thúc đẩy hòa bình, hợp tác giữa nhân dân các nước. Liên hiệp Hữu nghị đã chủ động củng cố, phát triển theo chiều sâu quan hệ với nhân dân các nước láng giềng, các đối tác quan trọng, các nước bạn bè truyền thống và mở rộng quan hệ với các đối tác mới, thiết lập và duy trì quan hệ hợp tác với hơn 1.000 tổ chức quốc gia. Hàng nghìn hoạt động hòa bình, đoàn kết, hữu nghị có nội dung sâu sắc và hình thức rất sáng tạo và phong phú đã được tổ chức trên các kênh nhân dân ở cả cấp quốc gia  và các địa phương góp phần tăng cường tình hữu nghị với nhân dân các nước, như các hoạt động gặp gỡ hữu nghị, quảng bá văn hóa nhân các ngày lễ lớn hoặc bên lề các chuyến thăm của lãnh đạo cấp cao và các sự kiện quan trọng trong quan hệ giữa Việt Nam và các nước bạn; liên hoan nhân dân, diễn đàn hợp tác nhân dân; gặp gỡ nhân sĩ, cựu binh…; các cuộc thi “ Giai điệu hữu nghị”, tranh vẽ của thiếu nhi, hùng biện tiếng nước ngoài cho học sinh Việt Nam và bằng tiếng Việt cho sinh viên nước ngoài; các hoạt động hợp tác du lịch, giáo dục, văn hóa thể thao, triển lãm xúc tiến thương mại, đầu tư, du lịch…

leftcenterrightdel
Đại sứ Mỹ tiếp nhận 300.000 khẩu trang y tế từ Hội Cựu du học sinh Việt - Mỹ tại Hà Nội (VUSAC Hanoi) trao tặng

Thứ hai, hoạt động của Liên hiệp Hữu nghị tại các diễn đàn nhân dân đa phương khu vực và quốc tế đã khẳng định vai trò , vị thế  của Việt Nam; tranh thủ được sự đồng tình, ủng hộ của bạn bè quốc tế đối với những nỗ lực của Việt Nam trong xây dựng đất nước. Tại những diễn đàn này chúng ta đã thúc đẩy và bảo vệ những lợi ích quốc gia của Việt Nam, vận động, tranh thủ được sự đồng tình, ủng hộ của bạn bè quốc tế đối với những nỗ lực của Việt Nam trong xây dựng đất nước và những vấn đề dân chủ, nhân quyền, bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, biển đảo, thúc đẩy tuân thủ luật pháp quốc tế và chủ nghĩa đa phương, hội nhập, hợp tác và phát triển, đồng thời chúng ta cũng đóng góp những tiếng nói tích cực giải quyết các thách thức chung của thế giới như hòa bình, an ninh, các vấn đề về phát triển, anh ninh con người, ứng phó biến đổi khí hậu, môi trường, an ninh nguồn nước, an ninh lương thực… Vừa qua, Liên hiệp Hữu nghị đã phối hợp với các tổ chức nhân dân Việt Nam và trong khu vực tổ chức thành công APF – 2020, đóng góp vào thành công của Năm Việt Nam làm Chủ tịch ASEAN 2020 và vào việc xây dựng cộng đồng ASEAN gắn kết và chủ động thích ứng.

Thứ ba, là cơ quan thường trực của Ủy ban Công tác về các tổ chức phi chính phủ nước ngoài (PCPNN), Liên hiệp Hữu nghị đã đảm nhiệm tốt chức năng là đầu mối về quan hệ và vận động viện trợ PCPNN. Hiện nay, có trên 500 tổ chức PCPNN hoạt động thường xuyên tại Việt Nam. Giá trị viện trợ PCPNN giải ngân hàng năm đạt gần 300 triệu đô la Mỹ được triển khai ở 63 tỉnh/thành trong cả nước, thiết thực góp phần vào xóa đói, giảm nghèo, khắc phục hậu quả chiến tranh, thiên tai và giải quyết các vấn đề xã hội, phát triển nguồn nhân lực và hội nhập quốc tế của Việt Nam.

Thứ tư, công tác tham mưu, nghiên cứu, thông tin đối ngoại và người Việt Nam ở nước ngoài được quan tâm thúc đẩy. Nhiều hội thảo, diễn đàn đã được Liên hiệp Hữu nghị và Quỹ Hòa bình và Phát triển Việt Nam tổ chức để trao đổi về định hướng phát triển, cung cấp, chia sẻ thông tin đóng góp ý kiến phục vụ cho công tác hoạch định chính sách và hoạt động ĐNND.

Trong lĩnh vực thông tin đối ngoại chúng ta cũng đóng góp rất nhiều vào việc quảng bá hình ảnh một Việt Nam đang phát triển rất năng động, hòa bình và hữu nghị đến với bạn bè quốc tế. Hệ thống thông tin truyền thông, báo chí của Liên hiệp Hữu nghị như Tạp chí Thời Đại, Tạp chí Việt - Mỹ, Tạp chí Bạch Dương, các bản tin…  được xuất bản nhiều thứ tiếng rất lôi cuốn bạn đọc.

Thứ năm, hệ thống tổ chức của Liên hiệp Hữu nghị phát triển mạnh mẽ, với 116 tổ chức thành viên, trong đó có 64 tổ chức thành viên ở trung ương và 52 Liên hiệp Hữu nghị ở địa phương với hàng trăm chi hội thành viên. Đội ngũ cán bộ đối ngoại nhân dân của Liên hiệp Hữu nghị ngày càng trưởng thành.

Năm qua cả thế giới đã gặp đại dịch Covid - 19, Liên hiệp Hữu nghị đã có những sáng kiến gì để hỗ trợ bạn bè quốc tế trong phòng chống dịch, thưa Chủ tịch?

Trước ảnh hưởng của đại dịch Covid - 19, với nhận thức rằng, hợp tác quốc tế, sự ủng hộ về tinh thần, chia sẻ kinh nghiệm và nguồn lực vật chất là rất cần thiết để đẩy lùi dịch bệnh, bên cạnh việc tích cực thông tin, chia sẻ kinh nghiệm của Việt Nam, Liên hiệp Hữu nghị và các thành viên ở cả trung ương và địa phương đã đề xuất và thực hiện sáng kiến ĐNND tham gia hỗ trợ bạn bè quốc tế phòng, chống dịch Covid - 19 và đã vận động hội viên cùng các nhà hảo tâm kịp thời gửi gần một triệu khẩu trang, hàng nghìn thiết bị y tế và tiền mặt, với tổng trị giá hơn 10 tỷ đồng Việt Nam ủng hộ nhân dân các nước bạn. Việc làm này đã thể hiện truyền thống thủy chung, tình nghĩa, sẵn sàng sẻ chia, giúp đỡ bạn bè trong lúc khó khăn của Việt Nam, góp phần tăng cường tình đoàn kết, hữu nghị, hợp tác với nhân dân các nước, nâng cao uy tín quốc tế của Việt Nam.

leftcenterrightdel
 
leftcenterrightdel
Chủ tịch Liên hiệp hữu nghị Nguyễn Phương Nga trao số tiền ủng hộ công tác phòng chống dịch Covid-19 (ảnh: Tuấn Việt)

Xin Chủ tịch đánh giá hiệu quả của công tác PCPNN trong năm qua và giai đoạn 2016 – 2020

Công tác vận động viện trợ PCPNN đã đạt được kết quả đáng ghi nhận trong giai đoạn 2016 -2020 với giá trị viện trợ giải ngân của các tổ chức PCPNN đạt gần 1,5 tỷ USD tập trung vào các lĩnh vực y tế, giáo dục, phát triển kinh tế, giải quyết các vấn đề xã hội, bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu, xây dựng năng lực cho các đối tác Việt Nam.

Năm 2020 mặc dù tình hình khó khăn do đại dịch Covid - 19, các tổ chức PCPNN vẫn hỗ trợ Việt Nam khoảng 250 triệu USD. Đặc biệt các tổ chức PCPNN đã rất tích cực giúp ứng phó, khắc phục hậu quả đại dịch Covid - 19 và hậu quả thiên tai. 115 tổ chức PCPNN hỗ trợ bằng hàng hóa, nhu yếu phẩm thiết yếu, thiết bị y tế, tiền mặt; tập huấn phương pháp, kỹ năng phòng chống dịch với tổng trị giá hơn 6,5 triệu USD.

leftcenterrightdel
Ban Chấp hành Đảng bộ cơ quan Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam lần thứ IX, nhiệm kỳ 2020-2025 (ảnh: TV)

Đặc biệt,77 tổ chức PCPNN và Trung tâm Dữ liệu PCPNN đã có thư chung gửi Lãnh đạo Việt Nam đánh giá cao chủ trương, chính sách hết sức nhân văn của Việt Nam sẵn sàng hy sinh lợi ích ngắn hạn để bảo vệ sức khỏe, tính mạng người dân khi có dịch Covid – 19; ủng hộ các biện pháp của chính phủ Việt Nam và cam kết tiếp tục đồng hành, hỗ trợ Việt Nam. Trước tình hình lũ lụt, sạt lở đất nghiêm trọng ở một số tỉnh miền Trung, các tổ chức PCPNN đã hỗ trợ Việt Nam với tổng trị giá gần 9 triệu USD

Sự trợ giúp của các tổ chức PCPNN rất có ý nghĩa với công cuộc giảm nghèo, phát triển đất nước. Không chỉ chia sẻ vật chất, viện trợ tài chính, các tổ chức PCPNN còn hỗ trợ Việt Nam về kinh nghiệm, phương pháp quản lý, tiếp cận, kết nối và mở rộng quan hệ, thúc đẩy hoạt động đầu tư, kinh doanh. Đây cũng là kênh thông tin hiệu quả về Việt Nam ra thế giới.

leftcenterrightdel
Chủ tịch Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Nguyễn Phương Nga tặng hoa, chúc mừng Ban Chấp hành mới ủy ban Hòa Bình Việt Nam, nhiệm kỳ 2020-2025

Thưa Chủ tịch, các dự án hỗ trợ của các tổ chức PCPNN thường có giá trị tương đối nhỏ cho nhu cầu cần hỗ trợ của các địa phương, các ngành, so với các nguồn hỗ trợ khác ra sao?

Đặc thù của các dự án của các tổ chức PCPNN là các tổ chức PCPNN huy động vốn từ rất nhiều nguồn lực khác nhau trong xã hội. Có thể là từ các công ty, tập đoàn, tổ chức quốc tế, từ các cá nhân hảo tâm. Cho nên họ có trách trách nhiệm giải trình rất lớn. Yêu cầu của họ là dự án được giao phải đảm bảo thiết thực, hiệu quả và có tính bền vững, lâu dài.

Các dự án này tập trung hỗ trợ những nhóm đối tượng được coi là nhóm yếu thế như người khuyết tật, nạn nhân chiến tranh, người già, phụ nữ, trẻ em và người nghèo. Nhóm đối tượng này cũng đã được Nhà nước quan tâm hỗ trợ, nhưng nguồn lực của ta chưa đủ để đáp ứng được mọi nhu cầu của các nhóm này và cũng chưa thể đến được mọi đối tượng. Thế nên, các tổ chức PCPNN với đặc thù rất linh hoạt có thể tiếp cận một cách khá rộng, khá sâu đến với các nhóm đối tượng này. Họ không chỉ chỉ cung cấp ”con cá” mà còn cung cấp cả “cần câu”- nghĩa là cách thức làm sao cho nhưng người này có thể sử dụng hiệu quả các khoản viện trợ để có thể tự mình vượt qua, khắc phục khó khăn xây dựng tương lai của mình.

Các tổ chức PCPNN lại thường có các chuyên gia rất giàu kinh nghiệm, mang những kinh nghiệm tổng hợp về xóa đói giảm nghèo có được từ các quốc gia khác, các dân tộc khác để đến chia sẻ với Việt Nam. Họ cũng giúp chúng ta nâng cao năng lực quản lý của các cán bộ ở địa phương, giúp chính quyền địa phương có thêm kinh nghiệm trong việc triển khai các dự án xóa đói giảm nghèo.

Các tổ chức PCPNN cũng đã đóng góp rất nhiều vào việc hỗ trợ nạn nhân chiến tranh, khắc phục hậu quả chiến tranh và các dự án về giáo dục, vệ sinh môi trường, nước sạch nông thôn…

Cùng với việc nước ta đã trở thành nước có thu nhập trung bình cũng như nguồn lực viện trợ của thế giới thu nhỏ lại. Xin Chủ tịch cho biết Việt Nam đã có những thay đổi gì, phương thức như thế nào để thu hút vận động nguồn viện trợ PCPNN?

Đúng là có thực tế là nguồn lực dành cho Việt Nam với tư cách một nước đang phát triển có thu hẹp lại, do nước ta đã lên nhóm các nước phát triển, nhưng chúng ta vẫn thuộc nhóm chưa phải là có thu nhập cao. Việt Nam cũng có đặc thù khác là chúng ta còn có số lượng khá lớn người bị ảnh hưởng chất độc da cam, nạn nhân chiến tranh, nạn nhân bom mìn; chúng ta phải chịu hậu quả hết sức nặng nề hàng năm về thiên tai; Việt Nam cũng là một trong những nước bị ảnh hưởng nhiều nhất của biến đổi khí hậu. Thế nên Việt Nam vẫn là nước được các tổ chức PCPNN quan tâm hỗ trợ. Nhưng dù sao chúng ta cũng phải nhận thấy đây là một thách thức, cạnh tranh hiện nay ngày càng lớn hơn.

leftcenterrightdel
Hội nghị tổng kết công tác đối ngoại nhân dân năm 2020 và triển khai nhiệm vụ năm 2021. Đồng chí Trần Quốc Vượng, Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư tặng cờ thi đua cho các đơn vị 

Chúng ta đã có nhiều đổi mới trong việc triển khai quan hệ hợp tác với các tổ chức PCPNN. Chính phủ đã có chương trình quốc gia về vận động viện trợ PCPNN. Chúng ta vừa kết thúc thành công chương trình này cho giai đoạn 2013 – 2018. Năm ngoái, Thủ tướng chính phủ cũng đã ban hành chương trình về xúc tiến và hợp tác với các tổ chức PCPNN giai đoạn 2019 – 2025. Tức là chúng ta đã có chủ động, có chính sách, có chủ trương. Và chúng ta cũng xác định là chuyển từ vận động đơn thuần sang xúc tiến vận động và tăng cường hợp tác với các tổ chức PCPNN. Từ phía chúng ta cũng phải xác định những chương trình hợp tác cụ thể trên cơ sở các yêu cầu, các đề xuất cụ thể từ các địa phương, các tổ chức để các tổ chức PCPNN cùng hợp tác, chứ không chỉ kêu gọi chung chung. Chúng ta có những dự án cụ thể để các bạn xem xét và cùng bàn bạc triển khai. Chủ trương, cách tiếp cận mới của chúng ta chủ động hơn nhiều so với trước kia. Chúng ta gắn những yêu cầu về vận động viện trợ với mục tiêu phát triển KT-XH cụ thể của từng địa phương, từng lĩnh vực, từng ngành để làm sao nâng cao hiệu quả của viện trợ PCPNN, đáp ứng mục tiêu phát triển của Việt Nam mà vẫn bảo đảm được yêu cầu của các tổ chức PCPNN, đảm bảo lợi ích của chúng ta cũng như của các bạn.

Chúng ta đang xúc tiến cải cách về các thủ tục hành chính để đẩy nhanh quá trình xây dựng dự án, hỗ trợ các tổ chức PCPNN có thể triển khai nhanh chóng và hiệu quả các chương trình về viện trợ PCPNN. Chúng ta cũng cố gắng tăng cường, bồi dưỡng năng lực của đội ngũ cán bộ các ngành, các cấp, các địa phương trong việc triển khai các dự án viện trợ PCPNN.

Xin cảm ơn Chủ tịch đã dành thời gian trả lời phỏng vấn.